Servitutes - służebności w prawie rzymskim i polskim prawie cywilnym

Wojciech  Jarzembiński

doi:10.21697/mj.16491

Publicado: 2025-12-30

Núm. 2 (2025)

Servitutes - służebności w prawie rzymskim i polskim prawie cywilnym

Wojciech Jarzembiński

"Młody Jurysta" Czasopismo Studentów i Doktorantów Wydziału Prawa i Administracji UKSW

Sección: Artykuły

https://doi.org/10.21697/mj.16491

Resumen

Instytucja służebności (servitus) stanowi jeden z kluczowych elementów prawa rzeczowego, zarówno w tradycji rzymskiego prawa cywilnego, jak i współczesnym polskim prawie cywilnym. Celem artykułu jest szczegółowa analiza tej instytucji, zarówno w prawie rzymskim, jak i w polskim systemie prawnym. W pracy omówione zostały podstawowe typy służebności, zarówno gruntowych, jak i osobistych, ich charakterystyka oraz zasady funkcjonowania w poszczególnych systemach prawnych. Szczególną uwagę omówieniu regulacji dotyczących służebności zarówno w prawie starożytnego Rzymu, jak i współczesnej Polsce. Istotnym elementem jest również omówienie rozwoju nowych form służebności, takich jak służebności gruntowe, służebności osobiste czy służebność przesyłu, które są odpowiedzią na zmieniające się potrzeby społeczne i gospodarcze związane z rozwojem infrastruktury. Artykuł wskazuje na niezmienność podstawowych zasad służebności, takich jak ograniczenie prawa własności w celu umożliwienia korzystania z cudzej nieruchomości, przy równoczesnym dostosowywaniu tych zasad do współczesnych realiów. Wnioski z analizy pokazują, że instytucja służebności wciąż pełni ważną rolę w równoważeniu interesów jednostki i społeczeństwa, a jej dalszy rozwój będzie musiał uwzględniać zarówno ochronę prawa własności, jak i potrzeby wynikające z postępu technicznego i urbanistycznego.

Descargar archivos

PDF (Język Polski)

Normas de citación

Jarzembiński, W. (2025). Servitutes - służebności w prawie rzymskim i polskim prawie cywilnym. "Młody Jurysta" Czasopismo Studentów I Doktorantów Wydziału Prawa I Administracji UKSW, (2), 95–115. https://doi.org/10.21697/mj.16491

##plugins.themes.libcom.share##

Citas

Bieniek G., Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna, Warszawa 2008.
Google Scholar

Bieniek G., Założenia konstrukcyjne służebności przesyłu de lege lata i de lege ferenda [w:] Gołaczyński J., Machnikowski P. (red.), Współczesne problemy prawa. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Edwarda Gniewka, Warszawa 2010.
Google Scholar

Gaius, Institutiones.
Google Scholar

Dębiński A., Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, Warszawa 2003.
Google Scholar

Dadańska A., Filipiak K. T. A., Kidyba A. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Własność i inne prawa rzeczowe, t. II, Warszawa 2012.
Google Scholar

Dajczak W., Giaro T., Longchamps de Bérier F., Prawo rzymskie, Warszawa 2009.
Google Scholar

Dajczak W., Rzymska res incorporalis a kształtowanie się pojęć rzeczy i przedmiotu praw rzeczowych w europejskiej nauce prawa prywatnego, Poznań 2007.
Google Scholar

Diószdi G., Ownership in Ancient and Roman Law, Budapeszt 1970.
Google Scholar

Gniewek E., System Prawa Prywatnego, Warszawa 2012.
Google Scholar

Gniewek E., Nowy rodzaj służebności – służebność przesyłu [w:] Prace z prawa cywilnego – dla uczczenia pamięci Profesora Jana Kosika, red. P. Machnikowski, Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo 2009, t. 308.
Google Scholar

Gniewek E. [w:] Gniewek E. (red.), Prawo rzeczowe. System Prawa Prywatnego, t. 4, wyd. 4, Warszawa 2021, s. 312.
Google Scholar

Maziarz A., Służebność przesyłu, „Rejent” 2011, nr 3, s. 40.
Google Scholar

Lanckoroński B. [w:] Borysiak B. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, Warszawa 2025, Legalis.
Google Scholar

Lewandowski P., Jeszcze o służebności przesyłu, „Monitor Prawniczy” 2009, nr 12.
Google Scholar

Ofner H., Das Nachbarrecht im römischen Recht, Wien 1925.
Google Scholar

Ożarowska J., Zasada praedia debent esse vicina w prawie rzymskim oraz jej znaczenie w polskim prawie cywilnym, Katowice 2018.
Google Scholar

Perrozzi S., Le servitù nel diritto romano, Roma 1907.
Google Scholar

Pokrzywniak J. [w:] Gutowski M. (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1–352, wyd. 3, Warszawa 2021, Legalis.
Google Scholar

Wołodkiewicz W., Służebności w prawie rzymskim i ich recepcja w prawie współczesnym, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, Poznań 1996.
Google Scholar

Zaradkiewicz K. [w:] Pietrzykowski K. (red.), Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1–449¹⁰, wyd. 10, Warszawa 2020, Legalis.
Google Scholar

Ustawa XII Tablic, tłum. M. Zabłocka, J. Zabłocki, Rzeszów 2013.
Google Scholar

Postanowienie Sądu Najwyższego z 2.03.2023 r., I CSK 3013/22, LEX nr 3556640.
Google Scholar

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19.01.2017 r., I ACa 449/16, LEX nr 2284850.
Google Scholar

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25.05.1999 r., SK 9/98, OTK 1999, nr 4, poz. 78.
Google Scholar

Orzeczenie Sądu Najwyższego z 2.01.1935 r., C.I. 449/34, LEX nr 1638205.
Google Scholar

Uchwała Sądu Najwyższego z 8.04.1983 r., III CZP 8/83, OSNC 1983, nr 11, poz. 173.
Google Scholar