Tzw. rejestr malborski z 1656 r. – nieznane źródło do dziejów szwedzkich rabunków w Rzeczypospolitej

Katarzyna Wagner

doi:10.21697/sc.2025.32.1.8

Published: 2025-05-19

Vol. 32 No. 1 (2025)

The so-called Malbork Register from 1656 – An Unknown Source for the History of Swedish Plunder in the Commonwealth

Katarzyna Wagner

Saeculum Christianum. Historical Writings

Section: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.8

Abstract

The aim of this article is to critically edit a register of objects removed from the Polish-Lithuanian Commonwealth during the Swedish Deluge. This unknown in historiography inventory mainly includes carriages, as well as equestrian equipment such as saddles and chaps. It is the second discovered inventory of war booty from the period of the Polish-Swedish wars, aside from the register from Warsaw (1656). The register was prepared in 1656 in Malbork, but it contains items that came from Toruń. During the research, the location of the robberies, i.e., Toruń, has been questioned; it appears that this city served primarily as a transshipment point, and the objects may have originated from other centres, particularly Warsaw, which was the king’s residence at the time and also a central warehouse for the looted items.

Keywords:

Swedish Deluge, looting, spoils of war, seventeenth century

Most read articles by the same author(s)

Katarzyna Wagner, Hubert Kowalski, Brandskatt – one of the aspects of the Swedish looting during the ‘deluge’ , Saeculum Christianum. Historical Writings: Vol. 29 No. 2 (2022)
Katarzyna Wagner, "POTOP" AND THE GREAT NORTHERN WAR IN WARSAW IN THE LIGHT OF TAX RECORDS - CONTRIBUTION TO THECOMPARISON OF TWO SWEDISH OCCUPATIONS , Saeculum Christianum. Historical Writings: Vol. 20 No. 1 (2013)

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Wagner, K. (2025). The so-called Malbork Register from 1656 – An Unknown Source for the History of Swedish Plunder in the Commonwealth. Saeculum Christianum. Historical Writings, 32(1), 113–121. https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.8

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Archiwum Państwowe w Gdańsku, zespół Bibliotheca Archivi – Rękopisy, 300R, nr 171, s. 133-134: Puncta zgody miedzy Krolem Szwedzkim â Kurfirsten.
Google Scholar

Listy Anny Wazy (1568-1625), opr. K. Łopatecki, J. Dąbrowski, W. Krawczuk, W. Walczak, Warszawa 2022, s. 69-71.
Google Scholar

Riksarkivet, Stockholm: Riksregistratur: list von Bülowa do Karola X Gustawa, 6 września 1656, nlb., list Karola X Gustawa do Matthiasa Biörklou, 5 sierpnia 1656.
Google Scholar

Riksarkivet, Stockholm: Bengt Oxenstiernas bref till Kungl. Maj:t 1655-1660: list Karola X Gustawa do Bengta Oxenstierny, 22 września 1656, s. nlb.
Google Scholar

Slottarkivet, Stockholm: Livrustkammaren, RA/56105, vol. 22: 1683-1696, nlb.: Inventarium oppå dee Saker som ankomne ähre ifrån Thorn medh Stallskrifwaren Jochom Simsson Nembl.
Google Scholar

Svenska Akademiens ordbok, https://svenska.se/tre/?sok=stallskrivare&pz=2#U_S10817_40163 (dostęp: 26.02.2024).
Google Scholar

Zbrojownia Królewska (Livrustkammaren): LRK 7481, 7742, 7743, 7746, 7747: Bågkoger, ryskt kulturområde, 1600-talets första hälft, https://samlingar.shm.se/object/D20354A8-6CE3-4EF0-8B76-3F499F2AC29D (do-stęp: 27.12.2023), Bågkoger, ryskt kulturområde, 1600-talets första hälft, https://samlingar.shm.se/object/9ECF3695-3388-4842-993F-AB9841385ADE (dostęp: 27.12.2023), Pilkoger Ryssland, https://samlingar.shm.se/object/E0CD57FE-BAC6-4218-BAB1-8F155B6504B2 (dostęp: 27.12.2023), Pilkoger, https://samlingar.shm.se/object/F0AD4A16-C945-4199-893A-DC5F0566D3FC (dostęp: 27.12.2023), Sabel med egyptisk klinga av turkisk typ, 1400-talet (1400-1600-tal?), Mohammed al Misri. Fäste, https://samlingar.shm.se/object/32B8CE8E-3B03-4569-B092-684848A9EAFC (dostęp: 27.12.2023).
Google Scholar

