Abstrakt

W artykule omówione zostały dwa rodzaje metatekstowych użyć języka w utworach poetyckich. Pierwszy jest immanentnie związany z poezją (przypomniano tu koncepcję funkcji poetyckiej Romana Jakobsona). Drugi tryb użycia metatekstu dotyczy wprowadzania do utworu poetyckiego przytoczeń. Zostało to przedstawione na przykładzie techniki stosowanej przez Tadeusza Różewicza w późnym okresie jego twórczości (analizowane przykłady pochodzą z jego poematu Recykling). Poeta wprowadzał do swych utworów cytaty pewnych wyrażeń reprezentujących styl potoczny i publicystykę. Wykorzystując metatekstowe spiętrzenie znaczeń, demaskował różne szokujące sposoby mówienia. Zastosowane przez niego struktury znaczące zostały w artykule zinterpretowane przez odniesienie do znaków ikonicznych oraz indeksalnych. Jako artysta wykorzystujący tworzywo języka i obserwujący współczesny dyskurs – Różewicz stał się rzecznikiem etyki komunikacji językowej. Swe negatywne opinie wypowiada wprost w wierszu Słowo.