Ponowne rozpoznanie sprawy przez tego samego sędziego w I instancji a prawo do bezstronnego sądu

Monika Deręgowska

doi:10.21697/mj.16494

Opublikowane: 2025-12-30

Nr 2 (2025)

Ponowne rozpoznanie sprawy przez tego samego sędziego w I instancji a prawo do bezstronnego sądu

Monika Deręgowska

"Młody Jurysta" Czasopismo Studentów i Doktorantów Wydziału Prawa i Administracji UKSW

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/mj.16494

Abstrakt

Niniejszy artykuł stanowi analizę zgodności art. 386 § 5 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od listopada 2019 r. z Konstytucją RP oraz europejskimi standardami rzetelnego procesu. Przepis ten przewiduje możliwość ponownego rozpoznania sprawy przez tego samego sędziego, który wydał uchylony wyrok, co – zdaniem licznych przedstawicieli doktryny – budzi poważne wątpliwości co do zachowania bezstronności sądu. Rozwiązanie to może pozostawać w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W artykule omówiono orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które podkreśla konieczność rzeczywistego zapewnienia niezależności i bezstronności sądu. W świetle zgłoszonych zastrzeżeń, pozytywnie oceniono propozycję przywrócenia wcześniejszej regulacji – przekazywania sprawy innemu sędziemu po uchyleniu wyroku – jako rozwiązania gwarantującego prawo do bezstronnego sądu i wzmacniającego zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości.

Słowa kluczowe:

wyłączenie sędziego, bezstronność, niezawisłość, ponowne rozpoznanie sprawy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Deręgowska, M. (2025). Ponowne rozpoznanie sprawy przez tego samego sędziego w I instancji a prawo do bezstronnego sądu. "Młody Jurysta" Czasopismo Studentów I Doktorantów Wydziału Prawa I Administracji UKSW, (2), 137–150. https://doi.org/10.21697/mj.16494

Cited by / Share

Bibliografia

Góra-Błaszczykowska A., Kodeks postępowania cywilnego, t. IA, Komentarz do art. 1–424¹², wyd. 3, Warszawa 2020.
Google Scholar

Łazarska A., Zmiana składu sądu w przypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania – uwagi na tle art. 386 § 5 k.p.c. [w:] Ius est a iustitia appellatum. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Wiśniewskiemu, red. T. Ereciński, J. Gudowski, M. Tomalak, Warszawa 2017.
Google Scholar

Łazarska A., Górski K. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz. Art. 1–458¹⁶, wyd. 2, Warszawa 2023.
Google Scholar

Manowska M., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Art. 1–477¹⁶, wyd. IV, LEX/el. 2021.
Google Scholar

Partyk A. [w:] Piaskowska O. M. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 1–505³⁹, t. I, Warszawa 2024.
Google Scholar

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20.07.2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 67.
Google Scholar

Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 16.12.2020 r., P 8/20, OTK-A 2020, poz. 75.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z 6.04.2004 r., I CK 647/03, LEX nr 585675.
Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego z 24.04.2014 r., III CSK 319/13, LEX nr 1489252.
Google Scholar

Uchwała Sądu Najwyższego z 28.11.1986 r., III CZP 76/86, LEX nr 8794.
Google Scholar

Uchwała Sądu Najwyższego z 23.08.2006 r., III CZP 56/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 43.
Google Scholar

Uchwała Sądu Najwyższego z 20.10.2022 r., III CZP 97/22, OSNC 2023, nr 4, poz. 36.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 14.09.2004 r., III CK 458/03, LEX nr 148658.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 14.10.2009 r., V CSK 118/09, LEX nr 564983.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 30.10.2013 r., II CSK 628/12, LEX nr 1408886.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 21.09.2014 r., IV CSK 647/13, LEX nr 2630696.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 13.10.2004 r., III CK 82/03, LEX nr 589986.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 23.11.2011 r., IV CSK 141/11, LEX nr 1111010.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 15.12.2017 r., III CSK 308/17, OSNC-ZD 2018, nr 4, poz. 66.
Google Scholar

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19.09.2006 r., C-506/04, ZOTSiS 2006, nr 8–9C, I-8613, Dz.U. UE C 2006, nr 281, poz. 11.
Google Scholar

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10.01.2017 r., Korzeniak przeciwko Polsce, skarga nr 56134/08.
Google Scholar

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 24.07.2012 r., Toziczka przeciwko Polsce, skarga nr 29995/08.
Google Scholar

Sprawa P 8/20 toczona przed Trybunałem Konstytucyjnym, https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa?&pokaz=dokumenty&sygnatura=P%208/20
Google Scholar

(dostęp: 5.08.2025 r.).
Google Scholar

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw z uzasadnieniem (wersja z 15.04.2025 r.), https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/projekty-aktow-prawnych
Google Scholar

(dostęp: 5.08.2025 r.).
Google Scholar

Uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 3137, https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=3137
Google Scholar

(dostęp: 5.08.2025 r.).
Google Scholar