Communicative Competence in Preaching: Principles of Effective Homiletic Communication in Contemporary Culture

Krzysztof Marcyński

doi:10.21697/kmt.2025.64.14

Opublikowane: 2025-12-30

Tom 4 Nr 64 (2025)

Kompetencja komunikacyjna w przepowiadaniu: zasady skutecznej komunikacji homiletycznej we współczesnej kulturze

Krzysztof Marcyński

Kultura Media Teologia

Dział: Varia

https://doi.org/10.21697/kmt.2025.64.14

Abstrakt

Celem poznawczym niniejszego artykułu jest ukazanie zasad komunikacyjnej jakości głoszenia homilii w kontekście współczesnych wyzwań kulturowych i społecznych na podstawie teorii kompetencji komunikacyjnej, zgłębianej w obszarze nauk społecznych – nauk o komunikacji społecznej i mediach. Do zrealizowana tak sformułowanego celu zastosowano metody: analizy treści i przeglądu literatury przedmiotu: medioznawczej (ze sztuki wystąpień publicznych, autoprezentacji, kompetencji komunikacyjnej) oraz homiletycznej i teologiczno-komunikacyjnej. Według przeprowadzonej analizy materiału badawczego kluczowe elementy komunikacyjnej jakości homilii to: klarowna, niezbyt długa struktura, język dostoswany do odbiorcy, teologiczna głębia, odwoływanie się do doświadczenia i życia odbiorcy, autentyczność głoszącego. Dobrze przygotowana homilia pełni rolę nie tylko formacyjną, ewangelizacyjną czy katechetyczną, ale także komunikacyjną, odpowiadając na estetyczne i kulturowe potrzeby odbiorcy. W tym znaczeniu wartość poznawcza niniejszego artykułu polega na wykazaniu standardów homiletycznych, przygotowanych na podstawie głównych cech kompetencji komunikacyjnej: skuteczności, elastyczności, stosowności. Wytyczne te mogą posłużyć do praktyki kaznodziejskiej lub dalszych badań nad komunikacją religijną, w tym przede wszystkim współczesną sztuką głoszenia Ewangelii.

Słowa kluczowe:

kompetencja komunikacyjna, homila, komunikacja religijna, komunikacyjna jakość przepowiadania, kaznodziejstwo

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Marcyński, Krzysztof. „Kompetencja Komunikacyjna W Przepowiadaniu: Zasady Skutecznej Komunikacji Homiletycznej We współczesnej Kulturze”. Kultura Media Teologia, t. 4, nr 64, grudzień 2025, s. 235–251, doi:10.21697/kmt.2025.64.14.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Adamek, Z. (1992). Homiletyka. Tarnów.
Google Scholar

Allen, W. (2016). Preaching and the Human Condition.
Google Scholar

Anderson, K.C. (2001). Preaching with Conviction: Connecting with Postmodern Listeners. Grand Rapids: Kregel.
Google Scholar

Andoková, M., & Horka, R. (2023). Persuasive function of sound figures in Augustine's homilies on the Psalms of Ascents and their translation into modern languages. Vox Patrum, 85, 209–226. DOI: https://doi.org/10.31743/vp.14557
Google Scholar

Augustyn. (n.d.). In Evangelium Ioannis, 80, 3. W Corpus Christianorum, Series Latina (t. XXXVI).
Google Scholar

Bartocha, W. (2019). Liturgia „zmediatyzowana" w świetle Dyrektorium Konferencji Episkopatu Polski w sprawie celebracji Mszy świętej transmitowanej przez telewizję. Łódzkie Studia Teologiczne, 28(4), 55–69.
Google Scholar

Benedykt XVI. (2010). Verbum Domini: Posynodalna adhortacja apostolska o Słowie Bożym w życiu i misji Kościoła. Watykan: Libreria Editrice Vaticana. https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20100930_verbum-domini.html
Google Scholar

Broński, W. (1999). Homilia w dokumentach Kościoła współczesnego. Studia homiletyczne. Lublin.
Google Scholar

Buniyatova, I., & Horodilova, T. (2023). The interplay of Anglo-Saxon homiletic discourse and grammar. Studia Linguistica, 22, 34–47. DOI: https://doi.org/10.17721/StudLing2023.22.34-47
Google Scholar

Chrzanowski, D. (2024). The Gospel is not an event of the past but of the present. Actualization of the Sacred Scripture in the homiletic preaching of Pope Francis. Biblica et Patristica Thoruniensia, 17(1), 97–112. DOI: https://doi.org/10.12775/BPTh.2024.006
Google Scholar

