Co łączy przyjaciół: różnice czy podobieństwa? Badanie reprezentacji własnego Ja i Ja przyjaciela wśród ukraińskich kobiet i mężczyzn

Daria Paniotova

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/sp.2017.17.1.03

Abstrakt


Podstawą teoretyczną badania była koncepcja Ja Rogersa (1951, 1959, 1965, 1977). Badanie przeprowadzono z wykorzystaniem metody dyferencjału semantycznego autorstwa Osgooda (1957). Zadaniem osób badanych było zrekonstruowanie trzech Ja: 1) Ja realnego – prawdziwego obrazu siebie, czyli tego, jak badany widzi samego siebie i jak się czuje w rzeczywistości; 2) Ja idealnego, czyli tego, jakie cechy badany chciałby mieć, a ich w danym czasie nie posiada; oraz 3) Ja bliskiego przyjaciela, które może być odmienne od Ja realnego lub Ja idealnego osoby badanej albo do niego podobne. Odpowiedzi były analizowane pod kątem 3 czynników dyferencjału semantycznego: oceny, siły i aktywności, z wykorzystaniem testu t Studenta. W badaniu udział wzięło 100 ukraińskich studentów (w tym 50 kobiet i 50 mężczyzn) Wydziału Ekologii i Technologii Chemicznej Donieckiego Narodowego Uniwersytetu Technicznego. Średnia wieku badanych osób wynosiła 21,56 (SD = 1,68). Wyniki badań pokazały, że odpowiedzi mężczyzn różnią się statystycznie i totnie w reprezentacjach własnego Ja realnego i Ja przyjaciela, ale w reprezentacjach własnego Ja idealnego i Ja przyjaciela nie różnią się. W odpowiedziach kobiet natomiast istotne różnice w reprezentacjach Ja idealnego i Ja przyjaciela występują pod kątem czynników siła i aktywność, a w reprezentacjach własnego Ja realnego i Ja przyjaciela różnią się statystycznie pod kątem czynnika ocena. Przeprowadzone badanie wykazało, że istnieją różnice w reprezentacjach własnego Ja oraz Ja przyjaciela u kobiet i mężczyzn w okresie wczesnej dorosłości.


Słowa kluczowe


przyjaźń jako fenomen społeczno-psychologiczny; czynniki powstania przyjaźni; różnice w reprezentacjach własnego Ja i Ja przyjaciela; różnice międzypłciowe przyjaźni

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adams, G., Plaut, V. C. (2003). The cultural grounding of personal relationship: Friendship in North American and West African worlds. Personal Relationships, 10(3), 333–347.

Altman, I., Taylor, D. (1973). Social Penetration: The Development of Interpersonal Relationships. Nowy Jork: Holt, Rinehart and Winston.

Amichai-Hamburger, Y., Kingsbury, M., Schneider, B. H. (2013). Friendship: An old concept with a new meaning. Computers in Human Behavior, 29(1), 33–39.

Andersen, S. M., Chen, S. (2002). The relational self: An interpersonal social-cognitive theory. Psychological Review, 109(4), 619–645.

Andrzejuk, I. (2009). Przyjaźń w ujęciu Arystotelesa i Tomasza z Akwinu jako przykład teologicznego poszerzenia problematyki filozoficznej. Studia Leopoliensia, 2, 81–88.

Andrzejuk, I. (2011). Rola przyjaźni w wychowaniu człowieka. Studia Philosophiae Christianae, 47(2), 231–241.

Arystoteles (2007). Etyka nikomachejska. Warszawa: PWN.

Ball, B., Newman, M. E. (2013). Friendship networks and social status. Network Science, 1(01), 16–30.

Baltzly, D., Eliopoulos, N. (2009). The Classical Ideals of Friendship. W: B. Caine (red.), Friendship: A History (s. 12–68). Sheffield: Equinox.

Banaji, M. R., Prentice, D. A. (1994). The self in social contexts. Annual Review of Psychology, 45, 297–332.

Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Nowy Jork: John Wiley.

Bohonkova, Û. (2014). Vìkovì ta psihologìčnì osoblivostì mìžosobistìsnogo spìlkuvannâ ûnakìv. Zbìrnik naukovih prac’: psihologìâ, 19(1), 20–25.

Brzezińska, A. (2005). Współzależność kontekstu rozwoju, stylu życia i struktury Ja. W: J. Kmita, I. Kotowa, J. Sojka (red.), Nauka. Humanistyka. Człowiek (s. 57–74). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Burns, R. B. (1982). Self-Concept Development and Education. University of Michigan Press.

Byrne, D. (1961). Interpersonal attraction and attitude similarity. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 62(3), 713–715.

Campbell, J., Assanand, S., Di Paula, A. (2004). Cechy strukturalne pojęcia Ja a przystosowanie. W: A. Tesser, R. Felson, J. Suls (red.), Ja i tożsamość (s. 70–88). Gdańsk: GWP.

Cooper, J. (1980). Aristotle on Friendship. W: A. O. Rorty (red.), Essays on Aristotle’s Ethics (s. 301–340). Berkeley: University of California Press.

Darley, J. M., Berscheid, E. (1967). Increased linking as a result of the anticiration of personal contact. Human Relations, 20(1), 29–40.

Dijkstra, J. K., Cillessen, A. H., Borch, C. (2013). Popularity and adolescent friendship networks: Selection and influence dynamics. Developmental Psychology, 49(7), 12–42.

Dryer, D. C., Horowitz, L. M. (1997). When Do Opposites Attract? Interpersonal Complementarity Versus Similarity. Journal of Personality and Social Psychology, 72(3), 592–603.

Feingold, A. (1988). Matching for attractiveness in romantic partners and same-sex friends: A meta-analysis and theoretical critique. Psychological Bulletin, 104(2), 226–235.

Fetiskin, N. P., Kozlov, V. V., Manujlov, G. M. (2002). Social’no-psihologičeckaâ diagnostika razvitiâ ličnosti i malyh grupp. Państwowy Uniwersytet w Moskwie.

Grabińska, T. (2010). Miłość a przyjaźń w etyce Arystotelesa. Fides et ratio, 3(3), 18–24.

Gutowska, A. (2011). Przyjaźń a zdrowie psychiczne w okresie starości. W: A. Fabias, M. Muszyński (red.), Społeczne wymiary starzenia się (s. 157–172). Bielsko-Biała: Agencja Wydawniczo-Reklamowa Omnidium.

Hall, C. S., Lindzey, G. (1994). Teorie osobowości. Warszawa: PWN.

Hensley, W. E. (1994). Height as a basis for interpersonal attraction. Adolescence, 29, 469–474.

Higgins, E. T., Bargh, J. A. (1987). Social Cognition and Social Perception. Annual Review of Psychology, 38, 369–425.

Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The Hofstede model in context. Online readings in psychology and culture, 2(1), 8.

Hofstede, G., Hofstede, G. J. (2007). Kultury i organizacje. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Hofstede, G. J., Minkov, M., Hofstede, G. (2016). Allemaal andersdenkenden: omgaan met cultuurverschillen. Amsterdam: Business Contact.

Homans, G. C. (1961). Social behavior: Its elementary forms. Nowy Jork: Harcourt Brace.

Ilmarinen, V. J., Lönnqvist, J. E., Paunonen, S. (2016). Similarity-attraction effects in friendship formation: Honest platoon-mates prefer each other but dishonest do not. Personality and Individual Differences, 92, 153–158.

Jakubowski, J. (1970). Zarys teorii osobowości Karola R. Rogersa. Studia Philosophiae Christianae, 6(1), 68–91.

Juroszek, W. (2014). Relacje małżonków z matką i teściową w świetle teorii niezależności/współzależności Ja. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 18, 64–73.

