OPIS ŚWIĄTYNI MĄDROŚCI BOŻEJ W KONSTANTYNOPOLU PROKOPIUSZA Z CEZAREI – MIĘDZY HISTORIOGRAFIĄ A RETORYKĄ

Magdalena Garnczarska

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/sc.2016.23.04

Abstrakt


The sixth-century historian Procopius of Caesarea described the church of Hagia Sophia in Constantinople in his treatise „Περὶ κτισμάτων” (“On Buildings”). The text about Hagia Sophia is the only surviving historical source for the original Justinianic edifice before the collapse of its first dome in 558. This detailed and elaborate description of the church is an example of ekphrasis. Ekphrasis is a rhetorical technique which makes the described object visible. In this paper I will attempt to analyse how far Procopius' description is a rhetorical exercise, and how far it is a trustworthy historical source.


Słowa kluczowe


Procopius of Caesarea; ekphrasis; Hagia Sophia; “On Buildings”

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ewagriusz Scholastyk, Historia Kościoła, z języka greckiego przeł. S.J. Kazikowski, wstępem poprzedziła E. Wipszycka, Warszawa 1990.

Homer, Iliada, przeł. K. Jeżewska, wybór oprac., wstępem i komentarzem opatrz. J. Łanowski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1972.

Paweł Silencjariusz, Iluminacja kopuły kościoła Mądrości Bożej, przeł. A. Szastyńska-Siemion [w:] Muza chrześcijańska. Poezja grecka od II do XV wieku, wstęp, wybór, red. M. Starowieyski, Kraków 2014, s. 177–178.

Platon, Fajdros [w:] idem, Dialogi, przeł. W. Witwicki, wybrał, tekst przejrzał, przedmową i objaśnieniami opatrz. A. Lam, Warszawa 2007, s 15–69.

Procopius, De aedificiis [w:] Procopii Caesarensis opera omnia, red. J. Haury, add. et corr. G. Wirth, Leipzig 1964, t. 4 (4).

Procopius, De bellis libri 1–4 [w:] Procopii Caesarensis opera omnia, red. J. Haury, add. et corr. G. Wirth, Leipzig 1962, t. 1 (4).

Prokopiusz z Cezarei, Historia wojen. Tom I. Wojny z Persami i Wandalami, z języka greckiego przeł., wstępem poprzedził, komentarzem opatrz. D. Brodka, Kraków 2013.

Prokopiusz z Cezarei, O budowlach, przeł., wstępem, objaśnieniami i komentarzami opatrz. P.Ł. Grotowski, Warszawa 2006, „Biblioteka Antyczna”

S. Bartsch, J. Elsner, Eight Ways of Looking at an Ekphrasis, „Classical Philology”, 102/2007, nr 1, s. I–VI.

S. Bralewski, Konstantynopolitańskie kościoły [w:] Konstantynopol Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyńskim, red. M.J. Leszka, T. Wolińska, Warszawa 2011, s. 132–151.

D. Brodka, Wstęp [w:] Prokopiusz z Cezarei, Historia wojen. Tom I. Wojny z Persami i Wandalami, z języka greckiego przeł., wstępem poprzedził, komentarzem opatrz. D. Brodka, Kraków 2013, s. IX–CVI.

Av. Cameron, Procopius and the Church of St. Sophia, „The Harvard Theological Review” 58/1965, nr 1, s. 161–163.

Av. Cameron, Procopius and the Sixth Century, London–New York 1996 (I wyd.: 1985).

H. Cichocka, Ekfraza [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. O. Jurewicz, Warszawa 2002, s. 157.

H. Cichocka, Progymnasmata [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. O. Jurewicz, Warszawa 2002, s. 411.

K.J. Conant, The First Dome of St. Sophia and Its Rebuilding, „American Journal of Archaeology”, 43/1939, nr 4, s. 589–591;

A. Cutler, Structure and Aesthetic at Hagia Sophia in Constantinople, „The Journal of Aesthetics and Art Criticism”, 25/1966, nr 1, s. 27–35.

J. Elsner, The Rhetoric of Buildings in the “De Aedificiis” of Procopius [w:] Art and Text in Byzantine Culture, red. L. James, Cambridge 2007, s. 33–57.

G. Greatrex, Perceptions of Procopius in Recent Scholarship, „Histos”, 8/2014, s. 71–121.

P.Ł. Grotowski, Pochlebca czy oszczerca? Janusowe oblicze Prokopiusza [w:] Prokopiusz z Cezarei, O budowlach, przeł., wstępem, objaśnieniami i komentarzami opatrz. P.Ł. Grotowski, Warszawa 2006, „Biblioteka Antyczna”, s. 39–76.

O. Jurewicz, Historia literatury bizantyńskiej, Wrocław–Warszawa–Kraków 2007 (I wyd.: 1984).

W. Juszczak, Ekfraza poetycka w antycznej Grecji (wybrane przykłady), Warszawa 2012.

A. Kaldellis, Procopius of Saesarea. Tyranny, History, and Philosophy at the End of Antiquity, Philadelphia 2004.

R. Krautheimer, The Constantinian Basilica, „Dumbarton Oaks Papers”, 21/1967, s. 115–140.

R. Krautheimer, Early Christian and Byzantine Architecture, New Haven–London 1986, s. 206 (revised by S. Ćurčić).

H. Maguire, Truth and Convention in Byzantine Descriptions of Works of Art, „Dumbarton Oaks Papers”, 28/1974, s. 111–140.

R.J. Mainstone, Hagia Sophia: Architecture, Structure and Liturgy of Justinian's Great Church, London 1988.

R.J. Mainstone, Justinian's Church of St Sophia, Istanbul: Recent Studies of Its Construction and First Partial Reconstruction, „Architectural History”, 12/1969, s. 39–49+102–107.

B. Pentcheva, Hagia Sophia and Multisensory Aesthetics, „Gesta”, 50/2/2011, s. 93–114.

R. Popowski, Starożytny przewodnik po neapolitańskiej pinakotece [w:] Filostrat Starszy, Obrazy, przeł. komentarzem i przypisami opatrz. R. Popowski, Warszawa 2004, „Biblioteka Antyczna”, s. 13–87.

A. Różycka Bryzek, Hagia Sophia [w:] Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. O. Jurewicz, Warszawa 2002, s. 193–195.

N. Schibille, Hagia Sophia and the Byzantine Aesthetic Experience, Farnham 2014.

W. Siwakowska, Prokopios [w:] Słownik pisarzy antycznych, red. A. Świderkówna, Warszawa 1082, s. 390–391.

R. Taylor, A Literary and Structural Analysis of the First Dome on Justinian's Hagia Sophia, Constantinople, „Journal of the Society of Architectural Historians”, 55/1996, nr 1, s. 66–78.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.