Reportaż w środowisku cyfrowym – multimodalność  i przemiany gatunkowe

Aleksandra Urzędowska

doi:10.21697/kmt.2025.64.03

Opublikowane: 2025-12-30

Tom 4 Nr 64 (2025)

Reportaż w środowisku cyfrowym – multimodalność i przemiany gatunkowe

Aleksandra Urzędowska

Kultura Media Teologia

Dział: Artykuły i rozprawy

https://doi.org/10.21697/kmt.2025.64.03

Abstrakt

Celem artykułu jest systematyzacja nowych form reportażowych w środowisku cyfrowym oraz zaproponowanie definicji operacyjnej reportażu cyfrowego ze szczególnym uwzględnieniem kategorii multimodalności. Podstawą badań jest analiza porównawcza klasycznych ujęć reportażu w polskiej genologii medioznawczej zestawionych z najnowszymi realizacjami reporterskimi w mediach cyfrowych. Zastosowano metodę krytycznej analizy literatury oraz typologizacji, której efektem jest propozycja tabelarycznej systematyzacji odmian reportażu cyfrowego. Wyniki wskazują, że cyfreportaż ujawnia się jako gatunek pograniczny i przejściowy: zachowuje fundamenty klasycznej tożsamości, czyli referencyjność, dokumentacyjność, pakt faktograficzny, a jednocześnie konstytuuje się poprzez multimodalność, modularność i interaktywność. Wnioski podkreślają, że reportaż cyfrowy należy traktować jako neogatunek, w którym tradycyjne cechy gatunkowe współistnieją z innowacjami technologicznymi i interfejsowymi. Analiza stanowi fragment szerszych badań nad genologią cyfrową i otwiera perspektywę dalszych studiów nad multimodalnością oraz transformacją praktyk komunikacyjnych w nowych mediach.

Słowa kluczowe:

reportaż cyfrowy, multimodalność, przemiany gatunkowe, genologia medialna, neogatunek

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Urzędowska, Aleksandra. „Reportaż W środowisku Cyfrowym – multimodalność I Przemiany Gatunkowe”. Kultura Media Teologia, t. 4, nr 64, grudzień 2025, s. 37–52, doi:10.21697/kmt.2025.64.03.

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Aston, J., & Gaudenzi, S. (2012). Interactive documentary: Setting the field. Studies in Documentary Film, 6(2), 125–139. https://doi.org/10.1386/sdf.6.2.125_1 DOI: https://doi.org/10.1386/sdf.6.2.125_1
Google Scholar

Elleström, L. (2010). The Modalities of Media: A Model for Understanding Intermedial Relations. In Media Borders, Multimodality and Intermediality (11–48). London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.1057/9780230275201_2
Google Scholar

Fras, J. (2005). Dziennikarski warsztat językowy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Fras, J. (2013). O typologii wypowiedzi medialnych i dziennikarskich. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Jenkins, H. (2007). Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów (M. Bernatowicz & M. Filiciak, tłum.). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Kępa-Figura, D. (2023). Gatunek jako kategoria mediolingwistyczna a działy mediolingwistyki otwartej. Prace Językoznawcze, 25(3), 61–73. DOI: https://doi.org/10.31648/pj.9182
Google Scholar

Kress, G., & Van Leeuwen, T. (2001). Multimodal discourse: The modes and media of contemporary communication. London: Arnold Publishers.
Google Scholar

Pew Research Center. (2024). More Americans – especially young adults – are regularly getting news on TikTok. https://www.pewresearch.org/short-reads/2024/09/17/more-americans-regularly-get-news-on-tiktok-especially-young-adults/?utm_source=chatgpt.com (dostęp 27.08.2025).
Google Scholar

Pisarek, W. (1999). Gatunek dziennikarski: informacja prasowa. Zeszyty Prasoznawcze, 3–4, 156–159.
Google Scholar

Pleszyński, J. (2018). Dźwięk i muzyka: między racjomorficznością a racjonalnością. W I. Hofman, D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Media multimodalne (35–54). Lublin: Wyd. UMCS.
Google Scholar