Klohnen, E. C., Luo, S. (2003). Interpersonal attraction and personality: What is attractive – self similarity, ideal similarity, complementarity or attachment security? Journal of Personality and Social Psychology, 85(4), 709–722.

Klimenko, Ê. O. (2010). Družba âk rìznovid atrakcìї. Vìisnik Černìgìvskogo Nacìonal’nogo Pedagogìčnogo Unìversitetu, 1(82), 225–227.

Kon, I. S. (1980). Friendship in adolescence: Values and behavior. Journal of Marriage and the Family, 40(1), 143–155.

Kon, I. S. (2005). Družba. Sankt-Petersburg: Piter.

Konstan, D. (1997). Friendship in the classical world. Londyn: Cambridge University Press.

Kristof-Brown, A., Barrick, M. R., Stevens, C. K. (2005). When Opposites Attract: A Multi-Sample Demonstration of Complementary Person-Team Fit on Extraversion. Journal of personality, 73(4), 935–957. DOI:10.1111/j.1467-6494.2005.00334.x

Kubicka, E., Suwała, M. (2013). Słownik łacińsko-polski, polsko-łaciński. Toruń: Literat.

Kulagina, I. Û., Kolûckij, V. N. (2001). Vozrastnaâ psihologiâ: Polnyj žiznennyj cikl razvitiâ čeloveka. Moskwa: Ûrajt.

Kunst-Wilson, W. R., Zajonc, R. B. (1980). Affective discrimination of stimuli that cannot be recognized. Science, 207, 557–558.

Maaß, U., Lämmle, L., Bensch, D., Ziegler, M. (2016). Narcissists of a Feather Flock Together: Narcissism and the Similarity of Friends. Personality and Social Psychology Bulletin, 42(3), 366–384.

McCroskey, J. C., McCain, T. A. (1974). The measurement of interpersonal attraction. Speech Monographs, 41(3), 261–266.

McGinnis, A. L. (1991). Sztuka przyjaźni. Warszawa: Vocatio.

Moreland, R. L., Zajonc, R. B. (1977). Is stimulus recognition a necessary condition for the occurrence of exposure effects? Journal of Personality and Social Psychology, 35(4), 191–199.

Morry, M. M. (2007). The attraction-similarity hypothesis among cross-sex friends: Relationship satisfaction, perceived similarities, and self-serving perceptions. Journal of Social and Personal Relationships, 24(1), 117–138.

Murray, H. A. (1938). Explorations in personality. Oxford University Press.

Murstein, B. I., Azar, J. A. (1986). The relationship of exchange-orientation to friendship intensity, roommate compatibility, anxiety, and friendship. Small Group Research, 17(1), 3–17.

Newcomb, T. M. (1956). The prediction of interpersonal attraction. American Psychologist, 11, 575–586.

Obrębska, M., Paniotova, D. Językowy obraz przyjaźni studentów polskich i ukraińskich. Czasopismo Psychologiczne. Artykuł w przygotowaniu.

Osgood, C. E., Suci, G., Tannenbaum, P. (1957). The Measurement of Meaning. University of Illinois Press.

Padilla‐Walker, L. M., Fraser, A. M., Black, B. B., Bean, R. A. (2015). Associations between friendship, sympathy, and prosocial behavior toward friends. Journal of Research on Adolescence, 25(1), 28–35.

Palombo, J., Koch, B. J., Bendicsen, H. K. (2009). Guide to Psychoanalytic Developmental Theories. Nowy Jork: Springer.

Plûsnin, Û. M. (1993). Kakih druzej my sebe vybiraem? Sociobiologiâ drużby. Priroda, 9, 75–83.

Reilly, M. St. A., Commins, W. D., Stefic, E. C. (1960). The complementarity of personality needs in friendship choice. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 61(2), 292–294.

