Grząskie podglebie kulturowe demokracji: Wokół teorii klasy rządzącej Gaetano Moski i „spiżowego prawa oligarchii” Roberta Michelsa

Antoni Kamiński, Bartłomiej Kamiński

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/csp.2018.22.1.05

Abstrakt


W  niniejszym artykule autorzy dokonują oceny koncepcji Moski i Michelsa w perspektywie użyteczności w rozumieniu problemów współczesnego świata oraz poddają weryfikacji „spiżowe prawo oligarchii” wedle badań przeprowadzonych przez Lipseta, Trowa i Colemana. W przekonaniu autorów badania nad Międzynarodowym Związkiem Drukarzy (ITU), które miały wyjaśnić odstępstwo od „spiżowego prawa” Michelsa stanowią pośrednią weryfikację koncepcji Moski. Ukazują, że podglebiem dla demokratycznej struktury ITU, dzięki której uniknięto jej oligarchizacji, była silna podkultura stworzona przez środowisko drukarzy. Powyższe rozważania pozwoliły autorom na przeprowadzenie refleksji nad kondycją współczesnego świata Zachodu, w którym państwa liberalnego konstytucjonalizmu borykają się ze zjawiskiem oligarchizacji rządów oraz stopniowym rozkładem kulturowych podstaw instytucji publicznych. To z kolei doprowadziło autorów do postawienia pod znakiem zapytania przyszłość cywilizacji zachodniej a w szczególności możliwość jej konstruktywnego wyjścia z kryzysu cywilizacyjnego.

Słowa kluczowe


demokracja; społeczeństwo; klasa rządząca; teoria; spiżowe prawo oligarchii

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bell D. (1978), The Cultural Contradictions of Capitalism, Basic Books, Inc., Publishers, New York.

Chmielewski P., Kamiński A. (1999), Autokracja i liberalna demokracja: dwie strategie konstruowania porządku społecznego, w: Jasińska-Kania A., Słomczyński K. M. (red.),

Władza i struktura społeczna. Księga dedykowana Włodzimierzowi Wesołowskiemu, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Dahl R. (1989), Democracy and Its Critics, Yale University, New Haven.

Dahrendorf R. (1994), Co zagraża społeczeństwu obywatelskiemu, przeł. Łukasiewicz M., w: Europa i społeczeństwo obywatelskie. Rozmowy w Castel Gandolfo, Michalski K. (red.), ZNAK i Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków–Warszawa.

Drucker P. F. (2011), O zarządzaniu, społeczeństwie i gospodarce, przeł. Bakalarz D., MT Biznes, Warszawa.

Gouldner A. W. (1955), Metaphysical Pathos and the Theory of Bureaucracy, American Political Science Review, XLIX, no. 2.

Harmel R. (1989), The Iron Law of Oligarchy Revisited, Jones B. D. (ed.), Leadership and Politics: New Perspectives in Political Science, Kansas University Press, Lawrence, Kansas.

Hirszowicz M. (1967), Wstęp do socjologii organizacji, PWN, Warszawa.

Lipset S. M., Trow M., Coleman J. (1956), Union Democracy : What Makes Democracy Work in Labor Unions and Other Organizations ?, Free Press.

Marshall T. H. (1950), Citizenship and Social Class and Other Essays, Cambridge University Press, London.

Meisel J. H. (1958), Gaetano Mosca and the „Elite”, University of Michigan Press, Ann Arbor.

Michels R. (1949), Political Parties, Glencoe, Free Press, Ill.

Mosca G. (1939), The Ruling Class: Elementi di Scienza Politica, McGrow-Hill Book Co, New York.

Finkielkraut A. (2005), Niewdzięczność. Rozmawiał A. Rabitaille, przekł. Królak S., Sic!, Warszawa.

Sartori G. (1994), Teoria demokracji, PWN, Warszawa.

Scott W. R. (1998), Organizations: Rational, Natural and Open Systems, Prentice Hall International, Inc., Upper Saddle River, NJ.

Shills E. (1994), Co to jest społeczeństwo obywatelskie?, przeł. Lachowska D., w: Europa i społeczeństwo obywatelskie. Rozmowy w Castel Gandolfo, Kraków–Warszawa.

Szacki J. (2002), Historia Myśli socjologicznej, wyd. nowe, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa.

Tocqueville A. (1970), Dawny ustrój i rewolucja, tłum. Wolska A., Czytelnik, Warszawa.

Tocqueville A. (1963), De la democratie en Amerique, Union Generale d’Editions, Paris.

Wesołowski W. (1985), Teoria politycznej warstwy rządzącej Gaetano Mosca, w: Społeczeństwo i socjologia: księga poświęcona Profesorowi Janowi Szczepańskiemu,

Kulpińska J. (red.), Ossolineum, Wrocław.

Wildavsky A. (1991), The Rise of Radical Egalitarianism, D. C.: The American University Press, Washington.