Praesumptio w Kodeksie Jana Pawła II z 1983 roku

KAZIMIERZ DULLAK

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/pk.2016.59.3.06

Abstrakt



W języka polskiego używa się różnych synonimów na określenie łac. praesumptio. W naukach prawnych, domniemanie jest sformułowaniem interdyscyplinarnym, a więc nie jest jednoznaczne. Stąd warto prześledzić rodzaje domniemań, konteksty ich występowania w Kodeksie Kana Pawła II z 1983 roku.

Najogólniej domniemania dzieli się na faktyczne zwane też sędziowskim i prawne – które zakłada sam prawodawca. Pierwsze z nich zostaje wyprowadzane z autentycznych przesłanek. Stwarza to możliwość dotarcia do prawdy obiektywnej. Możność będzie większa, im więcej zgodnych wniosków sędzia wytoczy z różnych przesłanek. Drugie - domniemanie prawne polega na przyjęciu na podstawie przepisu prawnego, niektórych faktów za udowodnione w przypadku braku dowodów przeciwnych. Domniemanie to dzieli się na zwykłe (względne) i bezwzględne. Względne można obalić, gdy wykaże się nieautentyczność wniosku, zaś bezwzględne występuje wtedy, gdy prawodawca nie dopuszcza wprost dowodu przeciwnego, ale dowód pośredni.

Autor kodeksu posługuje się jedynie domniemaniami prawnymi zwykłymi czyli wzruszalnymi, to oznacza że można je obalić przeciwdowodem. Jeżeli chodzi o domniemania faktyczne, to w KPK-83 one nie występują. Owe domniemania wnioskuje dopiero sam sędzia podczas procesu.

Kodeks Jana Pawła II posługuje się presumpcją prawną w odniesieniu do osób, okoliczności oraz rzeczy. Z dokładnej analizy treści kodeksu wynika że najwięcej presumpcji dotyczy okoliczności, jest ich aż 13, o dwie pozycje mniej znajdziemy w grupie presumpcji dotyczących osób, zaś zaledwie trzy domniemania dotyczą rzeczy. Spośród 27 zastosowanych w kodeksie presumpcji większość (14) uplasowała się w księdze czwartej regulującej uświęcające zadania Kościoła, siedem dotyczy norm ogólnych (I księga), zaś pozostałe po jednym domniemaniu znajdziemy w księgach: III, V, VI i VII, pozostałe dwa przeanalizowane przypadki zawierają się w księdze II. Najczęściej domniemania w prawie kanonicznym występują w kanonach traktujących o małżeństwie.

 


Słowa kluczowe


domniemanie faktyczne; domniemanie prawne; domniemanie zwykłe wzruszalne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Benedykt XV, Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus , Vaticanis 1933.

Jan Paweł II, Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus. Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.

Bączkowicz F., Prawo kanoniczne. Podręcznik dla duchowieństwa, t. 3, Opole 1958.

Dudziak J., Kościelne prawo karne nowego kodeksu, „Kielecki Przegląd Diecezjalny” 5 (1983), s. 202-203, s. 194-228.

Dyduch J., Góralski W., Górecki E., Krukowski J., Sitarz M., Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 2/1, Poznań 2005.

Dzierżon G., Separacja stała podczas trwania węzła małżeńskiego, „Jus Matrimoniale” 5 (2000), s. 151-168.

Fąka M., Normy ogólne kanonicznego procesu sądowego, cz. 2, Warszawa 1978.

Gajda P. M., Prawo małżeńskie Kościoła katolickiego, Tarnów 2000.

Gołąb J., Instytucja separacji małżeńskiej w obowiązującym Prawie Kanonicznym, „Resovia Sacra” 9-10 (2002-2003), s. 279-301.

Góralski W., Posługa słowa Bożego według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r., „Częstochowskie Studia Teologiczne” 13 (1985), s. 433-444.

Góralski W., Kościelne prawo małżeńskie, Płock 1987.

Gręźlikowski J., Czy w Kościele są rozwody?, Włocławek 2001.

Hemperek P., Góralski W., Przytuła F., Bakalarz J., Komentarz do prawa kanonicznego, t. 3, Lublin 1986.

