Mediacja w kanonicznym procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa? - Świto, Lucjan (Ius Matrimoniale, 2025)
Artykuł podejmuje temat mediacji w kanonicznym procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa, analizując możliwość i zasadność stosowania środków pojednawczych w świetle prawa kanonicznego. Autor zestawia świecką instytucję mediacji – zakorzenioną w polskim prawie cywilnym i nastawioną na kompromis – z pastoralną praktyką Kościoła, której celem jest nie tyle rozstrzygnięcie sporu, co rozeznanie prawdy i – tam gdzie to możliwe – odbudowanie komunii małżeńskiej. W artykule omówiono cztery zasadnicze aspekty tzw. „mediacji kanonicznej”: jej charakter, zakres zastosowania, przewidywane skutki oraz osobę mediatora. Autor wykazuje, że choć kanoniczna forma mediacji nie odpowiada cywilnoprawnemu modelowi mediacji, stanowi ona integralną część duszpasterskiej misji Kościoła wobec osób przeżywających kryzys małżeński. Zwrócono uwagę, że reforma procesu małżeńskiego (Mitis Iudex Dominus Iesus) nie wyeliminowała tej formy działania, lecz skłania do jej pogłębionego rozumienia i szerszego stosowania. W zakończeniu autor formułuje postulaty dotyczące dalszego rozwoju praktyki pojednawczej w trybunałach kościelnych – poprzez wzmocnienie roli poradni rodzinnych, formację duchownych i sędziów w zakresie komunikacji pojednawczej oraz ewentualną instytucjonalizację mediacji jako etapu wstępnego przed formalnym rozpoczęciem procesu. Mediacja kanoniczna jawi się tu jako wyraz miłosierdzia i troski Kościoła, który – na wzór „szpitala polowego” – towarzyszy, leczy i wspiera, nie rezygnując przy tym z prawdy Ewangelii.