Coe, G. A. (2022). Communicating for a change: Seven keys to irresistible communication. Grand Rapids.
Google Scholar

Dyk, S. (2001–2002). Stan posługi słowa Bożego w Kościele polskim. Rozmowa z ks. profesorem Józefem Kudasiewiczem. Przegląd Homiletyczny, 5–6, 96–97.
Google Scholar

Franciszek. (2013). Evangelii Gaudium.
Google Scholar

Franciszek. (2023, 20 stycznia). Discorso del Santo Padre Francesco ai partecipanti al corso "Vivere in pienezza l'azione liturgica" [Przemówienie]. Sala del Concistoro, Watykan. https://www.vatican.va/content/francesco/it/speeches/2023/january/documents/20230120-vivere-pienezza-azione-liturgica.html
Google Scholar

Gu, C. (2023). Sacred theatres: Listening to homilies and experiencing the holy beauty in 9th- and 10th-century Byzantine churches. Religions, 14(12), 1460. DOI: https://doi.org/10.3390/rel14121460
Google Scholar

Jan Paweł II. (1985). Homilia podczas Mszy św. na Placu Świętego Piotra. https://jp2online.pl/en/object/homilia-podczas-mszy-sw-niedzieli-palmowej-w-1985-r;T2JqZWN0OjI3Nzc=
Google Scholar

Kindziuk, M. (2021). Transmisje nabożeństw liturgicznych w agendzie tygodników „Gość Niedzielny" i „Niedziela" w okresie pierwszej i drugiej fali pandemii koronawirusa (luty–grudzień 2020 r.). Kultura – Media – Teologia, 46(3), 44–77. DOI: https://doi.org/10.21697/kmt.46.3
Google Scholar

Langer, S. K. (2009). Philosophy in a new key: A study in the symbolism of reason, rite, and art. Cambridge University Press.
Google Scholar

Leśniczak, R. (2022). Mediatyzacja religii w czasach globalizacji i neoglobalizacji. Wybrane refleksje medioznawcze. Studia Medioznawcze, 23(4), 1312–1321. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2022.4.712 DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2022.4.712
Google Scholar

Long, T. G. (2013). The witness of preaching. Grand Rapids.
Google Scholar

Lovry. (2008). The homiletical plot: The sermon as narrative art form. Westminster John Knox Press.
Google Scholar

Makuła, M. (2019). Transmisje Mszy Świętych w live streamingu w internecie. Analiza możliwości, postulaty i propozycje. Seminare. Poszukiwania naukowe, 40(1), 37–49. DOI: https://doi.org/10.21852/sem.2019.1.03
Google Scholar

Marcyński, K. (2009). Wołanie o dobrą ambonę. W M. Wyrostkiewicz i in. (Red.), Kościół marzeń? O reformie Kościoła w Polsce (ss. 95–102). Lublin.
Google Scholar

Marcyński, K. (2011). Warunki skutecznej i interesującej komunikacji kaznodziejskiej według Jana Pawła II. W M. Kowalczyk & T. Skibiński (Red.), Błogosławiony Jan Paweł II – apostoł ludu Bożego (ss. 469–478). Warszawa.
Google Scholar

Marcyński, K. (2015). Przekaz i komunikacja wiary nie tylko z ambony. W M. Kowalczyk, K. Marcyński, & M. Mejzner (Red.), Wiara-Chrzest-Apostolstwo (ss. 81–93). Warszawa.
Google Scholar

Marcyński, K. (2017). Kompetencja komunikacyjna. Studium medioznawcze. Warszawa.
Google Scholar

Marcyński, K. (2020). Kompetencja komunikacyjna Jezusa z Nazaretu. Perspektywa medioznawcza. W M. Kowalczyk & B. Chrudzimska (Red.), Biblia i bibliodrama w nowej ewangelizacji (ss. 95–108). Warszawa.
Google Scholar

Marcyński, K. (2024a). Kompetencja komunikacyjna w Kościele ery cyfrowej. Warszawa–Kraków.
Google Scholar

Marcyński, K. (2024b). Komunikacja religijna jako obszar badań w naukach o komunikacji społecznej i mediach. W M. Łosiewicz, A. Ryłko-Kurpiewska, & K. Knoch (Red.), Komunikacja w erze mediów cyfrowych (t. 2, ss. 207–234). Wrocław–Gdańsk.
Google Scholar

Marcyński, K. (2016). Komunikacja religijna i media. Kraków.
Google Scholar

McLuhan, M. (1999). The microphone and the liturgy. W E. McLuhan & J. Szklarek (Red.), The medium and the light: Reflections on religion (ss. 107–116). University of Toronto Press.
Google Scholar

