„Za vašu i našu slobodu“. Chorwaccy ochotnicy w polsko-rosyjskiej wojnie partyzanckiej 1863-1864 r. - Buława, Adam (Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 2025)
Artykuł dotyczy aktywności ochotników z Chorwacji w polskim powstaniu narodowym zwanym styczniowym (1863-1864). Uczestnictwo chorwackich przybyszów ilustrują trzy wybrane przykłady: 1) Petar Schmeiss – zwierzchnik partyzanckiego zgrupowania, dowodzący w największej bitwie Północnego Mazowsza/powstańczego województwa płockiego (Chromaków); 2) Grgur Saint Zegga – dowódca kompanii w oddziale Karola Kality ps. Rębajło w powstańczym województwie krakowskim, dzięki jego bohaterskiej, przypłaconej utratą życia postawie powstańcy zwyciężyli w potyczce pod Mierzwinem; 3) anonimowy uczestnik nieudanej międzynarodowej wyprawy Teofila Łapińskiego z Londynu do położonej na litewskim wybrzeżu Połągi.