CZY POLSKA PSYCHOLOGIA MA SWOJĄ HISTORIĘ? RÓŻNE OBLICZA HISTORII PSYCHOLOGII

WŁODZISŁAW ZEIDLER

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/sp.2016.16.1.01

Abstrakt


Uzasadnieniem dla pytania w tytule artykułu jest to, że w okresie I wojny światowej, Polska nie posiadała samodzielnej państwowości. Tym samym, polska psychologia nie mogła brać udziału w działaniach militarnych. Pomimo to, mogła w dwóch uniwersytetach (Kraków oraz Lwów) rozwijać się jako dyscyplina akademicka. Natomiast w zaborze rosyjskim rozpoczął się rozwój psychologii jako dyscypliny praktycznej (organizacja psychologów – PTP, troska o dzieci „specjalnej” troski – Szyc, Grzegorzewska). Już na początku XX wieku, na terenach, które niebawem miały się stać ponownie polskie, rozwój psychologii odbywał się w języku polskim i służył pokojowym celom (wychowanie, produkcja) przyszłego, samodzielnego Państwa. A to znaczy, że przed, w trakcie i po zakończeniu I wojny światowej, w odróżnieniu od innych „psychologii europejskich”, psychologia polska istniała i rozwijała się w celach wyłącznie pokojowych. 


Słowa kluczowe


historia psychologii i jej modele; historia myśli psychologicznej; psychologia empiryczna i eksperymentalna; psychologia w kontekstach religijnych oraz ideologicznych; zapis oraz interpretacja; brentanizm w Monarchii Austro-Węgierskiej

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Antonelli, M. (2011). Die Deskriptive Psychologie von Anton Marty. Wege und Abwege eines Brentano-Schülers. W: M. Antonelli, J.C. Marek (red.), Anton Marty, Deskriptive Psychologie (s. 11–83). Würzburg: Verlag Königshausen & Neumann.

Antonelli, M., Marek, J.C. (red.). (2011). Anton Marty. Deskriptive Psychologie. Würzburg: Verlag Königshausen & Neumann.

Baumgarten, F. (1927). Kłamstwo dzieci i młodzieży. Warszawa: „Nasza Księgarnia” Spółki Akc. Związku Nauczycielstwa Szkół Powszechnych.

Baumgarten, F. (1928). Die Berufseignungsprüfung. Theorie und Praxis. München: Oldenbourg. [Wydanie polskie: Baumgarten, F. (1930). Badanie uzdolnień zawodowych. Lwów–Warszawa: Książnica–Atlas].

Benetka, G. (1995). Psychologie in Wien. Wiedeń: WUV-Universitätsverlag.

Benetka, G. (2009). Wiedeński Instytut Psychologii w okresie międzywojennym. Studia Psychologica, 9, 167–178.

Brentano, F. (1999). Psychologia z empirycznego punktu widzenia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Przekład i wstęp Włodzimierz Galewicz.

Brett, G.S. (1969). Historia Psychologii (opr. R.S. Peters). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Celińska, K. (2009). Powstanie i początki działalności Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. W: W. Zeidler (red.), Psychologia europejska w okresie międzywojennym (s. 61–76). Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Daub, E. (1996). Franziska Baumgarten: Eine Frau zwischen akademischer und praktischer Psychologie. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Daub, E. (2011). Franziska Baumgarten-Tramer: Für die Wissenschaftlichkeit praktischer Psychologie. W: S. Volkmann-Raue, H.E. Lück (red.), Bedeutende Psychologinen des 20. Jahrhunderts (s. 223–234). Wiesbaden: Springer VS Verlag für Sozialwissenschaften. (Tł. na polski: Daub, E. (2015). Franziska

Baumgarten-Tramer: o naukowość psychologii praktycznej. W: S. Volkmann-Raue, H.E. Lück (red.), Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku (s. 269–282), (tł. W. Zeidler). Sopot: GWP.

Dessoir, M. (1902/reprint 1964). Geschichte der Neueren Deutschen Psychologie. Amsterdam: Verlag E.J. Bonset.

Ebbinghaus, H. (1910). Abriss der Psychologie. Leipzig: Verlag von Veit & Comp.

Feigel, H. (1962). Philosophical Embarrassment of Psychology. Psychologische Beiträge, 6(3–4), 340–364.

Fischer, F. (1961). Griff nach der Weltmacht. Die Kriegszielpolitik des kaiserlichen Deutschland 1914/1918. Düsseldorf: Droste.

Galewicz, W. (1999). Brentana anatomia życia psychicznego. W: F. Brentano, Psychologia z empirycznego punktu widzenia (s. 13–65). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gołąb, A. (2015). Alina Szemińska: niedoceniona odkrywczyni. W: S. Volkmann- Raue, H.E. Lück (red.), Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku (s. 363–385). Sopot: GWP.

Heinrich, W. (1988). U podstaw psychologii i inne pisma. Warszawa: PWN.

Herrmann, Th., Zeidler, W. (red.). (2012). Psychologen in autoritären Systemen. Frankfurt am Main: Peter Lang.