Mistewicz, E. (2011). Marketing narracyjny. Jak budować historie, które sprzedają. Gliwice.
Google Scholar

Osborne, L. (2006). The preacher's guide: How to design and deliver great sermons. IVP Books.
Google Scholar

Paweł VI. (1975). Evangelii nuntiandi.
Google Scholar

Przyczyna, W. (1994). Kazanie jako słowo Boże. W W. Przyczyna (Red.), Fenomen kazania (ss. 48–66). Kraków.
Google Scholar

Przyczyna, W. (2000). Kaznodziejski przekaz opowiadań biblijnych. Kraków.
Google Scholar

Ratzinger, J. (2006). Homiletic and pastoral ministry: Theological and pastoral foundations. Ignatius Press.
Google Scholar

Sławiński, H. (2023a). Homilie to często klęska. Konieczność poprawy jakości homilii. Polonia Sacra, 25(4), 43–62. DOI: https://doi.org/10.15633/ps.4136
Google Scholar

Sławiński, H. (2023b). Preparing a homily as an important element of pastoral care. Polonia Sacra, 27(3), 70–79. DOI: https://doi.org/10.15633/ps.27306
Google Scholar

Szczepaniak, M. (2012). Radiowa transmisja mszy św. z Kongresu Eucharystycznego w Dublinie. Przełom w recepcji transmisji radiowych w praktyce eklezjalnej. Kultura – Media – Teologia, 9, 8–19.
Google Scholar

Szczepaniak, M. (2013). Msza fonogeniczna. Pierwsza polska transmisja mszy św. i towarzyszące jej okoliczności. Poznań.
Google Scholar

Szczepaniak, M. (2021). Wiralizacja i wirtualizacja liturgii? Studium przypadku transmisji Mszy św. w czasie pandemii. Collectanea Theologica, 91(1), 133–154. DOI: https://doi.org/10.21697/ct.2021.91.1.06
Google Scholar

Untener, K. (1999). Preaching better. Practical suggestions for homilists. Paulist Press.
Google Scholar

Waznak, R. P. (1998). An introduction to the homily. Liturgical Press.
Google Scholar

Weigel, G. (1999). Witness to hope: The biography of Pope John Paul II. HarperCollins.
Google Scholar

Więź. (2017, listopad 21). Episkopat zaleca księżom rzetelne przygotowywanie homilii. https://wiez.pl/2017/11/21/episkopat-zaleca-ksiezom-rzetelne-przygotowywanie-homilii/
Google Scholar

Krzysztof Marcyński

k.marcynski@uksw.edu.pl
https://orcid.org/0000-0003-0255-2952

Afiliacja:

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Polska

Biogram

Profesor uczelni, doktor habilitowany nauk społecznych w dyscyplinie nauki o komunikacji społecznej i mediach, pracownik Instytutu Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, gdzie pełni funkcję kierownika Katedry Edukacji Medialnej. Absolwent studiów Media Ecology na New York University (USA).

W latach 2022–2024 był delegatem Ministerstwa Edukacji i Nauki ds. wymiaru społecznego w Procesie Bolońskim (BFUG Working Group on Social Dimension). Jest członkiem Kapituły Nagrody Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) im. dr. Pawła Stępki oraz Komisji Rewizyjnej Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej.

Pełni funkcję wice-rektora Wyższego Seminarium Duchownego w Ołtarzewie, gdzie od wielu lat jest wykładowcą. Wcześniej był radnym prowincjalnym Prowincji Zwiastowania Księży Pallotynów (2005–2008), radnym Wyższego Seminarium Duchownego w Ołtarzewie (2014–2015) oraz kierownikiem studiów filozoficzno-teologicznych Wyższego Seminarium Duchownego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Polsce (2017–2019). W latach 2022–2025 pełni funkcję dyrektora ds. mediów i komunikacji Pallotyńskiego Centrum „Przyszłość dla Ukrainy”.

Jest inicjatorem, autorem i trenerem programu szkoleniowego „Media za klauzurą”. Autor licznych artykułów naukowych oraz książek z zakresu mediów i komunikacji, m.in. Kompetencje komunikacyjne. Perspektywa medioznawcza (Warszawa 2017) oraz Komunikacja religijna i media (Kraków 2016). Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół komunikacji społecznej, komunikacji religijnej, natury mediów oraz kompetencji komunikacyjnych. Jest ekspertem w zakresie wystąpień publicznych, prezentacji oraz edukacji medialnej.