ZNACZENIE JĘZYKA W ROZPOZNAWANIU I KATEGORYZACJI STANÓW EMOCJONALNYCH. RELACJA MIĘDZY „JA” I EMOCJAMI W KONTEKŚCIE KULTUROWYM

HENRYK GASIUL

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/sp.2015.14.2.03

Abstrakt


Przedkładany artykuł dotyczy analizy znaczenia języka w odczytywaniu stanów emocjonalnych u samego siebie oraz u drugiej osoby. W części pierwszej artykułu autor przedstawia trudności związane z kategoryzacją emocji, będące efektem posługiwania się innymi językami. Dalej dowodzi, że dla zrozumienia emocji kluczowe znaczenie ma szeroko pojęta kultura, której nieodzownym wymiarem jest język, pozwalający nazwać określone stany emocjonalne. Z uwagi na to, że emocje są w sposób szczególny związane z „ja podmiotowym”, podstawową rolę odgrywa rodzaj ukształtowanej struktury umysłowej, określającej charakter owego „ja podmiotowego”. Przykładami odmiennego kształtowania się struktury „ja” są kultury kolektywistyczne i indywidualistyczne. One to wyznaczają sposoby przeżywania emocji i rodzaje dominujących stanów emocjonalnych. Język, jako podstawowy system komunikacji społecznej, pozwala nadawać znaczenie tym stanom, i tym samym wyjaśnia odmienność ich przeżywania oraz ukierunkowuje sposoby ich kategoryzacji.


Słowa kluczowe


język; kultura; emocja; ja

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adams, G. (2012). Context in person, person in context: A cultural psychology approach to social – personality psychology. W: K. Deaux, M. Snyder (red.), The Oxford Handbook of Personality and Social Psychology (s. 182–208). Oxford: Oxford University Press, Inc.

Barrett, L. F. (2012). Emotions are real. Emotion, 12(3), 413–429.

Barrett, L. F., Lindquist, K. A., Gendron, M. (2007). Language as context for the perception of emotion. Trends in Cognitive Sciences, 11(8), 327–332.

Damasio, A. (2011). Jak umysł zyskał jaźń. Konstruowanie świadomego mózgu. Poznań: DW REBIS. de Mooij, M. (2014). Human and mediated communication around the world: A comprehensive review and analysis. Springer Link, doi: 10.1007/978-3-319-01249-0

Eid, M., Diener, E. (2001). Norms for experiencing emotions in different cultures: Inter- and intranational differences. Journal of Personality and Social Psychology, 81(5), 869–885.

Elfenbein, H. A., Beaupre, M., Levesque, M., Hess, U. (2007). Toward a dialect theory: Cultural differences in the expression and recognition of posed facial expressions. Emotion, 7(1), 131–146.

Gawda, B. (2007). Ekspresja pojęć afektywnych w narracjach osób z osobowością antyspołeczną. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Guttfreund, D. G. (1990). Effects of language usage on the emotional experience of Spanish-English and English-Spanish bilinguals. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 58, 604–607.

Harré, R. (1991). Physical being. A theory for a corporeal psychology. Oxford–Cambridge: Blackwell.

Harré, R. (1998). Emotion across cultures. Innovation, 11(1), 43–52.

Hermans, H. J. M, Hermans-Konopka, A. (2010). Dialogical Self Theory. Positioning and counter-positioning in a globalizing society. Cambridge: Cambridge University Press.

Izard, C. E. (1977). Human emotions. New York & London: Plenum Press.

Jasielska, A. (2013). Charakterystyka i konsekwencje potocznego rozumienia emocji. Poznań: WN UAM.

Jęczeń, U. (2008). Lingwistyczne sposoby ujmowania zjawisk emocjonalnych. W: Bliżej emocji (s. 247–261), A. Błachnio, A. Przepiórka (red.), Lublin: Wydawnictwo KUL.

Kitayama, S., Markus, H. R., Kurokawa, M. (2010). Culture, emotion, and well-being: Good feelings in Japan and the United States. Cognition and Emotion, 14, 93–124.

Lambie, J. A., Marcel, A. J. (2002). Consciousness and the varieties of emotion experience: A theoretical framework. Psychological Review, 109(2), 219–259.

Laukka, P., Neiberg, D., Elfenbein, H. A. (2014). Evidence for cultural dialects in vocal emotion expression: Acoustic classification within and across five nations. Emotion, 14(3), 445–449.

Lazarus, R. S. (1991). Emotion and adaptation. New York–Oxford: Oxford University Press.

LeDoux, J. (2000). Mózg emocjonalny. Tajemnicze podstawy życia emocjonalnego. Poznań: Media Rodzina.

Lindquist, K. A., Barrett, L. F., Bliss-Moreau, E., Russell, J. A. (2006). Language and the perception of emotion. Emotion, 6(1), 125–138.

Lindquist, K. A., Gendron, M., Barrett, L. F., Dickerson, B. C. (2014). Emotion perception, but not affect perception, is impaired with semantic memory loss. Emotion, 14(2), 375–387.

Lutz, C. A. (1998). Unnatural emotions. Everyday sentiments on a Micronesian Atoll and their challenge to western theory. Chicago: University of Chicago Press.

Maruszewski, T., Ścigała, E. (1998). Emocje – Aleksytymia – Poznanie. Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

Mesquita, B. (2001). Emotions in collectivist and individualist contexts. Journal of Personality and Social Psychology, 80, 68–74.

Oishi, S., Diener, E., Scollon, C. N., Biswas-Diener, R. (2004). Cross-situational consistency of affective experiences across cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 86, 460–472.

Perlovsky, L. (2009). Language and emotions: Emotional Sapir–Whorf hypothesis. Neural Networks, 22(5–6), 518–526.

Rowiński, T. (2008). Naturalny język semantyczny w analizie pojęć emocjonalnych. W: A. Błachnio, A. Przepiórka (red.), Bliżej emocji (s. 239–246). Lublin: Wydawnictwo KUL.

Rummer, R., Schweppe, J., Schlegelmilch, R., Grice, M. (2014). Mood is linked to vowel type: the role of articulatory movements. Emotion, 14(2), 246–250.

Russell, J. A. (1991). Culture and categorization of emotions. Psychological Bulletin, 110(3), 426–450.

Salvatore, S., Venuleo, C. (2008). Understanding the role of emotion in sense-making. A semiotic psychoanalytic oriented perspective. Integrative Psychological and Behavioral Science, 42, 32–46.

Schachter, S., Singer, J. (1962). Cognitive, social and physiological determinants of emotional state. Psychological Review, 69, 379–399.

Shanahan, D. (2008). A new view of language, emotion and the brain. Integrative Psychological and Behavioral Science, 42(1), 6–19.

Wierzbicka, A. (1999a). Emotional universals. Language Designe. Journal of Theoretical and Experimental Linguistics, 2, 23–69.

Wierzbicka, A. (1999b). Emotions across languages and culture. Cambridge: Cambridge University Press.

Zajonc, R. B., Murphy, S. T., Inglehart, M. (1989). Feeling and facial efference: Implications of the vascular theory of emotion. Psychological Review, 96, 395–416.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.