Pstyga, A. (2021). Multimodalność przekazu medialnego a przekład (na podstawie rosyjskich tekstów publicystycznych i ich tłumaczeń na język polski). Przegląd Rusycystyczny, 2(174), 39–54. DOI: https://doi.org/10.31261/pr.10302
Google Scholar

Skowronek, B. (2018). Technologia. Multimodalność. Komunikacja. Nowe wyzwania dla mediolingwistyki. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (red.), Współczesne media. Media multimodalne (s. 11–20). Lublin: UMCS.
Google Scholar

Ślawska, M. (2017). Typologie gatunków medialnych – przegląd stanowisk. Forum Lingwistyczne, 4, 15–29.
Google Scholar

Ślawska, M. (2018). Perspektywa multimodalna w badaniu tekstów prasowych. W I. Hofman & D. Kępa-
Google Scholar

-Figura (red.), Współczesne media: Media multimodalne. T. 1, Zagadnienia ogólne i teoretyczne, multimodalność mediów drukowanych (ss. 107–118). Lublin: Wyd. UMCS.
Google Scholar

Ślawska, M. (2020). Multimodalność tekstu prasowego, czyli o relacji słowa i obrazu: przypadek reportażu Justyny Kopińskiej Oddział chorych ze strachu i grafiki Anny Reinert. Prace Językoznawcze, 22(4), 203–218. https://doi.org/10.31648/pj.5825 DOI: https://doi.org/10.31648/pj.5825
Google Scholar

Urzędowska, A. (2023). Facewords. O tendencjach słowotwórczych w mediach społecznościowych. Kraków: Universitas. DOI: https://doi.org/10.15633/9788363241094
Google Scholar

Wojtak, M. (2004). Gatunki prasowe. Lublin: Wyd. UMCS.
Google Scholar

Wojtak, M. (2010). Analiza gatunków prasowych. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych. Lublin: Wyd. UMCS.
Google Scholar

Wojtak, M. (2012). Wielogłosowość reportażu ujęta w formę kolażową. Prace Językoznawcze, 14, 263–271.
Google Scholar

Wolny-Zmorzyński, K. (2000). Reportaż – między literaturą a dziennikarstwem. W Z. Bauer & E. Chudziński (red.), Dziennikarstwo i świat mediów (ss. 174–186). Kraków: Universitas.
Google Scholar

Wolny-Zmorzyński, K. (2004). Reportaż – jak go napisać. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Wolny-Zmorzyński, K., Kaliszewski, A., & Furman, W. (2009). Gatunki dziennikarskie: teoria, praktyka, język. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Wolny-Zmorzyński, K., & Furman, W. (2010). Internetowe gatunki dziennikarskie. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Wolny-Zmorzyński, K. (2022). Reportaż – między tradycją a postmodernizmem. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Google Scholar

Europol. (n.d.). Stop Child Abuse – Trace an Object. https://www.europol.europa.eu/stopchildabuse (dostęp 17.08.2025).
Google Scholar

National Film Board of Canada. (2010). Welcome to Pine Point. https://pinepoint.nfb.ca/intro/1
Google Scholar

The Guardian. (2016, 27 kwietnia). 6x9: A Virtual Experience of Solitary Confinement. https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2016/apr/27/6x9-a-virtual-experience-of-solitary-confinement (dostęp 17.08.2025).
Google Scholar

The New York Times. (2012). Snow Fall: The Avalanche at Tunnel Creek. https://www.nytimes.com/ projects/2012/snow-fall/index.html#/?part=tunnel-creek (dostęp 29.08.2025).
Google Scholar

YouTube. (n.d.). [Zawołani po imieniu”: lekcja (z) życia | reportaż]. https://www.youtube.com/ watch?v=yGCVw53AwXo&t=40s (dostęp 27.08.2025).
Google Scholar

Aleksandra Urzędowska

aleksandra.urzedowska@upjp2.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-1931-7839

Afiliacja:

Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Polska

Biogram

Aleksandra Urzędowska – doktor nauk humanistycznych, medio- i języko- znawczyni, adiunkt w Instytucie Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Kierowniczka kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna. Prowadzi badania naukowe w tematyce m.in. języka współczesnych mediów, socjolektów medialnych, dyskursu medialnego, mediów cyfrowych, poprawności lingwistycznej w mediach.