The Interpretation of Nicene Christology at the Council of Alexandria (c. 370) and Its Revision - Wołyniec, Włodzimierz (Collectanea Theologica, 2024)
Chociaż na temat Soboru w Nicei (325) powiedziano już bardzo wiele, to jednak dokument Synodu w Aleksandrii (370) wnosi jeszcze coś nowego do interpretacji nauki soborowej i do jej recepcji. Niniejszy artykuł jest teologiczną analizą posynodalnego dokumentu, napisanego przez Atanazego z Aleksandrii: List do biskupów Afrykańskich przeciw arianom. Dokument skupia uwagę na pojęciu substancji (ousia), które jest odrzucane przez arian jako niebiblijne. Synod nie zgadza się z twierdzeniem arian i przedstawia biblijne podstawy tego terminu oraz wyjaśnia jego sens w połączeniu z biblijnym terminem hyparxis u Jr 9,9. Synod używa formuły: Syn jest z substancji Boga, który oznacza dla niego, że Syn jest współsubstancjalny (homoousios) z Ojcem. Tę synodalną formułę wyprowadza Synod z wypowiedzi Jezusa o jedności z Ojcem (J 10,30), o Jego wspólnych czynach i działaniu z Ojcem (J 5,19), o Jego wspólnych przymiotach z Ojcem (J 16,15). Formuła: Syn jest z substancji Ojca, oznacza także, że jest On podobny do Ojca “według substancji” (kat’ ousian). Podobieństwo Syna nie wynika z naśladowania Ojca ani też z uczestnictwa w życiu Ojca. Ostatecznie Synod w Aleksandrii przyczynia się do eklezjalnej recepcji nauki Soboru w Nicei (325), przyjmuje Nicejską chrystologię z terminem “współsubstancjalny” (homoousios) i zgadza się z formułą homojuzjan o substancjalnym podobieństwie Syna do Ojca (kat’ ousian). Aktualizacja nauki synodalnej pozwala nam odkryć w Bogu trwałą podstawę (substancję) życia i Największe Dobro (hyparxis), nieporównywalne z innymi dobrami (Jr 9,9 i Hbr 10,34). Synod naucza również, że coraz pełniejsze zjednoczenie z Trójjedynym Bogiem uzdalnia nas wypełnienia powołania chrześcijańskiego i wskazuje na prymat łaski w każdym chrześcijańskim działaniu (por. Jr 23,22 LXX).