Enkomion mądrości i jego funkcja perswazyjna w Księdze Mądrości

Dorota Muszytowska

doi:10.21697/ct.2020.90.3.04

Opublikowane: 2020-10-06

Tom 90 Nr 3 (2020)

Enkomion mądrości i jego funkcja perswazyjna w Księdze Mądrości

Dorota Muszytowska

Collectanea Theologica

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/ct.2020.90.3.04

Abstrakt

Księga Mądrości uznawana jest za spójny tekst charakteryzujący się synkretyzmem gatunkowym. Celem niniejszego artykułu jest przebadanie zawartej w Księdze Mądrości pochwały mądrości pod kątem jej perswazyjnych funkcji w utworze.

Do badań wykorzystano enkomion jako gatunek typowy dla retoryki epideiktycznej. Tekst pochwały został przeanalizowany z perspektywy cech wyróżniających ten gatunek i decydujących o jego bazowej strukturze.

Analizy doprowadziły do wniosku, że autor wykorzystał możliwości gatunku, aby pouczyć odbiorców o jaką mądrość powinni zabiegać i by skłonić ich do podjęcia działań zmierzających do jej osiągnięcia. Enkomion w Księdze Mądrości został podporządkowany retoryce doradczej i stanowi ważny element w strukturze utworu.

Słowa kluczowe:

Księga Mądrości;, enkomion;, pochwała madrości;, retoryka epideiktyczna;, retoryka symbuleutyczna

Inne teksty tego samego autora

Dorota Muszytowska, The Wisdom Encomium and Its Persuasive Function in the Book of Wisdom , Collectanea Theologica: Tom 91 Nr 5 (2021): Fasciculus specialis

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Muszytowska, D. (2020). Enkomion mądrości i jego funkcja perswazyjna w Księdze Mądrości. Collectanea Theologica, 90(3), 47–77. https://doi.org/10.21697/ct.2020.90.3.04

Cited by / Share

Bibliografia

Arystoteles, Retoryka. Retoryka dla Aleksandra. Poetyka. Wstęp, przekład i komentarz H. Podbielski, Warszawa 2009.
Google Scholar

Bizzeti, P., Il libro della Sapienza. Struttura e genere letterario (RivBSuppl. 11), Brescia 1984.
Google Scholar

Burgess, T.Ch., Epideictic Literature (Studies in Classical Philology 3), Chicago 1902.
Google Scholar

Burkes, S., „Wisdom and Apocalypticism in the Wisdom of Solomon”, Harvard Theological Review 95 (2002) nr 1, 21-44.
Google Scholar

Cicero Marcus Tullius, De Inventione. Retorici libriduoqui vocantur de inventione, ed. E. Stroebel, Lipsiae: B.G. Teubneri 1915.
Google Scholar

Cicero Marcus Tullius, De oratore. Brutus, Orator, ed. H. M. Hubbel, Cambridge – London: Harvard University Press W. Heinemann 1939.
Google Scholar

Cicero Marcus Tullius, Epistulae ad familiares, ed. W. Glynn Williams, Harvard University Press, Harvard 1927.
Google Scholar

Clarke, E.G., The Wisdom of Solomon, Cambridge 1973.
Google Scholar

Demosthenis, Orationes, recognovit S.H.Butcher, I-III, Oxonii 1903.
Google Scholar

Dimant, D., „Pseudonymity in the Wisdom of Solomon”, w: N.F. Marcos (red.), La Septuaginta en la investigacíon contemporánea, Madrid 1985, 243-255.
Google Scholar

Dionis Prusaensis, quem vocant Chrysostomum, quae exstant omnia, edidit, apparatu critico instruxit…, Hans von Arnima, vol. I-II, editio altera ex editione MDCCCLXXXXIII lucis ope expressa, Berolini 21962 (11893-1896).
Google Scholar

Dodson, J.R., The ‘Powers’ of Personification. Rhetorical Purpose in the Book of Wisdom and the Letter to the Romans, Berlin–New York 2008. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110209778
Google Scholar

