MIĘDZY WIELOŚCIĄ RELIGII A JEDNOŚCIĄ PAŃSTWA. DIALOG RELIGIJNO-KULTUROWY W DZIEJACH I RZECZYPOSPOLITEJ

Edward Gigilewicz

Abstrakt


Terytorium I Rzeczypospolitej stanowiło swoistą mozaikę kulturowo-religijną. Oprócz większości chrześcijańskiej, którą tworzyli katolicy, prawosławni i protestanci, funkcjonowały na jej obszarze także dość liczne społeczności niechrześcijańskie, skupiające wyznawców islamu oraz judaizmu. Ukazane w artykule egzemplifikacje postaw zajmowanych przez przedstawicieli tych mniejszości mieszczą się w granicach wyznaczonych z jednej strony przez pełną i szczerą afirmację Polskiego Państwa, a z drugiej zdają się wskazywać na jego całkowitą negację. Mimo okresów jawnej niechęci wobec mniejszości, w dziejach I Rzeczypospolitej postawy afirmacji okazywały się dominujące, a stąd można twierdzić, że idea tolerancji religijnej i kulturowej była istotnym składnikiem staropolskiej kultury. Uwzględnianie w procesie dydaktyki historii takiej właśnie wizji dziejów Polski może prowadzić do kształtowania postaw afirmacji wszelkiej odmienności istniejącej w innym człowieku, bez poczucia zagrożenia dla własnej tożsamości, co przyczyni się do kształtowania postaw pełnej i prawdziwej tolerancji.

Słowa kluczowe


Tatarzy, Żydzi, tolerancja, dialog

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bezpieczeństwo Polski. Historia i współczesność, red. A. Antonowicz, T. Guz, M.R. Pałubska, Wydawnictwo KUL, Lublin 2010.

Bohdanowicz L., Chazbijewicz S., Tyszkiewicz J., Tatarzy muzułmanie w Polsce, Niezależne. Wydawnictwo „Rocznik Tatarów Polskich”, Gdańsk 1997, s. 35.

Branowski B., Tatarszczyzna wobec wojny polsko-szwedzkiej w latach 1655-1660. Polska w okresie drugiej wojny północnej 1655-1660, t. 1, PWN, Warszawa 1957, s. 473.

Encyklopedia Powszechna S. Orgelbranda, t. XI, Wydawnictwo Towarzystwa Akcyjnego Odlewni Czcionek i Drukarni S. Orgelbranda i Synów, Warszawa 1878, s. 380.

Gigilewicz E., Długi kahalne, [w:] Encyklopedia „Białych Plam”, t. XIX, Suplement, Polwen, Radom 2005, s. 77-79.

Gigilewicz E., Mazury, [w:] Encyklopedia katolicka, t. XII, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2008, kol. 293-296.

Gigilewicz E., Muzułmanie w Polsce, „Ateneum Kapłańskie”, 151(2008), z. 1 (596), s. 32-47.

Kaźmierczak A., Sejmy i sejmiki wobec Żydów w drugiej połowie XVII wieku, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1994, s. 102.

Maciuszko J. T., Konfederacja warszawska 1573 roku. Geneza, pierwsze lata obowiązywania, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, Warszawa 1984.

Misztal H., Polskie prawo wyznaniowe, t. I , Wydawnictwo KUL, Lublin 1996, s. 41

Oracki T., Słownik biograficzny Warmii Prus Książęcych i Ziemi Malborskiej od połowy XV do końca XVIII wieku, t. I, Wydawnictwo „Pojezierze”, Olszyn 1984, s. 117-120.

Pajewski J., Buńczuk i koncerz. Z dziejów wojen polsko-tureckich, „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1963, s. 128.

Podhorecki L., Tatarzy, Książka i Wiedza, Warszawa 1971, s. 196.

Słownik języka polskiego, red. S. Skorupka, H. Auderska, Z. Łempicka, PWN, Warszawa 1969, s. 830.

Wawrzyniak A., Buber Martin, [w:] Encyklopedia katolicka, t. II, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1985, kol. 1142-1144.

Weiss A., Raporty dziekanów o stanie kościołów diecezji poznańskiej w 1797 roku, Wydawnictwo KUL, Lublin 2010 (passim).

Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa „Gutenberga”, t. XVII, Wydawnictwo „Gutenberga” Helge Fergo, Kraków [brw], s. 166.

Żydzi polscy 1648-1772. Źródła, Studia Judaica Cracoviensia, Series Fontium 6, Księgarnia Akademicka, Kraków 2001, s. 138.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142