Zagadnienie demokracji i totalitaryzmu w myśli Józefa kard. Ratzingera - Benedykta XVI

Mariusz Sulkowski

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/csp.2017.21.1.07

Abstrakt


Celem niniejszego badania była analiza związku demokracji i totalitaryzmem w ujęciu myśli J. Ratzingera/ Benedykta XVI. Hipotezą badawczą było stwierdzenie, że J. Ratzinger dostrzegał istotne zagrożenie przekształcenia się demokracji w totalitaryzm (myśl ta była spójna z przekonaniem Jana Pawła II o tym, że demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm (CA, 46). Paradoksalnie kluczem do tego przekształcenia jest pojęcie wolności w oderwaniu od kategorii dobra i prawdy. Zdaniem J. Ratzingera/Benedykta XVI demokracja powinna być rozważana przede wszystkim w ujęciu substancjalnym (treść demokracji), a nie jedynie proceduralnym czy instytucjonalnym. W tym kontekście istotą demokracji są prawa człowieka oparte na prawie naturalnym, natomiast współczesna liberalna demokracja ma tendencje do podważania wartości moralnych, na których jest ufundowana, a których sama nie jest w stanie sobie zapewnić. Rosnący w siłę relatywizm moralny coraz częściej przedstawiany jako immanentna część samej demokracji. W konsekwencji społeczeństwo, które przyjmuje prymat wolności „wyzwolonej” od wszelkiej prawdy (ontologicznej i aksjologicznej) wykazuje tendencje do autodestrukcji.

 

 


Słowa kluczowe


Ratzinger, Benedykt XVI, demokracja, totalitaryzm, wolność, relatywizm, prawda

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Augustyn Św. (1977), O państwie Bożym. Przeciw poganom ksiąg XXII, IV, 4 w tłumaczeniu Wiktora Kornatowskiego, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.

Benedykt XVI (2006), Deus caritas est, Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej, Warszawa.

Benedykt XVI (2006b), Przemówienie na uniwersytecie w Ratyzbonie (Regensburg), 12.09, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/benedykt_xvi/podroze/ben16-ratyzbona_12092006.html.

Benedykt XVI (2007), Spe salvi, Wydawnictwo M, Kraków.

Benedykt XVI (2008), Święty Augustyn (IV), Audiencja generalna, 20 lutego 2008 r., http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/benedykt_xvi/audiencje/ag_2002008.html.

Benedykt XVI (2009), Caritas in Veritate, https://w2.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20090629_caritas-in-veritate.html.

Benedykt XVI (2013), Nauczmy się wierzyć, Esprit, Kraków.

Kongregacja Nauki Wiary (1986), Instrukcja o chrześcijańskiej wolności i wyzwoleniu Libertatis conscientia, Rzym 1986 r., p. 5, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WR/kongregacje/kdwiary/zbior/t_2_15.html.

Nicholos A. OP (2005), Myśl Benedykta XVI. Wprowadzenie do myśli teologicznej Josepha Ratzingera, Salwator, Kraków.

Nowacka E. J. (2009), Wprowadzenie do doktryny społecznej Benedykta XVI, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Wrocław.

Platon (1999), Państwo, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty.

Ratzinger (2005f), Ku «dojrzałości» wiary w Chrystusa, 18 IV - Homilia kard. J. Ratzingera podczas Mszy św. «pro eligendo Romano Pontifice», http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WR/inne/ratzinger_proeligendo_18042005.html.

Ratzinger J. (1990), Sumienie w dziejach [w:], Tenże, Kościół – Ekumenizm – Polityka, Kolekcja Communio, nr 5, Pallottinum, Poznań-Warszawa.

Ratzinger J. (1994), Wprowadzenie w chrześcijaństwo, Znak, Kraków.

Ratzinger J. (1999), Prawda, wartości, władza. Kiedy społeczeństwo można uznać za pluralistyczne, Znak, Kraków.

Ratzinger J. (2005a), Wiara, prawda, tolerancja. Chrześcijaństwo a religie świata, Jedność-Herder, Kielce.

Ratzinger J. (2005b), Prawda w teologii, Wydawnictwo M, Kraków.

Ratzinger J. (2005c), Demokratyzacja Kościoła? [w:] J. Ratzinger, H. Maier, Demokracja w Kościele. Możliwości i ograniczenia, Salwator, Kraków.

Ratzinger J. (2005d), Europa. Jej podwaliny dzisiaj i jutro, Jedność, Kielce.

Ratzinger J. (2005e), Europa Benedykta w kryzysie kultur, Wyd. Święty Paweł, Częstochowa.

Ratzinger J. (2006), Na początku Bóg stworzył… Cztery kazania o stworzeniu i upadku, Salwator, Kraków.

Ratzinger J. (2009), Prepolityczne fundamenty moralne państwa wolnościowego, [w:] J. Ratzinger, Wykłady bawarskie z lat 1963-2004, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2009.

Ratzinger J. (2013), Moje życie. Autobiografia, wydanie trzecie, poszerzone, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa.

Ratzinger, Messori (1986), Raport o stanie wiary: z Ks. Kardynałem Josephem Ratzingerem rozmawia Vittorio Messori, Wydawnictwo Michalineum, Kraków-Warszawa-Struga.

Rowland T. (2010), Wiara Ratzingera, teologia Benedykta XVI, Wydawnictwo WAM, Kraków.

Sartori G. (1994), Teoria demokracji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Peterson E. (2012), Męczennicy a kapłańskie królestwo Chrystusa, Magazyn Apokaliptyczny 44, 4/2012.

Benedykt XVI (2012), Teologia, której poszukiwałem [w:] Magazyn Apokaliptyczny 44, 4/2012.

Böckenförde E-W (1994), Wolność-państwo¬¬-Kościół, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Jan Paweł II (1991), Centesimus Annus, http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_01051991_centesimus-annus.html