ENCYKLIKA PIUSA XII „HUMANI GENERIS” JAKO OBRONA TRADYCJI I OKREŚLENIE RAM ODPOWIEDZI NA WYZWANIA NAUKI

Krzysztof Kupiński

doi:10.56898/st.15323

Opublikowane: 2025-12-04

Tom 43 (2025)

ENCYKLIKA PIUSA XII „HUMANI GENERIS” JAKO OBRONA TRADYCJI I OKREŚLENIE RAM ODPOWIEDZI NA WYZWANIA NAUKI

Krzysztof Kupiński

Studia Teologiczne Białystok Drohiczyn Łomża

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.56898/st.15323

Abstrakt

Encyklika Humani Generis, ogłoszona przez Piusa XII w 1950 roku, jest kluczowym dokumentem Kościoła XX wieku. Jest świadectwem wyzwań i napięć i między tradycyjną doktryną a naukami przyrodniczymi i filozofią współczesną. Broniąc ortodoksji, krytykowała relatywizm dogmatyczny, promowała filozofię tomistyczną i odrzucała poligenizm, dopuszczając jednak hipotezę ewolucji ciała ludzkiego. Powstała w kontekście ruchów odnowy, jak Nouvelle Théologie, które ograniczała, ale długofalowo przyczyniła się do ich rehabilitacji i Soboru Watykańskiego II. Współcześnie jej refleksje o wierze i rozumie pozostają aktualne wobec biotechnologii i pytań o tożsamość człowieka, wskazując na potrzebę dialogu teologii z nauką.

Słowa kluczowe:

Encyklika Humani Generis, Nouvelle Théologie, Tomizm, Ewolucja, Sobór Watykański II

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Kupiński, K. (2025). ENCYKLIKA PIUSA XII „HUMANI GENERIS” JAKO OBRONA TRADYCJI I OKREŚLENIE RAM ODPOWIEDZI NA WYZWANIA NAUKI. Studia Teologiczne Białystok Drohiczyn Łomża, 43, 125–152. https://doi.org/10.56898/st.15323

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alberigo, G. (1982). Cristianesimo come storia e teologia confessante. W: M.-D. Chenu, Le Saulchoir: Una scuola di teologia (IX–XXX). Casale Monferrato: Marietti.
Google Scholar

Aubert, R. (1954). La théologie catholique au milieu du XXe siècle. Tournai-Paris: Ca-sterman.
Google Scholar

Białkowski, M. (2016). Wokół Soboru Watykańskiego II. Studia i szkice. Toruń: Wydaw-nictwo Naukowe UMK.
Google Scholar

Brown, R. E. (1990). The critical meaning of the Bible. Mahwah: Paulist Press.
Google Scholar

Chappel, J. (2018). Catholic modern: The challenge of totalitarianism and the remaking of the Church. Cambridge: Harvard University Press.
Google Scholar

Chenu, M.-D. (1982). Le Saulchoir: Une école de théologie. Casale Monferrato: Marietti.
Google Scholar

Chrostowski, W. (2010). Biblia w Kościele: Zarys biblistyki katolickiej. Pelplin: Wydaw-nictwo Bernardinum.
Google Scholar

Cichy, S. (2005). Ruch liturgiczny jako „przejście Ducha Świętego w Kościele”. Semina-re, 21, 173–188.
Google Scholar

Congar, Y. (1950). Vraie et fausse réforme dans l’Église. Paris: Cerf.
Google Scholar

Congar, Y. (1968). Chrystus i zbawienie świata. Kraków: Znak.
Google Scholar

Copleston, F. (1994). A history of philosophy: Volume IX. New York: Doubleday.
Google Scholar

Daniélou, J. (1956). Les saints païens de l’Ancien Testament. Paris: Seuil.
Google Scholar

Dąbrowski, E. (1963). Komisja Biblijna. W: E. Dąbrowski (red.), Podręczna Encyklopedia Biblijna (t. 1). Poznań – Warszawa – Lublin: Księgarnia św. Wojciecha.
Google Scholar

de Lubac, H. (1946). Surnaturel: Études historiques. Paris: Aubier.
Google Scholar

de Lubac, H. (1996). De ‘Humani generis’ (1950) au Concile. W: Henri de Lubac: Théo-logie et histoire (t. 2, 45–60). Cerf.
Google Scholar