Herzfeld, H. (1991). Erster Weltkrieg und Friede von Versailles. W: G. Mann (red.), Propyläen Weltgeschichte. IX (s. 75–127). Berlin, Frankfurt am Main: Propyläen Verlag.

Hildebrandt, H., Scheerer, E. (1990). Einleitung. W: H. Hildebrandt, E. Scheerer (red.), H. Münsterberg: Frühe Schriften zur Psychologie (s. 11–48). Berlin, New York: Springer-Verlag.

Hoeres, P. (2004). Krieg der Philosophen. Die deutsche und britische Philosophie im Ersten Weltkrieg. Paderborn, München, Wien, Zürich: Verlag Ferdinand Schöningh.

Hryniewiecka, A. (2015). Maria Grzegorzewska: psychologia wobec niepełnosprawności. W: S. Volkmann-Raue, H.E. Lück (red.), Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku (s. 341–362). Sopot: GWP.

Hunt, M. (2007). The Story of Psychology. New York: AnchorBooks.

Izdebski, P. (2015). Józefa Joteyko: testy psychologiczne. W: S. Volkmann-Raue, H.E. Lück (red.), Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku (s. 321–340). Sopot: GWP.

Köhler, W. (1958). Dynamische Zusammenhänge in der Psychologie (org. ang. Dynamics in Psychology – 1940). Bern, Stuttgart: Verlag Hans Huber.

Köhne, J.B. (2014). Papierne Psychen. Zur Psychographie des Frontsoldaten nach Paul Plaut. W: U. Heikaus, J.B. Köhne (red.), Krieg! Juden zwischen den Fronten 1914–1918 (s. 65–104). München: Jüdisches Museum München.

Leonhard, J. (2014). Die Büchse der Pandora. Geschichte des Ersten Weltkrieges. München: Verlag C.H. Beck.

Linz, J.J. (2009). Totalitäre und autoritäre Regime. Potsdam: WeltTrends.

Lück, H. (2008). Historia Psychologii: orientacje, szkoły, kierunki rozwoju. Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Martynkiewicz, W. (2009). Salon Deutschland. Geist und Macht 1900–1945. Berlin: Aufbau Verlag.

Panczyk, P., Zeidler, W. (2011). Jak powstawała polska naukowa terminologia psychologiczna: koncepcja abstrakcji Kazimierza Twardowskiego. W: W. Zeidler, H. Lück (red.), Psychologia europejska w okresie międzywojennym: sylwetki, osiągnięcia, przykłady (s. 245–270). Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Ratajczak, Z. (2011). Nauka Pawłowa a polska psychologia. W: T. Rzepa, C. W. Domański (red.), Na drogach i bezdrożach historii psychologii (s. 205–228). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Roback, A. (1970). Weltgeschichte der Psychologie und Psychiatrie. Olten und Freiburg im Breisgau: Walter Verlag (tł. K. Thiele-Dohrmann). Org.: History of Psychology and Psychiatry (1961).

Rzepa, T. (1997). Psychologia w szkole lwowsko-warszawskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Rzepa, T. (2013). W poszukiwaniu ideologicznego piętna. W: T. Rzepa, C. W. Domański (red.), Na drogach i bezdrożach historii psychologii (s. 193–208). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Rzepa, T., Dobroczyński, B. (2009). Historia polskiej myśli psychologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Scheerer, E. (1989). Kämpfer des Wortes: Die Ideologie deutschen Psychologen im Ersten Weltkrieg und ihr Einfluß auf die Psychologie der Weimarer Zeit. Psychologie und Geschichte, 1(3), 12–22.

Schultz D.P., Schultz, S.E. (2008). Historia współczesnej psychologii. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Sprawozdanie (1908). Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa badań nad dziećmi. Warszawa: Drukarnia Naukowa.

Stachowski, R. (2000). Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnowszych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.

Stachowski, R. (2011). Pierwszy polski kwestionariusz psychologiczny. W: W. Zeidler (red.), Kwestionariusze w psychologii. Postępy, zastosowania, problemy (s. 139–160). Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Tatarkiewicz W. (2001), Historia Filozofii, T. III. Filozofia XIX wieku i współczesna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wundt, W. (1913). Die Psychologie im Kampf ums Dasein. Leipzig: Kröner. Wundt, W. (1915). Die Nationen und ihre Philosophie. Ein Kapitel zum Weltkrieg. Leipzig: Alfred Kröner Verlag.

Zeidler, W. (2003). O różnych sposobach uprawiania historii psychologii. Edukacja Humanistyczna, 1–2, 49–63.

Zeidler, W. (red.). (2009). Psychologia europejska w okresie międzywojennym. Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Zeidler, W. (2011). Kwestionariusze w psychologii: kierunki rozwoju i pierwsze filiacje teoretyczne. W: W. Zeidler (red.), Kwestionariusze w psychologii. Postępy, zastosowania, problemy (s. 15–78). Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Zeidler, W., Lück, H. (red.). (2011). Psychologia europejska w okresie międzywojennym. Sylwetki, osiągnięcia, problemy. Warszawa: VIZJA PRESS & IT.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.