Bogucka M., Miasta a władza centralna w XVI-XVIII wieku w Rzeczypospolitej w perspektywie europejskiej. Kształtowanie się specjalnego statusu Warszawy w dobie nowożytnej, „Rocznik Warszawski”, 36/2008, s. 129-141.
Google Scholar

Bogucka M., Narodziny stolicy. Warszawa w XVI w I poł. XVII w., w: Narodziny stolicy. War-szawa w latach 1596-1668, red. P. Mrozowski, M. Wrede, Warszawa 1996, s. 37-47.
Google Scholar

Brunner E., Darra: om Swedenborg, Sztokholm 2017.
Google Scholar

Hagström Molin E., „To Place in a Chest”. On the Cultural Looting of Gustavus Adolphus and the Creation of Uppsala University Library During the 17th Century, „Barok. Historia – literatura – sztuka”, 44/2017, s. 135-148.
Google Scholar

Hagström Molin E., Spoils of Knowledge. Seventeenth-Century Plunder in Swedish Archives and Libraries, Leiden 2023.
Google Scholar

Historia Torunia, red. M. Biskup, t. 2, cz. 2: W czasach renesansu, reformacji i wczesnego ba-roku (1548-1660), opr. S. Cackowski i in., Toruń 1994.
Google Scholar

Isacson C.I., Karl X Gustavs krig. Fälttågen i Polen, Tyskland, Baltikum, Danmark och Sveri-ge 1655-1660, Falun 2002.
Google Scholar

Landberg H., Finansowanie wojny i zaopatrywanie garnizonów. Szwedzki zarząd okupacyjny w Krakowie i Toruniu podczas wojny polskiej Karola X Gustawa, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, 19/1973, s. 171-216.
Google Scholar

Łopatecki K., Krawczuk W., The Swedish Plan of the Siege of Krakow in 1655, „Scandinavian Philology”, 19/2021, z. 2, s. 400-421.
Google Scholar

Mączak A., Być stolicą, w: Narodziny stolicy. Warszawa w latach 1596-1668, red. P. Mrozow-ski, M. Wrede, Warszawa 1996, s. 13-28.
Google Scholar

Nowak T.M., Rysunki dział zdobytych przez Szwedów w Polsce w XVII i na początki XVIII w., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, 20/1976, s. 285-334.
Google Scholar

Szymczak B., Fryderyk Wilhelm. Wielki elektor, Wrocław 2006.
Google Scholar

Tomkiewicz W., Warszawa stolicą Rzeczypospolitej, „Rocznik Warszawski”, 7/1965, s. 101-113.
Google Scholar

Wagner K., Inwentarz przedmiotów wywiezionych z Warszawy podczas potopu szwedzkiego. Edycja źródła, „Kronika Zamkowa. Roczniki”, 2017, nr 4(70), s. 151-164.
Google Scholar

Wagner K., Szwedzkie zdobycze z Rzeczpospolitej. Zarys problematyki, w: „W hetmańskim tru-dzie”. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Jana Wimmera, red. Z. Hundert, M. Wa-gner, Oświęcim 2017, s. 126-127.
Google Scholar

Katarzyna Wagner

k.wagner@uw.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-5454-6151

Affiliation:

Wydział Historii UW Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Katarzyna Wagner – doktor nauk humanistycznych, pracownik Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowania badawcze: społeczno-ekonomiczne dzieje miast, stosunki polsko-szwedzkie w epoce nowożytnej, grabieże wojenne w epoce nowożytnej, historia muzealnictwa. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2023. Kieruje grantem NPRH pt. „Łupy wojenne. Szwedzkie grabieże Rzeczypospolitej w XVII i XVIII w.”.