Podmiotowość informacyjno-komunikacyjna w środowisku mediów cyfrowych jako cel edukacji

Konrad Ciesiołkiewicz

doi:10.21697/fp.2025.1.11

Published: 2025-08-27

Vol. 15 No. 1 (2025)

Informational-Communicative Subjectivity in the Digital Media Environment as an Educational Objective

Konrad Ciesiołkiewicz

Pedagogical Forum

Section: Articles and essays

https://doi.org/10.21697/fp.2025.1.11

Abstract

The article analyzes various approaches to human subjectivity, interpreting it through the lens of communication processes mediated by digital media and the challenges facing education. Given the dynamics of social changes driven by the development of information technologies, an original definition of a distinct form of subjectivity − informational-communicative subjectivity − has been proposed as a category that facilitates a more precise interpretation of the human condition, particularly that of children and adolescents, within the digital media environment, which constitutes an integral part of the social system. By also using the opposing category − informational-communicative alienation − examples and mechanisms of objectification of young people resulting from the adoption of the commercial paradigm and the lack of transparency in recommendation systems based on algorithms were presented. In order to protect children and adolescents from all forms of violence and to create the proper conditions for their life and development, axiological and methodological proposals for formal and non-formal education were presented.

Keywords:

informational-communicative subjectivity, subjectivity, animator - local environment - science education - teacher training, digital media

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Ciesiołkiewicz, K. (2025). Informational-Communicative Subjectivity in the Digital Media Environment as an Educational Objective. Pedagogical Forum, 15(1), 123–133. https://doi.org/10.21697/fp.2025.1.11

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Amnesty International, Kanał „Dla Ciebie” na TikToku rozpowszechnia wśród młodych osób treści szkodliwe dla zdrowia psychicznego, dostępny na: https://www.amnesty.org.pl/tiktok-rozpowszechnia-tresci-szkodliwe-dla-zdrowia-psychicznego/ (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Babik W. (2014). Ekologia informacji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Babik W. (2016). Środowisko informacyjne człowieka. W: Babik W. (red.), Nauka o informacji, Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.
Google Scholar

Baker K., Ging D., Brandt Andreasen M., Recommending Toxicity: The role of algorithmic recommender functions on YouTube Shorts and TikTok in promoting male supremacist influencers, dostępny na: https://antibullyingcentre.ie/wp-content/uploads/2024/04/DCU-Toxicity-Full-Report.pdf (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Brzozowski W. (2021). Prawo do prywatności. W: Brzozowski W., Krzywoń A., Wiącek M. (red.), Prawa człowieka. Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Ciesiołkiewicz K. (2023). Kondycja dialogu społecznego i podmiotowości komunikacyjnej instytucji dialogu społecznego na przykładzie Rady Dialogu Społecznego. Rzeszów: Newsline.
Google Scholar

Ciesiołkiewicz K. (2025). Środowisko cyfrowe – w pułapce przemocy instytucjonalnej. W: Bigaj M., Ciesiołkiewicz K., Mikulski K., Miotk A., Przewłocka J., Rosa M., Załęska A., Internet dzieci. Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie. Warszawa: Instytut Cyfrowego Obywatelstwa − Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15.
Google Scholar

D’Haenens L., Joris W., Bossens E. (2022). Synthesis of ySKILLS results. Leuven: Katholieke Universiteit Leuven.
Google Scholar

Economist Impact, Szacunki dotyczące narażenia dzieci na krzywdy seksualne w sieci i ich czynników ryzyka. Badanie doświadczeń z dzieciństwa 18-latków w czterech krajach europejskich, dostępny na: https://www.weprotect.org/wp-content/uploads/WeProtect_Economist-Impact_European-online-sexual-harms-study_report_Poland-translation.pdf (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Frau-Meigs D. (2019). Dezinformacja, radykalizacja i inne zaburzenia informacyjne – wnioski dla kompetencji medialnych i informacyjnych. W: Ratajski S. (red.), Edukacja medialna jako wyzwanie. Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie − Polski Komitet do spraw UNESCO.
Google Scholar

