Multimodalność mediów (społecznościowych).  Perspektywa mediolingwistyczna

Danuta Kępa-Figura

doi:10.21697/kmt.2025.64.02

Opublikowane: 2025-12-30

Tom 4 Nr 64 (2025)

Multimodalność mediów (społecznościowych). Perspektywa mediolingwistyczna

Danuta Kępa-Figura

Kultura Media Teologia

Dział: Artykuły i rozprawy

https://doi.org/10.21697/kmt.2025.64.02

Abstrakt

Artykuł podejmuje temat multimodalności mediów. Jego celem jest zwrócenie uwagi na multimodalność jako na parametr ugatunkowionego tekstu medialnego i dyskursu medialnego, którego wyimkiem jest ten tekst. Realizacja tego celu opiera się na odniesieniu do multimodalności memu jako prototypowego gatunku mediów społecznościowych i wyróżnieniu modusu technologicznego/modusów technologicznych jako składnika tekstu. Uwzględnienie założeń koncepcji mediolingwistyki otwartej Danuty Kępy-Figury prowadzi do uznania multimodalności za parametr każdej z czterech płaszczyzn funkcjonowania mediów społecznościowych – strukturalnej, stylistycznej, semantycznej i pragmatycznej. W rezultacie – do postulatu włączenia problemu multimodalności w zakres wszystkich działów mediolingwistyki: syntaktyki mediów, stylistyki mediów, epistemologii mediów i pragmatyki mediów.

Słowa kluczowe:

Mediolingwistyka otwarta, multimodalność, tekst medialny, gatunek medialny, dyskurs medialny, modus technologiczny, mem internetowy, działy mediolingwistyki, syntaktyka mediów, stylistyka mediów, epistemologia mediów, pragmatyka mediów

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Kępa-Figura, Danuta. „Multimodalność mediów (społecznościowych). Perspektywa Mediolingwistyczna”. Kultura Media Teologia, t. 4, nr 64, grudzień 2025, s. 14–36 , doi:10.21697/kmt.2025.64.02.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bartmiński, J. (2006). Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Belovodskaja, A. (2016). Internet memes explicating the media concept (on the issue of the methodology of the analysis of a media image). [Internet-memy kak reprezentanty mediakoncepta (k voprosu o metodike analiza mediaobraza)]. Przegląd Rusycystyczny, 4(156).
Google Scholar

Bucher, H.-J. (2011). Multimodales Verstehen oder Rezeption als Interaktion: Theoretische und empirische Grundlagen einer systematischen Analyse der Multimodalität. W H. Diekmannshenke, M. Klemm, & H. Stöckl (red.), Bildlinguistik: Theorien – Methoden – Fallbeispiele (s. 123–156). Berlin: De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110910993.123
Google Scholar

Cieszyńska, J. (2012). Zaburzenia linearności – podstawowy wymiar trudności w czytaniu i pisaniu. W S. Milewski & K. Kaczorowska-Bray (red.), Logopedia: Wybrane aspekty historii, teorii i praktyki. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Google Scholar

Czachur, W. (2020). Lingwistyka dyskursu jako integrujący program badawczy. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.
Google Scholar

Dunin-Dudkowska, A., Grochala, B. & Szkudlarek-Śmiechowicz, E. (2023). Koncepcje Marii Wojtak w analizie medialnych przekazów audiowizualnych. Studia Medioznawcze, 18(1), 80-94. https:// doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.1 DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.1.733
Google Scholar

Duskaeva, L.R. (2020). Grammatika rechevyh dejstvij v medialingvistike. Moskwa: Flinta.
Google Scholar

Fei, V.L. (2004). Developing an integrative multi-semiotic model. W K.L. O’Halloran (red.), Multimodal discourse analysis: Systemic functional perspectives (s. 220–246). London: Continuum.
Google Scholar

Gajda, S. (2004). Delimitacja tekstu: wewnętrzna segmentacja tekstu. W J. Bartmiński & S. Niebrzegowska-Bartmińska (red.), Tekstologia, cz. 2 (s. 90-99). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Hofman, I., & Kępa-Figura, D. (red.). (2018). Współczesne media: Media multimodalne (T. 1–2). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Jewitt, C. (red.). (2017). The Routledge handbook of multimodal analysis (2nd ed.). London: Routledge.
Google Scholar

Kajtoch, A. (2008). Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Kajtoch, A. (2022). TOS–LIAZ: Leksykalna ilościowa analiza zawartości jako metoda rekonstrukcji tekstowego obrazu świata: Analizy i problemy. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Kawka, M. (2016). Dyskurs multimodalny – nowa kategoria badawcza. Zeszyty Prasoznawcze, 56(2), 294–303.
Google Scholar

Kępa-Figura, D., & Nowak, P. (2006). Językowy obraz świata a medialny obraz świata. Zeszyty Prasoznawcze, 1–2.
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2019). (Интернет-)мем как новый медиажанр. Постановка вопроса [(Internet-) meme as a new media genre. Statement of the problem]. Медиалингвистика, 6(1), 103–121. https:// doi.org/10.21638/spbu22.2019.108
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2021). (Multimodaler) Text als Gegenstand linguistischer Forschung. tekst i dyskurs – text und diskurs, 15, 137–155. https://doi.org/10.18778/2080-6480.15.07 DOI: https://doi.org/10.7311/tid.15.2021.05
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2022a). Multimodality of internet-mediated communication behaviour. W L.R. Duskaeva (red.), The ethics of humour in online Slavic media communication (s. 15–24). Abingdon, NY: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003124845-2 DOI: https://doi.org/10.4324/9781003139584-3
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2022b). Aspekt strukturalny memu (internetowego) jako przejaw modyfikacji gatunku: Wybrane zagadnienia. W A. Szwed-Walczak, Ł. Jędrzejski, & K. Mazurek (red.), Myśl polityczna – biografistyka – komunikowanie (s. 383–398). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2023). Gatunek jako kategoria mediolingwistyczna a działy mediolingwistyki otwartej.
Google Scholar

Prace Językoznawcze, 25(3), 61–73. https://doi.org/10.31648/pj.9182 DOI: https://doi.org/10.31648/pj.9182
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2024). Stylistyka mediów jako dział mediolingwistyki otwartej. W Z. Bilut-Homplewicz, A. Hanus, W. Kochamńska, A. Mac, & B. Drozd (red.), Teksty: Konteksty, podteksty. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Google Scholar

Kępa-Figura, D. [w opracowaniu]. Mediolingwistyka otwarta.
Google Scholar

Kiklewicz, A. (2023). Estetyka a pragmatyka: Estetyczne akty mowy. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.
Google Scholar

Klemm, M., & Stöckl, H. (2015). Lingwistyka obrazu – umiejscowienie dyscypliny, przegląd, dezyderaty badawcze. W J. Jarosz, R. Opiłowski, & P. Staniewski (red.), Lingwistyka mediów: Antologia tłuma-
Google Scholar

czeń (s. 45–56). Wrocław-Drezno: Oficyna Wydawnicza ATUT.
Google Scholar

Kress, G. (2011). Multimodal discourse analysis. W J.P. Gee & M. Handford (red.), The Routledge handbook of discourse analysis (s. 447–461). London: Routledge.
Google Scholar

Kress, G., & Van Leeuwen, T. (2001). Multimodal discourse: The modes and media of contemporary communication. London: Arnold.
Google Scholar

Loewe, I. (2018). Dyskurs telewizyjny w świetle lingwistyki mediów. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Loewe, I. (2023). Multimodalne przekazy mediów masowych i społecznościowych. Porównawcze studium przypadku. Prace Językoznawcze 25(3), 211-228. DOI: https://doi.org/10.31648/pj.9191
Google Scholar

Mac, A. (2017). Analiza mediolingwistyczna telewizyjnych serwisów informacyjnych – studium przypadku. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media: Gatunki w mediach (T. 2, s. 77–95). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Mac, A. (2018). Multimodalna aranżacja tekstu w telewizyjnych serwisach informacyjnych na przykładzie Wiadomości TVP1. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media: Media multimodalne (T. 2) (s. 9-32). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Maćkiewicz, J. (2017). Badanie mediów multimodalnych – multimodalne badanie mediów. Studia Medioznawcze, 18(2), 33–42. https://doi.org/10.31261/SM.2017.18.03. DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2017.69.388
Google Scholar

McLuhan, M. (2002). Zrozumieć media: Przedłużenia człowieka (T. Łepkowski, Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Techniczne WNT.
Google Scholar

Nowak, J. (2013). Memy internetowe: teksty (cyfrowej) kultury językiem krytyki społecznej]. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media: Język mediów (s. 239–256). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Pietrzak, P. (2025). W sprawie gatunkowych obrazów świata: Część 1. Pamiętnik Literacki, 116(2). DOI: https://doi.org/10.18318/pl.2025.2.12
Google Scholar

Sadowski, W. (2021). Gatunkowe obrazy świata: Sielanka, litania, sonet. Pamiętnik Literacki, 112(2). DOI: https://doi.org/10.18318/pl.2021.2.13
Google Scholar

Skowronek, B. (2013). Mediolingwistyka: Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Google Scholar

