Między Gają a Medeą. Ratunkowe i adaptacyjne strategie pedagogiki w (post)antropocenie - Humeniuk, Monika (Forum Pedagogiczne, 2026)
Artykuł rozpoczyna się od przedstawienia dwóch odmiennych, metaforycznych diagnoz ekokrytycznych: hipotezy Gai Jamesa Lovelocka, ujmującej Ziemię jako samoregulujący się system, oraz hipotezy Medei Petera Warda, interpretującej życie jako siłę autodestrukcyjną. W ich kontekście zaprezentowano wybrane sposoby myślenia pedagogicznego w (po)antropocenie, ujawniające dwie strategie: ratunku–odporności oraz adaptacji–odporności. Pierwsza z nich, oparta na logice optymalizacji, zakłada, że transformacja edukacji może pozytywnie wpływać na planetę, i proponuje nowe formy relacji ze światem więcej-niż-ludzkim. Druga, bazująca na spekulacji i nieoczywistych sposobach myślenia, postuluje subwersyjną transformację kategorii pedagogicznych, eksperymentowanie wykraczające poza logikę naprawy oraz otwarcie edukacji na wyłaniające się, nieprzewidywalne relacje. Wnioski z przeprowadzonych analiz podkreślają, że w świecie, w którym przetrwanie nie jest już gwarantowane, edukacja bardziej niż kiedykolwiek wcześniej wymaga odwagi wykraczania poza własne założenia oraz otwartości na różnorodne strategie działania, w tym spekulację, eksperymentowanie i angażowanie się w niezrozumiały świat pozaludzki.