Dupont-Sommer, A., „De l’immoralité astrale dans la Sagese de Salomon”, Revue des Études Grecques 62 (1949) fasc. 289-290, 80-87.
Google Scholar

Gilbert, M., The Literary Structure of the Book of Wisdom. A Study of Various Views, w: A. Passaro, G. Bellia (red.), The Book of Wisdom in Modern Research. Studies on Tradition, Redaction, and Theology, Berlin–New York 2005, 19-32.
Google Scholar

Glicksman, A.T., Wisdom of Solomon 10. A Jewish Hellenistic Reinterpretation of Early Israelite History through Sapiential Lenses (DCLS 9), Berlin–Boston 2011. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110247657
Google Scholar

Isocrates. Isocrates with an English Translation in three volumes by George Norlin, Cambridge – London 1980.
Google Scholar

Jordan, M., „Ancient Philosophic Protreptic and the Problem of Persuasive Genre”, Rhetorica 4 (1986) nr 4, 309-333. DOI: https://doi.org/10.1525/rh.1986.4.4.309
Google Scholar

Kolarcik, M.F., „The Ambiguity of Death in the Book of Wisdom 1-6: A Study of Literary Structure and Interpretation” (AnBib 127), Rome 1991.
Google Scholar

Krawczyk, M., „Paradoks czystości. Interpretacja oraz implikacje teologiczne słowa „katharos” (czysty) oraz „katharotes” (czystość) w Mdr 7,22-28”, Collectanea Theologica 86 (2016) nr 1, 5-24. DOI: https://doi.org/10.21697/ct.2016.86.1.01a
Google Scholar

Kubiś, A., “Rhetorical Syncrisis in the Johannine Presentation of Jesus and Peter”, Biblical Annals 7 (2017) nr 4, 487-529.
Google Scholar

Maries, L., „Remarques sur la forme poétique du Livre de la Sagesse (1,1-9,17)”, Revue Biblique 5 (1908) nr 2, 251-257.
Google Scholar

McGlynn, M., Divine Judgment and Divine Benevolence in the Book of Wisdom (WUNT 139), Tübingen 2001.
Google Scholar

Nickelsburg, G.W.E., Jewish Literature Between the Bible and the Mishnah: A Historical and Literary Introduction, Philadelphia 1981.
Google Scholar

Pepe, C., „(Re)discovering a Rhetorical Genre: Epideictic in Greek and Roman Antiquity”, Res Rhetorica 4 (2017) nr 1, 17-31. DOI: https://doi.org/10.29107/rr2017.1.2
Google Scholar

Pepe, C., The Genres of Rhetorical Speeches in Greek and Roman Antiquity, Leiden–Boston 2013. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004258846
Google Scholar

Offerhaus, U., Komposition und Intention der Sapientia Salomonis, Bonn 1981.
Google Scholar

Perdue, L.G., „Pseudonymity and Greco-Roman Rhetoric. Mimesis and the Wisdom of Solomon“, w: J. Frey, J. Herzer, M. Janssen, C.K. Rothschild (red.), Pseudepigraphie und Verfasserfiktion in frühchristlichen Briefen, , Tübingen 2009, 27-59.
Google Scholar

Perdue, L.G., „Rhetoric and the Art of Persuasion in the Wisdom of Salomon”, w: S.E. Porter, A.W. Pitts (red.), Christian Origins and Hellenistic Judaism, (TENT 10), Leiden–Boston 2013, 341-371. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004236394_014
Google Scholar

Pernot, L., Epideictic Rhetoric. Questioning the Stakes of Ancient Praise, Austin 2015. DOI: https://doi.org/10.7560/768208
Google Scholar

Poniży, B., „Sapiencjalne przejście od „przymierza” do „przyjaźni” z Bogiem”, Verbum Vitae 4 (2003), 99-120. DOI: https://doi.org/10.31743/vv.1991
Google Scholar

