Bezpieczeństwo w szkole. Rozpoznanie przejawów i skutków przemocy rówieśniczej w retrospektywnym ujęciu studentów pedagogiki

Beata Jakimiuk

doi:10.21697/fp.2025.1.17

Published: 2025-08-27

Vol. 15 No. 1 (2025)

School Safety. Recognizing Manifestations and Consequences of Peer Violence in the Retrospective View of Pedagogy Students

Beata Jakimiuk

Pedagogical Forum

Section: Articles and essays

https://doi.org/10.21697/fp.2025.1.17

Abstract

The article presents a study aimed at revealing the scope and forms of peer violence based on the statements of pedagogy students as witnesses of such incidents during school education. The research employed a qualitative strategy for an in-depth exploration of the issue under study, using a survey questionnaire with open-ended questions. The results of the study indicate that peer violence occurs at all educational stages, but the highest incidence was noted in the older grades of elementary school and in middle school. Various forms of violence were identified, including physical aggression, verbal abuse, social exclusion and cyberbullying. According to the respondents, the effects of violence include lowered self-esteem, social isolation, difficulties in building relationships, and the occurrence of depressive and anxiety symptoms, among others.

Keywords:

bullying, school environment, school safety, retrospective research

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Jakimiuk, B. (2025). School Safety. Recognizing Manifestations and Consequences of Peer Violence in the Retrospective View of Pedagogy Students. Pedagogical Forum, 15(1), 201–212. https://doi.org/10.21697/fp.2025.1.17

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Aronson E. (2009).Człowiek istota społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Asher S.R., Rose A.J., Gabriel S.W. (2011). Peer Rejection in Everyday Life.W: M.R. Leary (red.), Interpersonal Rejection.Oxford University Press.
Google Scholar

Błaszczyk K., Błaszczyk M. (2013). Konflikty w szkole. Analiza zjawiska. Dialogi o kulturze i edukacji, 1(2), 123-143.
Google Scholar

Borkowska A. (2015). Agresja i przemoc w szkole, czyli co powinniśmy wiedzieć, by skutecznie działać. Warszawa: ORE.
Google Scholar

Borucka A., Pisarska A. (2012). Koncepcja resilience – czyli jak pomóc dzieciom i młodzieży z grup podwyższonego ryzyka. Warszawa: ORE.
Google Scholar

Creswell J.W. (2013). Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Czapiński J., Panek T. (2015). Wykluczenie społeczne. W: J. Czapiński, T. Panek (red.), Diagnoza społeczna 2015. Warunki i jakość życia Polaków, http://www.diagnoza.com/pliki/raporty/Diagnoza_raport_2015.pdf, 14.06.24.
Google Scholar

Ekiert-Grabowska D. (1982). Dzieci nieakceptowane w klasie szkolnej. Warszawa:WSIP.
Google Scholar

Henderson N., Milstein M.M. (2003). Resiliency in schools: Makingithappen for students and educators. ThousandOaks: Corwin Press, Inc.https://doi.org/10.14746/se.2014.32.16. DOI: https://doi.org/10.14746/se.2014.32.16
Google Scholar

Jankowiak B., Matysiak-Błaszczyk A. (2019). Ryzyko i ochrona w środowisku rówieśniczym. Czyli o znaczeniu relacji koleżeńskich w życiu nastolatków. „Studia Edukacyjne”, 53, 59-73. https://doi.org/10.14746/se.2019.53.4 DOI: https://doi.org/10.14746/se.2019.53.4
Google Scholar

Kokociński M. (2011). Rola grupy rówieśniczej w procesie socjalizacji młodzieży. Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Komunikacji i Zarządzania w Poznaniu.
Google Scholar

Kolasa-Skiba A. (2020). Mobbing i bullying w szkole. „Edukacja. Terapia. Opieka”, 2, 125-142. https://doi.org/10.52934/eto.17 DOI: https://doi.org/10.52934/eto.17
Google Scholar