Freire P. (2017). Pedagogy of the Opressed. London: Penguin Random House.
Google Scholar

Goban-Klas T. (2004). Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Jolley D., Douglas K., Skipper Y., Conspiracy theories start to take hold at age 14, study suggests, dostępny na: https://theconversation.com/conspiracy-theories-start-to-take-hold-at-age-14-study-suggests-156006 (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Kępiński A. (2001). Melancholia. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Kępiński A. (2002). Lęk. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Kołodziej J. (2006). Mediatyzacja. W: Pisarek W. (red.), Słownik terminologii medialnej. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Korzeniowski K. (1983). Podmiotowość człowieka. Metateoretyczne ramy teorii. W: Korzeniowski K., Zieliński R., Daniecki W. (red.), Podmiotowość jednostki w koncepcjach psychologicznych i organizacyjnych. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar

Kozielecki J. (2000). Psychologiczne koncepcje człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Google Scholar

Kozielecki J. (2004). Społeczeństwo transgresyjne. Szanse i ryzyko. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Google Scholar

Kwieciński Z., Śliwerski B. (red.) (2019). Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa: PWN.
Google Scholar

Lange R., Wrońska A., Ładna A., Kamiński K., Błażej M., Jankiewicz A., Rosłanien K. (2023). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. Warszawa: NASK Państwowy Instytut Badawczy.
Google Scholar

Meighan R. (1993). Socjologia edukacji. Toruń: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Google Scholar

Miotk A. (2024). Świadomość algorytmiczna a ewolucja widowni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich.
Google Scholar

Pomiankiewicz Ł. (2013). Podmiot wobec struktur społecznych. Jeana-Paula Sartre’a i Pierre’a Bourdieu konceptualizacja podmiotowości społecznej. „Studia Socjologiczne”, nr 2(209), s. 47−69.
Google Scholar

Radlińska H. (1935). Stosunek wychowawcy do środowiska społecznego. Szkice z pedagogiki społecznej. Warszawa: Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Schirach F. (2022). Każdy człowiek. Kraków−Budapeszt−Syrakuzy: Wydawnictwo Austeria.
Google Scholar

Szarfenberg R. (2016). Empowerment. W: Rysz-Kowalczyk B., Szatur-Jaworska B. (red.), W kręgu pojęć i zagadnień współczesnej polityki społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323525028.pp.99-112
Google Scholar

Szkudlarek T. (2009). Media. Szkic z filozofii i pedagogiki dystansu. Kraków: Impuls.
Google Scholar

Szpunar M. (2008). Czym są nowe media – próba konceptualizacji. „Studia Medioznawcze”, nr 4(35), s. 31−40.
Google Scholar

Sztompka P. (2020). Słownik socjologiczny. 1000 pojęć. Kraków: Znak.
Google Scholar

The News Literacy Project, News literacy in America: A survey of teen information attitudes, habits and skills, dostępny na: https://newslit.org/wp-content/uploads/2024/10/NLP-TeenSurvey-Report-2024.pdf (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Tischner J. (2008). Etyka solidarności oraz Homo sovieticus. Kraków: Znak.
Google Scholar

Wielecki K. (2003). Podmiotowość w dobie kryzysu postindustrializmu. Warszawa: Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Wolton D. (2022). Informacja i komunikacja. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Google Scholar

Wróblewska M., Algorytmy Traumy. Jak Facebook karmi się twoim lękiem, dostępny na: https://panoptykon.org/algorytmy-traumy-2-podcast (otwarty 22.04.2025).
Google Scholar

Zieliński R. (1983). Koncepcja poczucia podmiotowości na tle teorii i badań psychologii społecznej. W: Korzeniowski K., Zieliński R., Daniecki W. (red.), Podmiotowość jednostki w koncepcjach psychologicznych i organizacyjnych. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar