„Monologami są rozmowy” . Liryczność w Pierścieniu Wielkiej Damy Cypriana Norwida

Joanna Trzcionka

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/cl.2009.2.01

Abstrakt


“Dialogues are Monologues”. Lyricism in Cyprian Norwid’s The Ring of a Great Lady

 

The article attempts to show how lyricism as an essential component of Cyprian Norwid’s The Ring of a Great Lady affects the artistic shape of the work. This issue is shown by the observation of selected structural elements of the drama, such as time, space and the construction of the main character. In the work the space of the drama and time of the action have been used as metaphors and moved into the sphere of the protagonists’ spiritual experiences. Both time and space planes undergo subjectivism which is the result of lyricism that pervades Norwid’s work. A window – the element of the theatre building plays a prominent role in shaping time and space of the drama. It is a point that links the outside world to a close space of the play which becomes simultaneously extended. The point performs the function of the prism through which this world penetrates the author’s life. In poetical expressions the window also becomes a place of the protagonists’ overcoming time-space limitations. The protagonists’ lyrical monologues, above all Mak-Yks’s monologues, show the evolution of the man’s personality. This character is externally passive, inactive though he exudes the unparalleled inner energy. The lyricism contained in dialogues and monologues, the shaping of a poetic language, its continual tension between expressing his personal experiences and a parallel general reflection initiate a multidimensional, symbolic significance of the drama. The analysis of lyrical fragments also shows that Mak-Yks, likewise Norwid’s other protagonists share a distinctive feature with the author, and the conclusions lead us to reflect that The Ring of a Great Lady is a lyrical drama.


Słowa kluczowe


Cyprian Norwid; Pierścień wielkiej damy; liryczność; dialogowość;

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Irena Sławińska, O komediach Norwida, Lublin 1953.

Irena Sławińska, Sceniczny gest poety, Kraków 1960.

Irena Sławińska, Reżyserska ręka Norwida, Kraków 1971.

Wacław Borowy, O Norwidzie. Rozprawy i notatki, Warszawa 1960.

Juliusz W. Gomulicki, Pierścień i zero, czyli o tragizmie „Pierścienia Wielkiej Damy”, w: tegoż, Zygzakiem. Szkice, wspomnienia, przekłady, Warszawa 1981.

Sławomir Świątek, Paraboliczność struktury scenicznej „Pierścienia Wielkiej Damy” C. Norwida, w: Dramat i teatr. Konferencja teoretycznoliteracka w Świętej Katarzynie, red. Jan Trzynadlowski,

Wrocław 1967.

Joanna Zach-Błońska, Monolog różnogłosy. O dramatach współczesnych Cypriana Norwida, Kraków 1993.

Kazimierz Braun, Cypriana Norwida teatr bez teatru, Warszawa 1971.

Jan Kott, Wielkie serio i buffo Norwida, „Przegląd Kulturalny”, R. XI, 1972, nr 17.

Jan Kott, Wielkie serio i buffo Norwida, „Przegląd Kulturalny”, R. XI, 1972, nr 17. 9 Roman Taborski, Wstęp do „Pierścienia Wielkiej Damy”, w: Cyprian Norwid. Interpretacje, pod red. Stanisława Makowskiego, Warszawa 1986.

Teresa Skubalanka, Uwagi o kształcie językowym „Pierścienia Wielkiej Damy”, w: „Prace filologiczne”, t. XLIII, Warszawa 1998.

Stefan Szuman, O kunszcie i istocie poezji lirycznej, Toruń 1948.

Ostap Ortwin, Żywe fikcje, oprac. Jadwiga Czachowska, wstępem poprzedził Michał Głowiński, Warszawa 1970.

Czesław Zgorzelski, Liryczność poezji romantycznej, w: tegoż, Zarysy i szkice literackie, Warszawa 1988.

Paul Ricoeur, Język, tekst, interpretacja, wybrała i wstępem poprzedziła Katarzyna Rosner, przeł. Piotr Graff i Katarzyna Rosner, Warszawa 1989.

Roman Ingarden, O tak zwanej prawdzie w literaturze, w: tegoż, Szkice z filozofii literatury, wstęp Władysław Stróżewski, Kraków 2000.

Bernadetta Kuczera-Chachulska, Kategoria liryczności a problemy wartościowania, w: Wartość i sens. Aksjologiczne aspekty teorii interpretacji, pod red. Andrzeja Tyszczyka, Edwarda Fiały, Ryszarda Zajączkowskiego, Lublin 2003.

Anna Nasiłowska, Persona liryczna, Warszawa 2000.

Péter Szondi, Teoria nowoczesnego dramatu, przeł. Edmund Misiołek, Warszawa 1976.

Patrice Pavis, Słownik terminów teatralnych, przeł., oprac. i uzup. opatrzył Sławomir Świontek, Wrocław 1998.

Jerzy Limon, Między niebem a sceną. Przestrzeń i czas w teatrze,

Gdańsk 2002.

Henryk Michalski, Od egzemplarycznej do lirycznej projekcji świata, w: Przestrzeń i literatura, pod red. Michała Głowińskiego i Aleksandry Okopień-Sławińskiej, Wrocław 1978.

Michał Głowiński, Wokół „Powieści” Norwida, w: tegoż, Prace wybrane. Intertekstualność, groteska, parabola, t. V, Kraków 2000.

Irena Sławińska, Teatr w myśli współczesnej. Ku antropologii teatru, Warszawa 1990.

Jacek Kopciński, Nasłuchiwanie. Sztuki na głosy Zbigniewa Herberta, Warszawa 2008.

Thomas Stearns Eliot, Szkice literackie, red., wybór, przedm. i przypisy Witold Chwalewik; przeł. Helena Pręczkowska, Maciej Żurowski, Witold Chwalewik, Warszawa 1963.

Mieczysław Inglot, Norwidowski człowiek, „Pamiętnik Literacki”, R. 74, Z. 4.

Pelagia Bojko, Sfera „słów wielkich”: „człowiek” i „człek” w liryce C.K. Norwida, Piotrków Trybunalski 2006.

Tomasz Korpysz, Definicje poetyckie Norwida, Lublin 2009.

Agnieszka Ziołowicz, Dramat i romantyczne „ja”. Studium podmiotowości w dramaturgii polskiej doby romantyzmu, Kraków 2002.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.