Korcz I. (2007). Inteligencja emocjonalna – gwarantem bezpieczeństwa i determinantą rozwoju uczniów. W: D. Czajkowska-Ziobrowska, A. Zduniak (red.), Edukacja dla bezpieczeństwa – bezpieczna szkoła, bezpieczny uczeń, Poznań: Wyd. Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa.
Google Scholar

Kvale S. (2013). Prowadzenie wywiadów. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Lange R. (2021). Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów. Warszawa: NASK – Państwowy Instytut Badawczy.
Google Scholar

Lewandowska K. (2019). Przemoc i agresja uczniów jako zagrożenie bezpieczeństwa w środowisku szkolnym. „Studia de Securitate”, 9(2), 120-135, https://doi.org/10.24917/26578549.9.2.11
Google Scholar

Makaruk K. (2022). Przemoc rówieśnicza. Dzieci się liczą. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Google Scholar

Milerski B., Śliwerski B. (2000). Pedagogika. Leksykon PWN. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Miśkowicz K., Dymacz M. (2021). Praca z uczniem manipulującym.W: B. Majerek, A. Domagała-Kręcioch (red.), Praca z uczniem z zaburzeniami zachowania. Diagnoza i rekomendacje. Kraków: Impuls.
Google Scholar

Nixon Ch.L. (2014). Currentperspectives: _e impact of cyberbullying on adolescent health. „Adolescent Health, Medicine and Therapeutics”, 5. 143-158. https://doi.org/10.2147/AHMT.S36456 DOI: https://doi.org/10.2147/AHMT.S36456
Google Scholar

Olweus D. (2007). Mobbing. Fala przemocy w szkole. Jak ją ograniczać? Warszawa: J. Santorski &Co Agencja Wydawnicza.
Google Scholar

Opora R. (2009). Ewolucja niedostosowania społecznego jako rezultat zmian w zakresie odporności psychicznej i zniekształceń poznawczych. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Google Scholar

Ostaszewski K. (2014). Zachowania ryzykowne młodzieży w perspektywie mechanizmów resilience. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychiatrii i Neurologii.
Google Scholar

Polak K. (2010). Uczeń w sytuacji konfliktów szkolnych. W: D. Borecka-Biernat (red.), Sytuacje konfliktu w środowisku rodzinnym, szkolnym i rówieśniczym: jak sobie radzą z nimi dzieci i młodzież? Warszawa: Wydawnictwo Difin.
Google Scholar

Pospiszyl I. (1994). Przemoc w rodzinie. Warszawa: WSiP.
Google Scholar

Pyżalski J. (2012). Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Kraków: Impuls.
Google Scholar

Seredyńska D. (2008). Poczucie bezpieczeństwa seniora a subkultura starości. W: D. Czajkowska-Ziobrowska, A. Zduniak (red.), Edukacja dla bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo regionalne. Wyzwania edukacyjne. Poznań: Wyd. WSB.
Google Scholar

Smykowski B. (2012). Psychologia kryzysów w kulturowym rozwoju dzieci i młodzieży, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Szredzińska R. (2022). Dzieci się liczą. Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Google Scholar

Tyszkowa M. (1993). Szkoła. Sytuacje trudne w szkole. W: W. Pomykało (red.) Encyklopedia pedagogiczna. Warszawa: Wyd. Fundacja Innowacja.
Google Scholar

Urban B. (2020). Agresja młodzieży i odrzucenie rówieśnicze. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Węgrzynowska J. (2021). Profilaktyka agresji i przemocy rówieśniczej w klasie. Warszawa: ORE.
Google Scholar

Ziółkowski P. (2020). Fobia u dzieci w wieku szkolnym. „Przegląd nauk społecznych, technicznych, medycznych i pedagogicznych”, 1, 65-80, https://doi.org/10.24426/nis.v1i1.203
Google Scholar