Kulisy wyboru bp. Józefa Gawliny na Protektora Wychodźstwa Polskiego (1949) - Kłakus, Michał (Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 2024)
Po 1945 r. Kościół w Polsce stanął przed nowymi wyzwaniami. Do najważniejszych należała organizacja życia religijnego w zmienionych warunkach politycznych, jak również zachowanie polskiego wychodźstwa katolickiego jako nierozerwalnej części Kościoła polskiego. Zwłaszcza że było ono zasadniczo antykomunistyczne. Od 1931 r. Protektorem Polaków za granicą był Prymas Polski. Po drugiej wojnie światowej nie mógł on swobodnie wyjeżdżać za granicę. Szczególnym uznaniem wśród Polonii cieszył się biskup polowy Józef Gawlina. Ostatni przedwojenny biskup polowy był dobrze wykształcony, łatwo nawiązywał kontakt z ludźmi, odbywał liczne podróże zagraniczne, swobodnie posługiwał się kilkoma językami. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie kulisów jego wyboru na Protektora Wychodźstwa Polskiego (1949) ze szczególnym uwzględnieniem zamierzeń i zabiegów przełożonych bpa Gawliny oraz rządów warszawskiego i na Wychodźstwie.