Open Access Dostęp otwarty  Restricted Access Dostęp przez subskrypcję

Teoretyczne podstawy wychowania państwowego w Polsce okresu międzywojennego (zarys problematyki)

Elżbieta Magiera

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/fp.2019.1.09

Abstrakt


Artykuł podejmuje zagadnienie teoretycznych podstaw wychowania państwowego w Drugiej Rzeczypospolitej. Przedstawia zarys koncepcji wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego, Zygmunta Mysłakowskiego i Jana Stanisława Bystronia. Zagadnienie wychowania państwowego K. Sośnicki charakteryzował ze stanowiska pedagogiki socjologicznej oraz filozofii państwa i prawa. Tworząc ponadideologiczną teorię wychowania państwowego, uporządkował podstawowe pojęcia, wyeksponował specyficzne właściwości wychowania państwowego. Centralnym zagadnieniem swojej teorii uczynił kategorię etosu państwowego. Znaczny wkład w tworzenie teoretycznych podstaw wychowania państwowego stanowiły prace Zygmunta Mysłakowskiego. Rozumiejąc państwo jako formację socjologiczną i kulturową, punktem wyjścia do rozważań nad wychowaniem państwowym i narodowym uczynił pojęcie „mitu”. Dążył do ukształtowania pozytywnego stosunku społeczeństwa wobec państwa. Teoretyczną podstawę wychowania państwowego stanowiły również prace Jana Stanisława Bystronia, który prezentował stanowisko socjologiczne. Wychowanie państwowe łączył z wychowaniem społecznym, pogłębieniem kultury społecznej, rozszerzeniem treści i zakresu stosunków społecznych, rozwijaniem współdziałania.

Słowa kluczowe


wychowanie państwowe; Kazimierz Sośnicki; Zygmunt Mysłakowski; Jan Stanisław Bystroń; etos państwowy; historia wychowania;

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Araszkiewicz F. W. (1976). Geneza ideałów wychowawczych Drugiej Rzeczypospolitej. „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 19, s. 143–174.

Araszkiewicz F. W. (1978). Ideały wychowawcze Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Araszkiewicz F. W. (1982). Teleologia pedagogiczna Drugiej Rzeczypospolitej. Wybrane zagadnienia. „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Pedagogika, Historia wychowania”, nr 13, s. 36–41.

Bartnicka K. (1972). Wychowanie państwowe: do dyskusji nad problemami ideologii wychowawczej sanacji. „Rozprawy z Dziejów Oświaty”, t. 15, s. 61–132.

Bystroń J. S. (1933c). Wychowanie państwowe, Kultura Pedagogiczna 1933, z. 2, s. 97–111.

Bystroń J. S. (1930). Źródła kultury i zagadnienie kultury ludowej. „Zrąb”, t. 2, s. 149–164.

Bystroń J. S. (1933a). Uspołecznienie szkoły i inne szkice Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta. Bystroń J. S. (1934). Szkoła jako zjawisko społeczne. Warszawa: Nasza Księgarnia (wydanie I).

Bystroń J. S. (1933b). Zagadnienie programu szkolnego. „Zrąb”, t. 16, s. 3–22.

Czerwiński S. (1929). O ideał wychowawczy szkoły polskiej. „Oświata i Wychowanie”, z. 4, s. 341–358.

Czerwiński S. (1934). O nowy ideał wychowawczy. Warszawa: Wydawnictwo Towarzystwa Kultury i Oświaty.

Faryś J. (1991). Piłsudski i piłsudczycy. Z dziejów koncepcji polityczno-ustrojowej 1918–1939, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Gajdamowicz H. (1991). Teoria wychowania i nauczania Kazimierza Sośnickiego w świetle założeń pedagogiki filozoficznej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Gryń F. (1935/1936), Sprawozdania. Dr Z. Mysłakowski, Państwo a wychowanie. „Praca Szkolna”, nr 1, s. 27–30.

Hejnicka-Bezwińska T. (2015). Praktyka edukacyjna w warunkach zmiany kulturowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jakubiak K. (1994). Wychowanie państwowe jako ideologia wychowawcza sanacji. Kształtowanie i upowszechnienie w periodycznych wydawnictwach społeczno-kulturalnych i pedagogicznych. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane WSP.