Internetowy słownik synonimów języka polskiego: domniemanie, w: http://synonim.net/synonim/domniemanie (29.05.2016).

Janczewski Z., Facultas ad confessiones jako akt powierzenia kapłanowi misji sprawowania sakramentu pokuty i pojednania w Kościele katolickim, „Annales Canonici” 3 (2007), s. 101-120.

Kasprzyk P., Separacja prawna małżonków, Lublin 2003.

Konieczny D., Zagadnienie poważnego braku rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych (kan. 1095 nr 2), „Studia Diecezji Radomskiej” 4 (2002), s. 235-250.

Krajczyński J., Positivus actus voluntatis jako istotny element w dowodzeniu nieważności małżeństwa z tytułu wykluczenia nierozerwalności, „Jus Matrimoniale” 4 (1999), s. 83-94.

Krukowski J. (red.), Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 1, Poznań 2003.

Krukowski J. (red.), Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 2/1, Poznań 2005.

Krukowski J. (red.), Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 5, Poznań 2007.

Leszczyński G., Exclusio boni fidei jako symulacja zgody małżeńskiej (kan. 1101 § 2), Łódź 2004.

Mikołajczuk K., Sakrament bierzmowania (chryzmacji) w prawie kodeksowym Kościoła katolickiego, w: Historia et Ius. Książka pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Henryka Karbownika, Dębiński A., Górski G. (red.), Lublin 1998, s. 377-388.

Pastuszko M., Szafarz sakramentu bierzmowania, „Prawo Kanoniczne” 1-2 (1990), s. 101-132.

Pastuszko M., Uprawnienia i obowiązki biskupa oraz prezbitera co do udzielania sakramentu bierzmowania (kan. 882-888), „Kieleckie Studia Teologiczne” 3 (2004), s. 415-445.

Pastuszko M., Uprawnienie do sprawowania sakramentu pokuty (kan. 966-975), „Prawo Kanoniczne” 3-4 (1994), s. 191-245.

Pastuszko M., Sakrament pokuty i pojednania, Kielce 1999.

Pastuszko M., Sakrament namaszczenia chorych w Nowym Prawie Kanonicznym, w: Syryjczyk J. (red.), Duszpasterstwo w świetle Nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego, Warszawa 1985, s. 159-195.

Pawluk T., Prawo kanoniczne według kodeksu Jana Pawła II, t. 2, Olsztyn 1986.

Pawluk T., Prawo kanoniczne według kodeksu Jana Pawła II, t. 4, Olsztyn 1990.

Prawo partykularne Kościoła Toruńskiego, Toruń 2011.

Rozkrut T., Separacja małżeńska w prawie kanonicznym oraz w prawie polskim, „Polonia Sacra” 6 (2000), s. 209-224.

Sitarz M., Słownik prawa kanonicznego, Warszawa 2004.

Wenz W., Wróblewski P., Urząd obrońcy węzła i procesowe decyzje sędziego na etapie wyrokowania. Zagadnienia wybrane z procesu o nieważność małżeństwa, Wrocław 2007.

Syryjczyk J., Sankcje w Kościele, Warszawa 2008.

Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. 1, Warszawa 1985.

Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. 2, Warszawa 1985.

Sztafrowski E., Podręcznik prawa kanonicznego, t. 3, Warszawa 1986.

Sztafrowski E., Prawo kanoniczne w okresie odnowy soborowej, t. 2, Warszawa 1979.

Sztychmiler R., Stwierdzenie domniemanej śmierci współmałżonka, „Jus Matrimoniale” 7 (2002), s. 151-166.

Wójcik W., J. Krukowski, F. Lempa, Komentarz do kodeksu prawa kanonicznego, t. 4, Lublin 1987.

Viladrich P. J., Konsens małżeński, sposoby prawnej oceny i interpretacji w kanonicznych procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa (kanony 1095-1107 Kodeksu Prawa Kanonicznego), Warszawa 2002.

Zubert B. W., Sakrament namaszczenia chorych – wykładnia obowiązujących przepisów kodeksowych, „Rocznik Nauk Prawnych” 5 (1995), s. 17-48.

Żurowski M., Prawo nowego przymierza, Poznań 1989.

Żurowski M., Problem władzy i powierzania urzędów w Kościele katolickim, Kraków 1984.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.