Czego o portatywie i pozytywie historyk sztuki nie wie, a co wiedzieć powinien: What art historians do not know but should know about portative organ and positive organ - Grajewski, Czesław (Artifex Novus, 2019)
ABSTRAKT Autor opisuje pokrótce historię i zastosowanie w muzyce dwóch instrumentów organowych: portatywu i pozytywu. Ukazuje różnicę w budowie między nimi i charakterystyczne cechy, które pozwalają zidentyfikować oba typy w dawnym malarstwie. Ważną cechą obu instrumentów jest ułożenie piszczałek. Na obrazach widzimy dwie możliwości: od lewej do prawej wysokość piszczałek może się zmniejszyć lub zwiększyć. Właściwe przedstawienie pokazałoby (zawsze) malejący rząd piszczałek od lewej do prawej. SUMMARY The author briefly describes the history and use in music of two organ-type instruments: a portative organ and a positive organ. He shows the difference in construction between the two and the characteristic features that allow to identify both types in old painting. An important feature of both instruments is the arrangement of the pipes. In the paintings we can see two possibilities: from the left to the right side, the height of the pipes may decrease or increase. An accurate depiction would (always) show the pipe row decreasing from left to right.