Skowronek, B. (2018). Technologia. Multimodalność. Komunikacja. Nowe wyzwania dla mediolingwistyki. W I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.). Współczesne media. Media multimodalne t. 1: Zagadnienia ogólne i teoretyczne. Multimodalność mediów drukowanych (s. 11–19). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Skowronek, B. (2020). Język w filmie: Ujęcie mediolingwistyczne. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Google Scholar

Skowronek, B. (2024). Mediolingwistyka dekadę później. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UKEN.
Google Scholar

Steciąg, M. (2018). LINGUA FRACTA: multimodalność nowych mediów w perspektywie Media Ecology. W: I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Media multimodalne. t. 1, Zagadnienia ogólne i teoretyczne. Multimodalność mediów drukowanych (s. 77–89). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej.
Google Scholar

Stöckl, H. (2015). Lingwistyka mediów: O statusie i metodach (wciąż) konstytuującej się dyscypliny badawczej. W J. Jarosz, R. Opiłowski, & P. Staniewski (red.), Lingwistyka mediów: Antologia tłuma-
Google Scholar

czeń (s. 23–44). Wrocław-Drezno: Oficyna Wydawnicza ATUT.
Google Scholar

Ślawska, M. (2018). Perspektywa multimodalna w badaniu tekstów prasowych. W: I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Media multimodalne. t. 1, Zagadnienia ogólne i teoretyczne.
Google Scholar

Multimodalność mediów drukowanych (s. 107–118). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej.
Google Scholar

Ślawska, M. (2020). Multimodalność tekstu prasowego, czyli o relacji słowa i obrazu: Przypadek reportażu Justyny Kopińskiej „Oddział chorych ze strachu” i grafiki Anny Reinert. Prace Językoznawcze, 22(4), 203–218. https://doi.org/10.19195/0137-3681.22.4.14. DOI: https://doi.org/10.31648/pj.5825
Google Scholar

Tokarski, R. (2013). Światy za słowami. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Tokarski, R. (2015). Skrypty w językowym i tekstowym obrazie świata. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media: Medialny obraz świata (s. 47–60). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Tokarski, R. (2023). Tekstowe obrazy świata – nie tylko dla medioznawców. W A. Barańska-Szmitko & A. Filipczak-Białkowska (red.), Teorie i praktyki komunikacji (T. 2, s. 145–161). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-181-4.11
Google Scholar

Trysińska, M. (2018). Multimodalność w szkole. Edukacyjna wartość tekstów multimodalnych na przykładzie portalu Scholaris.pl. W: I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Media multimodalne. t. 1, Zagadnienia ogólne i teoretyczne. Multimodalność mediów drukowanych (s. 179–198). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej.
Google Scholar

Trznadlowski, H. (1990). Komizm: Kategoria i wyznacznik gatunkowy. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 33(2), 79-93.
Google Scholar

Vasilieva, V. (2018). Polikodovost’ mediateksta. W L.R. Duskaeva (red.), Medialingvistika v terminah i ponyatiyakh: Slovar’-spravochnik (s. 88–91). Moskwa: Flinta.
Google Scholar

Warchała, J. (2003). Kategoria potoczności w języku. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Warchała, J. (2020). Text in the world of synergized codes. Prace Językoznawcze, 22(4), 219–236. https:// doi.org/10.19195/0137-3681.22.4.15 DOI: https://doi.org/10.31648/pj.5826
Google Scholar

Wojtak, M. (2004a). Gatunki prasowe. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Wojtak, M. (2004b). Wzorce gatunkowe wypowiedzi a realizacje tekstowe. W D. Ostaszewska (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja (T. 2: Tekst a gatunek, s. 29–39). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Wojtak, M. (2004–2005). Genologia tekstów użytkowych. Postscriptum, 2–1(48–49), 132-148.
Google Scholar

Wojtak, M. (2019a). Wprowadzenie do genologii. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Wojtak, M. (2019b). O lingwistycznych fundamentach badań medioznawczych – zarys problematyki. W K. Wolny-Zmorzyński & A. Lewicki (red.), W poszukiwaniu fundamentów nauk o mediach (s 45–56). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Danuta Kępa-Figura

danuta.kepa-figura@mail.umcs.pl
https://orcid.org/0000-0001-8753-6980

Afiliacja:

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Polska

Biogram

Danuta Kępa-Figura – kierowniczka Katedry Dziennikarstwa i Mediolingwistyki Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach UMCS w Lublinie. Dyscyplina naukowa: nauki o mediach i komunikacji społecznej, językoznawstwo. Doktor habilitowana nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo (2014), profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (od 2017r.). Mediolingwistka. Współtwórczyni polskiego środowiska mediolingwistycznego. Prowadzi badania nad mediami, przyjmując perspektywę mediolingwistyczną wyrosłą na gruncie lingwistyki kulturowej, pragmatyki językowej i genologii lingwistycznej.