„Jestem człowiekiem tak marnego stanu…” Okoliczności nominacji bp. Stefana Wyszyńskiego na prymasa Polski - Czaczkowska, Ewa (Studia Prymasowskie, 2024)
Po ponad 75 latach od objęcia przez Stefana Wyszyńskiego funkcji arcybiskupa gnieźnieńskiego i warszawskiego oraz prymasa Polski wciąż nie do końca znane są wszystkie okoliczności tej nominacji. Można już jednak powiedzieć, że białych plam w tej historii jest coraz mniej. Dotychczasowe ustalenia pozwalają twierdzić, że było to życzenie prymasa Augusta Hlonda wyrażone wobec sekretarza, późniejszego biskupa, ks. Antoniego Baraniaka, któremu polecił napisać w tej sprawie prośbę do Piusa XII. Papież Pius XII decyzję o nominacji bp. Wyszyńskiego podjął 12 listopada, a bullę nominacyjną podpisał 16 listopada 1948 roku. Tego też dnia mons. Domenico Tardini z Sekretariatu Stanu poinformował listownie bp. Wyszyńskiego o nominacji. Odnaleziony niedawno w Archiwum Archidiecezji Warszawskiej list bp. Stefana Wyszyńskiego do Piusa XII, datowany 1 stycznia 1949 roku, pozwala precyzyjnie wskazać, kiedy biskup-nominat ostatecznie zgodził się przyjąć nominację. Stało się to 31 grudnia 1948 roku po rozmowie z bp. Michałem Klepaczem, który wrócił z Watykanu, i przeczytaniu przywiezionego przez niego listu z Sekretariatu Stanu. Informacja o zgodzie została natychmiast telefonicznie przekazana do Sekretariatu Stanu. Następnego zaś dnia, 1 stycznia 1949 roku, arcybiskup-nominat Wyszyński w Lublinie napisał list do Piusa XII, tłumacząc obszernie, dlaczego wahał się przyjąć nominację. Uderza w nim pokora i skromność człowieka, który okazał się jednym z największych biskupów w historii Kościoła w Polsce.