Jakubiak K. (1999). Idea wychowania obywatelskiego w polskiej myśli pedagogicznej przełomu XIX i XX wieku oraz Okresu Drugiej Rzeczypospolitej. W: Wychowanie a polityka. Między wychowaniem narodowym a państwowym. Wojdyła W. (red.). Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika.

Jakubiak M. A. (2003). Ideologia wychowawcza sanacji. „Saeculum Christianum”, 10/1, s. 253–266.

Jędrzejewicz J. (1932). Przemówienie Pana Ministra WRiOP Janusza Jędrzejewicza. „Zrąb”, t. 12, s. 64–65.

Kamiński K. (2014). Teoria wychowania państwowego Kazimierza Sośnickiego. „Przegląd Pedagogiczny” nr 1, s. 131–140.

Król J. (2012). Sławomir Czerwiński (1887–1931) – minister, polityk, pedagog. W: Wybrani twórcy i ich idee pedagogiczne w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939). Andrukowicz W., Magiera E. (red.)., Szczecin: Wydawnictwo Zapol.

Król J. (2016). Kontrowersje wokół ideału wychowania państwowego Sławomira Czerwińskiego (1885–1931). W: Sławomir Czerwiński i wychowanie państwowe. Gołdyn P. (red.). Kalisz: Książnica Pedagogiczna; Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Magiera E. (2002). Wychowanie państwowe w szkolnictwie powszechnym Drugiej Rzeczypospolitej. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Malinowski L. (2015). Wychowanie państwowe w Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo APS.

Mysłakowski Z. (1931a). Wychowanie państwowe a narodowe, „Muzeum”, z. 1, s. 1–13. Mysłakowski Z. (1931b). Wychowanie państwowe a narodowe, „Muzeum” 1931, z. 2, s. 65–75.

Mysłakowski Z. (1933). Znaczenie badań nad środowiskiem dla wychowania do państwowości, „Kultura Pedagogiczna”, z. 4–5, s. 407–417.

Mysłakowski Z. (1935). Państwo a wychowanie. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Nalaskowski S. (1994). Pedagogika i dydaktyka w ujęciu Kazimierza Sośnickiego. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Nawroczyński B. (1937). Zagadnienie szkoły i państwa w naszej literaturze pedagogicznej lat ostatnich. „Muzeum” 1931, z. 1, s. 14–27.

Pohoska H. (1932). Ideowe podstawy wychowania państwowego. „Zrąb”, t. 12, s. 67–70.

Półturzycki J. (2003). Kazimierz Sośnicki-człowiek i dzieło. W: Kazimierz Sośnicki – twórca dydaktyki polskiej. Góralska R., Półturzycki J., Wesołowska E. A., Wojdyło W. (red.). Toruń-Płock: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Novum.

Sadowski F. (1933). Szkoła a fetyszyzm państwowy. „Zrąb”, nr 16, s. 93–98.

Siemieniecka D. (2009). Wychowanie państwowe – wartość ponadczasowa czy przeżytek? W: Współczesne odniesienia edukacyjne do pedagogiki Kazimierza Sośnickiego. Siemieniecki B. (red.). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Sierakowski M. (2009). Koncepcja szkoły w myśli Jana S. Bystronia. „Nauczyciel i Szkoła”, nr 1-2 (42-43), s. 123–131.

Sośnicki K. (1933). Podstawy wychowania państwowego. Lwów–Warszawa: Książnica-Atlas.

Sośnicki K. (1934b). Prostowanie „interpretacji”. „Zrąb” 1934, t. 17, s. 85–91.

Szmyd K. (1997). Zygmunt Mysłakowski (1890–1971) – twórczość pedagogiczna i wkład do rozwoju nauk o wychowaniu. Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Szymborska K. (1934). Wychowanie państwowe, „Szkoła”, z. 7–8, s.152–153.

Wesołowska E. A. (2003). Wychowanie państwowe według Kazimierza Sośnickiego. W: Kazimierz Sośnicki – twórca dydaktyki polskiej. Góralska R., Półturzycki J., Wesołowska E. A., Wojdyło W. (red.). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Wojtas A. (1999). Proces syntezy koncepcji wychowania państwowego i narodowego w dwudziestoleciu międzywojennym. W: Wychowanie a polityka. Między wychowaniem narodowym a państwowym. Wojdyło W. (red.). Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142