Dulles, A. (2007). The craft of theology: From symbol to system. New York: Crossroad.
Google Scholar

Fitzmyer, J. A. (2008). The interpretation of Scripture: In defense of the historical-critical method. Paulist Press.
Google Scholar

Garrigou-Lagrange, R. (1951). Où en est le problème de l’évolution? Angelicum, 28, 193–205.
Google Scholar

Głowa, J. (2002). Teologia w Polsce po II wojnie światowej. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar

Harrington, D. J. (1980). Interpreting the New Testament: A practical guide. Collegeville: Liturgical Press.
Google Scholar

Horn, G. R. (2008). Western European liberation theology 1924–1959: The first wave. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Kemp, K. W. (2023). Humani Generis & Evolution: A report from the archives. Scientia et Fides, 11(1), 139–162. https://doi.org/10.12775/SetF.2023.007
Google Scholar

Kłoczowski, J. (1998). Dzieje chrześcijaństwa polskiego. Warszawa: Świat Książki.
Google Scholar

Knox, R. (1950). The Encyclical ‘Humani generis’. The Tablet, 196. https://www.thetablet.co.uk/archive
Google Scholar

Koperek, S. (1973). Dom Lambert Beauduin. Prekursor współczesnej odnowy liturgicz-nej. Ruch Biblijny i Liturgiczny, 26(4), 209–217. https://doi.org/10.21906/rbl.3549
Google Scholar

Kosiński, K. (2010). Próba synkretyzmu katolicko-socjalistycznego. Polska 1945/45–1989, 5, 34–56.
Google Scholar

Kosicki, P. H. (2018). Catholics on the barricades: Poland, France and “Revolution” 1891–1956. New Haven: Yale University Press.
Google Scholar

Levie, J. (1950). L’Encyclique ‘Humani generis’. Nouvelle Revue Théologique, 72, 785–793.
Google Scholar

Łach, S. (1970). Wstęp do Nowego Testamentu. Wydawnictwo Pallottinum.
Google Scholar

Mattei, R. de. (2012). Sobór Watykański II. Historia dotąd nieopowiedziana (S. Orze-chowski, tłum.). Ząbki: Wydawnictwo Apostolicum.
Google Scholar

McCool, G. A. (1989). Nineteenth-century scholasticism: The search for a unitary method. New York: Fordham University Press.
Google Scholar

Modro, D. (2019). Geneza nurtu Nouvelle Théologie. Kieleckie Studia Teologiczne, 18, 129–146.
Google Scholar

Neunheuser, B. (1976). Sto lat ruchu odnowy liturgicznej zapoczątkowanego przez o. Prospera Gueranger. Przeszłość i perspektywy. Ruch Biblijny i Liturgiczny, 29, 195–207.
Google Scholar

O’Malley, J. (2011). Co zdarzyło się podczas Soboru Watykańskiego Drugiego (A. Wojta-sik, tłum.). Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar

Papieska Komisja Biblijna. (1964). Sancta Mater Ecclesia. Vatican.
Google Scholar

Pius XII. (1943). Divino Afflante Spiritu. Vatican.
Google Scholar

Pius XII. (1950). Humani Generis. Vatican.
Google Scholar

Pius XII. (1951). Sempiternus Rex Christus. Vatican.
Google Scholar

Popper, K. (1959). The Logic of Scientific Discovery. London: Hutchinson.
Google Scholar

Szmydki, R. (1990). Geneza szkoły Le Saulchoir. Roczniki Teologiczno-Kanoniczne, 37(2), 85–100.
Google Scholar

Szymik, J. (2005). Teologia w dialogu: Wiara i rozum w epoce posoborowej. Lublin: Wy-dawnictwo KUL.
Google Scholar

Świerzawski, W. (1963). Homilia liturgiczna. Ruch Biblijny i Liturgiczny, 16, 201–211.
Google Scholar

Świeżyński, A. (2010). Filozofia w Kościele. Od neotomizmu do współczesności. Warsza-wa: Wydawnictwo UKSW.
Google Scholar