Funkcjonowanie zwiadu w wojskowości konfederatów barskich na przykładzie komendy Józefa Zaremby

Mikołaj Piotr Borkowski

doi:10.21697/sc.2025.32.1.15

Published: 2025-05-19

Vol. 32 No. 1 (2025)

The functioning of reconnaissance in the military operations of the Bar Confederates: the example of Józef Zaremba's command

Mikołaj Piotr Borkowski

Saeculum Christianum. Historical Writings

Section: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.15

Abstract

The military aspects of Confederation of Bar, sofar, gained rather limited attention of scholars. The question of the use of reconaissance, as well as tactical and operational intelligence by the Confederate forces have been, almost totally absent in the subject literature. This article is based mostly on the papers of Józef Zaremba, regimentary of Sieradz and (between April 1770 and May 1772) supreme commander of the Confederate forces in Greater Poland, as well as on the memoirs of his secretary, Jędrzej Kitowicz. The Author seeks answers on the following questions: „how the Confederates were gathering information about the enemy?” „How much, in money, it costed them?” „Who were the spies and scouts working for the Confederates” and „how valuable was the information gathered by them?”

Keywords:

Confederation of Bar, Józef Zaremba, Military history of Poland in 18th century, reconaissance, operational intelligence, tactical intelligence

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Borkowski , M. P. (2025). The functioning of reconnaissance in the military operations of the Bar Confederates: the example of Józef Zaremba’s command. Saeculum Christianum. Historical Writings, 32(1), 213–228. https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.15

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Biblioteka PAN w Kórniku: Bk 2101; Bk 2103; Bk 2104; Bk 2105; Bk 2115; Bk 2116; Bk 2117; Bk 2118; Bk 2119.de Belcour F.A.T., Konfederaci barscy na Syberyi, wyd. A. Kraushar, Kraków 1895.
Google Scholar

Dumouriez Ch.F., Wojna w Polsce 1770 i 1771 Z pamiętników generała Dumourieza, tłumacz nieznany, wyd. J.K. Żupański, Poznań 1865.
Google Scholar

Kitowicz J., Pamiętniki, czyli historia polska, oprac. P. Matuszewska, Warszawa 2009.
Google Scholar

Kroniczka gminy ewangelickiej w Poznaniu 1767-1793, oprac. R. Marciniak, Poznań 2002.
Google Scholar

Mączeński W., Dziennik zdarzeń w mieście Krakowie w czasie konfederacyji barskiej, wyd. W. Konopczyński, Kraków 1911.
Google Scholar

Pstrokoński B., Pamiętniki, wyd. E. Raczyński, Wrocław 1844.
Google Scholar

Suworow A., Война с польскими конфедератами (1768-1772 гг.), Dostępne na: https://ru.wikisource.org/wiki/Война_с_польскими_конфедератами_(1768-1772_гг.)_(Суворов) (dostęp: 28.02.2025).
Google Scholar

Borkowski M.P., Czeladnik rzeźnicki – pułkownikiem. Kilka słów o Antonim Morawskim, w: W Wielkopolsce i nie tylko. Materiały z konferencji „za Wiarę i Wolność” w 250 rocznicę konfederacji barskiej, red B. Judkowiak, W. Ratajczak, Poznań 2022, s. 85-112.
Google Scholar

Borkowski M.P., Partyzant czyli sztuka prowadzenia pomyślnie wojny podjazdowej jako przyczynek do medycyny polowej w dobie konfederacji barskiej, „Barok”, 25/2018, nr 1-2 (49-50), s. 165-182.
Google Scholar

Chodyła Z., Zwycięskie starcia konfederatów barskich w Gostyniu, Turwi-Rąbiniu i na przedmieściu Kościana w drugiej połowie września 1770 i ich znaczenie, w: Europa Środkowo-wschodnia. Ideologia, historia a społeczeństwo. Księga poświęcona pamięci Profesora Wojciecha Peltza, red. J. Dudek, J. Janiszewska, U. Świderska-Włodarczyk, Zielona Góra 2005, s. 241-262.
Google Scholar

Konopczyński W., Konfederacja Barska, t. 1-2, Warszawa 1991.
Google Scholar

Konopczyński W., Krwawe dni nad górną Wartą, Łódź 1930.
Google Scholar

Kwasieborski S., Częstochowa w konfederacyji barskiej, Warszawa 1917.
Google Scholar

Rawita Wielkopolski M., Wielkopolskie miasto Koło, jego przeszłość i pamiątki, Piotrków 1912.
Google Scholar

Szczygielski W. Kazimierz Pułaski pod Poznaniem, Poznań 1928.
Google Scholar

Szczygielski W., Konfederacja barska w Wielkopolsce 1768-1770, Warszawa 1970.
Google Scholar

Szymborski G., Działania zbrojne w Rzeczypospolitej podczas interwencji rosyjskiej w 1764 roku, Zabrze–Tarnowskie Góry 2020.
Google Scholar

Trąbski M., Teoria i praktyka wojny partyzanckiej w czasie konfederacji barskiej. Wybrane przykłady, w: Konfederacja Barska 1768-1770, red A. Danilczyk, Warszawa 2018, s. 23-56.
Google Scholar

Mikołaj Piotr Borkowski

kraksynludoli@gmail.com
https://orcid.org/0009-0005-7205-4539

Affiliation:

Wydział Historii UW Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Mikołaj Piotr Borkowski – ur. 25 VII 1990. Magisterium pt. Obraz Iranu w osiemnastowiecznej Polsce... obroniony 3 IX 2014 (promotor: prof. Dariusz Kołodziejczyk). Doktorat pt. Konfederacja barska w świetle korespondencji Józefa Zaremby obroniony 25 III 2024 (promotor: prof. Mirosław Nagielski). Zainteresowania badawcze: Konfederacja barska, obraz świata pozaeuropejskiego w nowożytnej Polsce i Europie, historia medycyny. Ulubiony tekst źródłowy: Liber Generationis Plebeanorum W. Nekandy Trepki.