Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”

Małgorzata Burta

Opublikowane: 2025-12-30

Nr Online first

Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”

Małgorzata Burta

Abstrakt

Artykuł dotyczy ballady Adama Mickiewicza pt. Ucieczka. We wstępie przypomina informacje na temat genezy i pierwodruku utworu w tomie The Poetry by Adam Mickiewicz. Five volumes in one with the author's portrait. New enlarged and reworked edition (the first volume of the „New Polish Parnas" series), Warsaw-Poznań 1832. The edition includes a reprint of five volumes historical novels, sonnets and, at the end of the Appendix, first edition of the ballad The Escape. Artykuł odnosi się do dotychczasowej literatury przedmiotu na temat ballady i koncentruje się przede wszystkim na pomijanym detalu z dialogu upiornego kochanka z Panną z wersu nr 83: „Czy to worek do roboty?”. Interpretuje detal w świetle odpowiedzi Panny (wers 84: „Nie, to jest Ołtarzyk złoty”) oraz tegumentologii (oprawoznawstwa) jako sakwową oprawę książki do nabożeństwa.

Słowa kluczowe:

Adam Mickiewicz, Ucieczka, ballada, upiór, tegumentologia

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Burta, M. (2025). Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”. Colloquia Litteraria, (Online first). Pobrano z https://czasopisma.uksw.edu.pl/index.php/cl/article/view/16493

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Poezje Adama Mickiewicza. Pięć tomów w jednym z portretem Autora. Nowa powiększona i przerobiona edycja, Warszawa u S. H. Merzbacha, Poznań u J. J. Heine i Spółki, 1832.
Google Scholar

Mickiewicz A., Ucieczka. Ballada [w:] tenże, Dzieła wszystkie, red. K. Górski, t. 1, cz. 3: Wiersze 1829–1855, oprac. C. Zgorzelski, Wrocław 1981.
Google Scholar

Wiersze Adama Mickiewicza w podobiznach autografów. Część druga: 1830–1855, oprac. C. Zgorzelski, red. naukowa Z. Stefanowska, M. Kalinowska, Wrocław 1998.
Google Scholar

Bieńczyk M., „Krzywo jedzie, kto ucieka”. Ucieczki w czasach romantyków, Warszawa 2021.
Google Scholar

Borowy W., O „Ucieczce” Mickiewicza, „Pamiętnik Literacki” 1956 (zeszyt specjalny).
Google Scholar

Buszkowska K., Nocna strona świata. „Romantyczność” i „Ucieczka” Adama Mickiewicza. Próba lektury nieantropocentrycznej, „Teksty Drugie” 2013, nr 1–2.
Google Scholar

Ginkowa Ł., „Koń ma duszę w sobie”, Kraków 1988.
Google Scholar

Janion M., Panna i miłość szalona, „Teksty Drugie” 1993, nr 4–6; przedruk [w:] tejże, Kobiety i duch inności, Warszawa 1996 i wyd. nast.
Google Scholar

Kleiner J., Mickiewicz, t. 2: Dzieje Konrada, cz. 1, wyd. popr., Lublin 1997.
Google Scholar

Klaczko J., „Lenora” i „Ucieczka” [w:] tenże, Rozprawy i szkice, oprac. I. Węgrzyn, Kraków 2005.
Google Scholar

Krzyżanowski J., Polska bajka ludowa w układzie systematycznym, wyd. 2 rozszerz., t. 1, Wrocław 1962.
Google Scholar

Kuczera-Chachulska B., O lirycznym wymiarze „Ucieczki” [w:] tejże, Przemiany form i postaw elegijnych w liryce polskiej XIX wieku, Warszawa 2002.
Google Scholar

Libera L., Zagadka „Ucieczki”, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2016.
Google Scholar

Libera L., Gottfried August Bürger – autor „Lenory”, Białystok 2016, rozdz. Lenora na rodzinnych polach.
Google Scholar

Maciejewski J., Mickiewicza wielkopolskie drogi. Rekonstrukcje i refleksje, Poznań 1972.
Google Scholar

Majkowski E., Oprawy sakwowe. Przyczynek do historii introligatorstwa u schyłku wieków średnich, Poznań 1932.
Google Scholar

Oprawy gotyckie XIII–XVI wieku ze zbiorów toruńskich. Katalog wystawy w Muzeum Okręgowym w Toruniu, grudzień 2024 – luty 2025, oprac. A. Wagner, Toruń 2024.
Google Scholar

Pluta P., Polska ballada gotycka, Warszawa 2017, rozdz. Królowa ballad.
Google Scholar

Pokorzyńska E., Pronobis-Brzezińska M., Wagner A., Leksykon oprawoznawczy, Bydgoszcz 2023 (hasła: chemise, modlitewników oprawy, sakwowe oprawy).
Google Scholar

Ruszkowski J., Czy Mickiewicz był w Wielkopolsce? [w:] Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798–1998, red. Z. Trojanowiczowa, Z. Przychodniak, Poznań 1998.
Google Scholar

Ruszkowski J., Kronika życia i twórczości Mickiewicza. Poznańskie: 1831–1832 (mps Biblioteka IBL PAN).
Google Scholar

Suchanek L., Wątek Lenory w balladzie polskiej i rosyjskiej (Mickiewicz, Żukowski, Katienin) [w:] Spotkania literackie. Z dziejów powiązań polsko-rosyjskich w dobie romantyzmu i neoromantyzmu, red. B. Galster, J. Kamionkowa, A. Piorunowa, Wrocław 1973.
Google Scholar

Syga T., Te księgi proste. Dzieje pierwszych polskich wydań książek Mickiewicza, Warszawa 1956.
Google Scholar

Zgorzelski C., Uwagi edytorskie i odmiany tekstu [w:] A. Mickiewicz, Dzieła wszystkie, red. K. Górski, t. 1, cz. 3: Wiersze 1829–1855, oprac. C. Zgorzelski, Wrocław 1981 (dot. Ucieczki).
Google Scholar