Rodina, A. M. (2000). Predstavlenie o družbe i o cebe v različnye periody žizni čeloveka [Reprezentacja siebie i przyjaciela w różnych okresach życia człowieka] (rozprawa doktorska, Sankt Petersburg). Pobrane z: http://www.dissercat.com/content/predstavlenie-o-druzhbe-i-o-sebe-v-razlichnye-periody-zhizni-cheloveka

Rogers, C. R. (1951). Client-centered therapy. Nowy Jork: Houghton Mifflin.

Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality and interpersonal relationships, as developed in the client-centered framework. W: S. Koch (red.), Psychology: A study of science (s. 184–256). Nowy Jork: McGraw Hill.

Rogers, C. R. (1961). On Becoming a person: A psychotherapists view of psychotherapy. Houghton Mifflin.

Rogers, C. R. (1965). A humanistic conception of man. W: R. E. Farson (red.), Science and human affairs. Kalifornia: Science and Behavior Books.

Rogers, C. R. (1977). Carl Rogers on personal power. Nowy Jork: Delacorte Press.

Schug, J., Yuki, M., Horikawa, H., Takemura, K. (2009). Similarity attraction and actually selecting similar others: How cross‐societal differences in relational mobility affect interpersonal similarity in Japan and the USA. Asian Journal of Social Psychology, 12(2), 95–103. DOI:10.1111/j.1467-839X.2009.01277.x

Sciangula, A., Morry, M. M. (2009). Self-Esteem and Perceived Regard: How I See Myself Affects My Relationship Satisfaction. The Journal of Social Psychology, 149(2), 143–158.

Selfhout, M. H., Branje, S. J., Meeus, W. H. (2007). Similarity in adolescent best friendships: The role of gender. Netherlands Journal of Psychology, 63(2), 42–48.

Serdûk, N. I. (2015). Vpliv psihologičnih umov formuvannâ atrakcìї na mižosobistisni stosunki pidlitkiv. Young Scientist, 2(17), 431-434.

Stafford, L. (2015). Social Exchange Theories: Calculating the Rewards and Costs of Personal Relationships. W: D. O. Braithwaite, P. Schrodt (red.), Engaging Theories in Interpersonal Communication: Multiple Perspectives (s. 403–417). SAGE.

Suszek, H. (2007). Różnorodność wielości Ja. Roczniki Psychologiczne, 10(2), 7–37.

Szarota, P. (2014). Przyjaźń pod mikroskopem. Problemy metodologiczne w badaniach nad funkcjonowaniem relacji przyjacielskich. Psychologia Społeczna, 9, 28–36. DOI:10.7366/189618002014280102

Sztompka, P., Boguni-Borowska, M. (2008). Socjologia codzienności. Kraków: Znak.

Thibaut, J. W., Kelley, H. H. (1959). The social psychology of groups. Nowy Jork: John Wiley.

Vasilevs’kij, Ê. (2010). Psihologìčnì faktori atrakcìї v mìžosobistìsnih stosunkah. Vìsnik students'kogo naukovogo tovaristva deržavnogo unìversitetu ìm. Mikoli Gogolâ v Nìžinì, 6(1), 60–66

White, G. L. (1980). Physical Attractiveness and Courtship Progress. Journal of Personality and Social Psychology, 39, 660–668.

Wierzbicka, A. (2007). Słowa klucze. Różne języki – różne kultury. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Winch, R. F., Ktsanes, T., Ktsanes, V. (1955). Empirical elaboration of the theory of complementary needs in mate-selection. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 51(3), 508–513.

Winstead, B. A., Derlega, V. J. (1986). Friendship and Social Interaction. Nowy Jork: Springer-Verlag.

Zajonc, R. B. (1980). Feeling and thinking: Preferences need no inferences. American psychologist, 35(2), 151–175.

Zeggelink, E. (1995). Evolving friendship networks: An individual-oriented approach implementing similarity. Social Networks, 17, 83–110.

Znaniecki, F. (1965). Social Relations and Social Roles: The Unfinished Systematic Sociology. USA: Chandler Publishing Company.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.