Krajobraz z czołgiem. Oswajanie pamięci o II wojnie światowej w "Szczęściarzu Antonim" (1960) Hanny Bielińskiej i Włodzimierza Haupego - Zwierzchowski, Piotr (Załącznik Kulturoznawczy, 2025)
"Szczęściarz Antoni" (1960) Haliny Bielińskiej i Włodzimierza Haupego w nieoczywisty sposób był jednym z filmów zapowiadających, a nawet rozpoczynających kino nowej pamięci – w latach 60. XX wieku próbującym na nowo opisać II wojnę światową, jej skutki i oddziaływanie, a w tym kontekście także polską tożsamość. Jedną z charakterystycznych cech tego zjawiska były szczególne związki wojny ze współczesnością. Celem artykułu jest przede wszystkim analiza ukazanych w Szczęściarzu Antonim sposobów obchodzenia się z pamięcią o II wojnie światowej, które staną się charakterystyczne dla dominujących obrazów wojny w kinie polskim lat 60. Bohaterowie, którzy mają otrzymać nowy dom w odbudowanej po wojnie Polsce, zamiast niego znajdują na działce czołg. Jest to szczególny (po)wojenny element, pozornie zakłócający krajobraz Polski próbującej zapomnieć o wojnie. Odbudowana Warszawa i szereg nowych domów w podmiejskim krajobrazie negują wojnę i jej skutki, pokazując, że należy ona do przeszłości. Pojawiający się nagle czołg unieważnia ten przekaz. Łączy wojnę z teraźniejszością i nie pozwala o niej zapomnieć. Należy do innego porządku i jako taki powinien wywoływać poczucie zagrożenia. Sposób radzenia sobie z nim staje się jednak dowodem na to, że pamięć o przeszłości można oswoić, uczynić bezproblemową częścią codzienności. To, co bohaterowie Szczęściarza Antoniego zrobili z czołgiem, polskie kino lat 60. zrobiło później z pamięcią o II wojnie światowej.