René Girarda teoria mimetyczna. Między religią a polityką

Adam Romejko

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/CSP.2019.23.1.09

Abstrakt


W świecie zachodnim popularne jest przekonanie, że sfera polityczna i religijna (państwowa i kościelna) są niezależne (por. Mt 22,21). Uczonym, który uważał, że u początków ludzkiej kultury (cywilizacji) było inaczej, jest francuski antropolog i literaturoznawca René Girard. Podkreśla on, że religia (rytuał ofiarniczy) stoi u podstaw ludzkich instytucji, w tym tych o politycznym charakterze. W wypracowanej teorii, określanej mianem mimetycznej, zwraca uwagę na przemoc, która w kolektywnej formie jest w stanie budować i podtrzymywać egzystencję ludzkiej wspólnoty. W teorii mimetycznej pojawiają się cztery kwestie korespondujące z polityką: 1) budowanie politycznej wspólnoty na podstawie niechęci do innych (jednostki, grupy mniejszościowej); 2) wykorzystanie ludzkiego mimetyzmu w kierowaniu grupami społecznymi; 3) pozycjonowanie siebie jako ofiary, które ma na celu zyski polityczne itp.; 4) nowoczesna troska o ofiary, stanowiąca oręż wobec politycznych przeciwników. Teorię mimetyczną można stosować w  badaniach politycznych fenomenów. W  niniejszym artykule zanalizowano za pomocą „Girardowskich okularów” niemiecki talk-show maybrit illner z dn. 2 listopada 2017 r


Słowa kluczowe


René Girard, maybrit illner, polityka, religia, teoria mimetyczna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Frazer J. G. (1971), Złota gałąź, Warszawa, t. 1.

Geremek R. (2005), Niemieckie gadanie, „Ozon” nr 35.

Girard R. (1961), Mensonge romantique et vérité romanesque, Paris.

Girard R. (1972), La violence et le sacré, Paris.

Girard R. (1978) Des choses cachées depuis la fondation du monde, Paris.

Girard R. (1983), Rzeczy ukryte od założenia świata, „Literatura na Świecie”, nr 12.

Girard R. (1988), Logos Heraklita i Logos Jana, „Studia Filozoficzne” nr 10.

Girard R. (1991) Kozioł ofiarny, Łódź.

Girard R. (1992), Dawna droga, która kroczyli ludzie niegodziwi, Warszawa.

Girard R. (1993), Sacrum i przemoc, Poznań, t. 1.

Girard R. (1994), Sacrum i przemoc, Poznań, t. 2.

Girard R. (1996a), Szekspir. Teatr zazdrości, Warszawa.

Girard R. (1996b), The Girard Reader, red. J. G. Williams, New York.

Girard R. (2001), Prawda powieściowa i kłamstwo romantyczne, Warszawa.

Girard R. (2002), Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica, Warszawa.

Girard R. (2006), Początki kultury, Kraków.

Girard R. (2010), Battling to the End. Conversations with Benoît Chantre, East Lasing.

Girard R. (2013), Rzeczy ukryte od założenia świata. Geneza kultury i instytucji, „Rocznik Antropologii Historii”, nr 2.

Goszczyńska M. (1988), Wstęp tłumacza, „Studia Filozoficzne” nr 1.

Hobbes T. (2005), Lewiatan czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, Warszawa.

Ludzkie, arcyludzkie (2008), „Newsweek Polska“ nr 52.

Maybrit illner vom 02.11.17. Europa läuft die Zeit davon – Warten auf Berlin, https://youtu.be/gun6VKdnkXo [24.11.2017].

Palaver W. (2003), René Girards mimetische Theorie. Im Kontext kulturtheoretischer und gesellschaftspolitischer Fragen, Münster – Hamburg – London.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (2000), red. K. Dynarski, M. Przybył, Poznań.

Romejko A. (2013), Joseph Ratzinger jako wdzięczny kozioł ofiarny w świetle publikacji tygodnika „Der Spiegel”, „Studia Gdańskie”, t. 32.

Romejko A. (2015), Polacy w Wielkiej Brytanii: interpretacja mimetyczna, Tuchów.

Schwager R. (1994a), Biblische Texte als „Mischtexte”. Das hermeneutisch-spirituelle Programm der „Entmischung”, „Katechetische Blätter”, nr 119.

Schwager R. (1994b), Brauchen wir einen Sündenbock? Gewalt und Erlösung in den biblischen Schriften, Wien – München.

The Colloquium on Violence and Religion, http://violenceandreligion.com/ [29.11.2017].

Williams J. G. (2012), Girardians. The Colloquium on Violence and Religion, 1990-2010, Wien – Zürich – Berlin – Münster.

Zambrzycki M. (2013), Homo Bioelektromimeticus. System pojęć i hipotez modelowych, „Studia Gdańskie” 2013, t. 32.