Poniży, B., Księga Mądrości (NKB.ST 20), Częstochowa 2012.
Google Scholar

Poniży, B., „Wykład pochwalny charakterystyki Mądrości (Mdr 7,22b-8,1)”, Tarnowskie Studia Teologiczne 23 (2004), 25-42.
Google Scholar

Progymnasmata. Greckie ćwiczenia retoryczne i ich modelowe opracowanie (Źródła i monografie 402), Przekł. i oprac. H. Podbielski, Lublin 2013.
Google Scholar

Reese, J.M., „A Semeiotic Critique: With Emphasis on the Place of the Wisdom of Solomon in the Literature of Persuasion”, Semeia 50 (1990), 229-242.
Google Scholar

Reese, J.M., Hellenistic Influence on the Book of Wisdom and Its Consequences (AnBib 41), Rome 1970.
Google Scholar

Reese, J.M., „Plan and Structure in the Book of Wisdom”, Catholic Biblical Quarterly 27 (1965) nr 4, 391-399.
Google Scholar

Reymond, E.D., „The Poetry of the Wisdom of Solomon Reconsidered”, Vetus Testamentum 52 (2002) fasc. 3, 385-399.
Google Scholar

Shekan, P.W., „The Text and Structure of the Book of Wisdom”, Traditio 3 (1945), 1-12. DOI: https://doi.org/10.1017/S0362152900016834
Google Scholar

Słodczyk, R., „Hypotypoza – zapoznana figura na mapie relacji werbalno-wizualnych”, Ruch Literacki 59 (2018) nr 2, 143-159.
Google Scholar

Tanzer, S.J., „The Wisdom of Solomon”, w: C.A. Newsom, S.H. Ringe (red.), Women’s Bible Commentary. Expanded Edition with Apocrypha, Louisville 1992, 1998.
Google Scholar

Thackeray, H.S.J., „Rhythm in the Book of Wisdom”, The Journal of Theological Studies 6 (1905) nr 22, 232-237. DOI: https://doi.org/10.1093/jts/os-VI.22.232
Google Scholar

Quitilian, Institutio oratoria, ed. H.E. Butler, vol. I-IV, London – New York: Harvard University Press 1920-1922.
Google Scholar

Warzecha, J., „Personifikacja słowa i mądrości jako przygotowanie Wcielenia”, Collectanea Theologica 70 (2000) nr 4, 21-35.
Google Scholar

Vílchez José, „Księga Mądrości”, w: W.R. Farmer (red.), W. Chrostowski (red. wyd. pol.), Międzynarodowy komentarz do Pisma Świętego. Komentarz katolicki i ekumeniczny na XXI wiek, Warszawa 2000, 795-809.
Google Scholar

Winston, D., Wisdom of Solomon (AB 43), Garden City 1979. DOI: https://doi.org/10.5040/9780300261837
Google Scholar

Witte, M., „Emotions in the Prayers of the Wisdom of Solomon”, w: S.C. Reif, R.Egger-Wenzel (red.), Ancient Jewish Prayers and Emotions, Berlin–Boston 2015, 161-176. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110369083-010
Google Scholar

Wright, A.G., „Numerical Patterns in the Book of Wisdom”, The Catholic Biblical Quarterly 29 (1967) nr 3, 524-538.
Google Scholar

Wright, A.G., „The Structure of the Book of Wisdom”, Biblica 48 (1967) nr 2, 165-184.
Google Scholar

Zieliński, M., „La morte nel libro della Sapienza. Il raporto tra la figura della Sapienza e la realta della morte”, Biblical Annals 7 (2017) nr 3, 307-322.
Google Scholar

Zieliński, M., „«Przyszedł mi z pomocą duch mądrości» (Mdr 7,7). Relacja między starotestamentową mądrością a działaniem Ducha Świętego”, Verbum Vitae 37 (2020) nr 1, 35-47. DOI: https://doi.org/10.31743/vv.4966
Google Scholar