Funkcjonowanie zwiadu w wojskowości konfederatów barskich na przykładzie komendy Józefa Zaremby

Mikołaj Piotr Borkowski

doi:10.21697/sc.2025.32.1.15

Publié le: 2025-05-19

Vol. 32 No 1 (2025)

Funkcjonowanie zwiadu w wojskowości konfederatów barskich na przykładzie komendy Józefa Zaremby

Mikołaj Piotr Borkowski

Saeculum Christianum. Pismo Historyczne

Rubrique: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.15

Résumé

Zagadnienie zwiadu i wywiadu płytkiego w wojskowości konfederatów barskich było dotychczas nieobecne w literaturze przedmiotu. Niniejszy artykuł oparto głównie na papierach (listach, rozkazach i innych dokumentach) Józefa Zaremby, komendanta konfederacji prowincji wielkopolskiej w latach 1770-1772, jak również pamiętnikach jego sekretarza Jędrzeja Kitowicza. Artykuł próbuje odpowiedzieć na pytania, takie jak „w jaki sposób konfederaci barscy rozwiązywali problem zwiadu?”; „Ile pieniędzy w związku z tym wydawali?”; „kim byli wykorzystywani przez nich szpiedzy?” czy „jak wartościowe informacje zdobywali o nieprzyjacielu dowódcy konfederaccy?”.

Télécharger des fichiers

PDF (Język Polski)

Règles de citation

Borkowski , M. P. (2025). Funkcjonowanie zwiadu w wojskowości konfederatów barskich na przykładzie komendy Józefa Zaremby. Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 32(1), 213–228. https://doi.org/10.21697/sc.2025.32.1.15

##plugins.themes.libcom.share##

Licence

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.

Références

Biblioteka PAN w Kórniku: Bk 2101; Bk 2103; Bk 2104; Bk 2105; Bk 2115; Bk 2116; Bk 2117; Bk 2118; Bk 2119.de Belcour F.A.T., Konfederaci barscy na Syberyi, wyd. A. Kraushar, Kraków 1895.
Google Scholar

Dumouriez Ch.F., Wojna w Polsce 1770 i 1771 Z pamiętników generała Dumourieza, tłumacz nieznany, wyd. J.K. Żupański, Poznań 1865.
Google Scholar

Kitowicz J., Pamiętniki, czyli historia polska, oprac. P. Matuszewska, Warszawa 2009.
Google Scholar

Kroniczka gminy ewangelickiej w Poznaniu 1767-1793, oprac. R. Marciniak, Poznań 2002.
Google Scholar

Mączeński W., Dziennik zdarzeń w mieście Krakowie w czasie konfederacyji barskiej, wyd. W. Konopczyński, Kraków 1911.
Google Scholar

Pstrokoński B., Pamiętniki, wyd. E. Raczyński, Wrocław 1844.
Google Scholar

Suworow A., Война с польскими конфедератами (1768-1772 гг.), Dostępne na: https://ru.wikisource.org/wiki/Война_с_польскими_конфедератами_(1768-1772_гг.)_(Суворов) (dostęp: 28.02.2025).
Google Scholar

Borkowski M.P., Czeladnik rzeźnicki – pułkownikiem. Kilka słów o Antonim Morawskim, w: W Wielkopolsce i nie tylko. Materiały z konferencji „za Wiarę i Wolność” w 250 rocznicę konfederacji barskiej, red B. Judkowiak, W. Ratajczak, Poznań 2022, s. 85-112.
Google Scholar

Borkowski M.P., Partyzant czyli sztuka prowadzenia pomyślnie wojny podjazdowej jako przyczynek do medycyny polowej w dobie konfederacji barskiej, „Barok”, 25/2018, nr 1-2 (49-50), s. 165-182.
Google Scholar

Chodyła Z., Zwycięskie starcia konfederatów barskich w Gostyniu, Turwi-Rąbiniu i na przedmieściu Kościana w drugiej połowie września 1770 i ich znaczenie, w: Europa Środkowo-wschodnia. Ideologia, historia a społeczeństwo. Księga poświęcona pamięci Profesora Wojciecha Peltza, red. J. Dudek, J. Janiszewska, U. Świderska-Włodarczyk, Zielona Góra 2005, s. 241-262.
Google Scholar

Konopczyński W., Konfederacja Barska, t. 1-2, Warszawa 1991.
Google Scholar

Konopczyński W., Krwawe dni nad górną Wartą, Łódź 1930.
Google Scholar

Kwasieborski S., Częstochowa w konfederacyji barskiej, Warszawa 1917.
Google Scholar

Rawita Wielkopolski M., Wielkopolskie miasto Koło, jego przeszłość i pamiątki, Piotrków 1912.
Google Scholar

Szczygielski W. Kazimierz Pułaski pod Poznaniem, Poznań 1928.
Google Scholar

Szczygielski W., Konfederacja barska w Wielkopolsce 1768-1770, Warszawa 1970.
Google Scholar

Szymborski G., Działania zbrojne w Rzeczypospolitej podczas interwencji rosyjskiej w 1764 roku, Zabrze–Tarnowskie Góry 2020.
Google Scholar

Trąbski M., Teoria i praktyka wojny partyzanckiej w czasie konfederacji barskiej. Wybrane przykłady, w: Konfederacja Barska 1768-1770, red A. Danilczyk, Warszawa 2018, s. 23-56.
Google Scholar

Mikołaj Piotr Borkowski

kraksynludoli@gmail.com
https://orcid.org/0009-0005-7205-4539

Affiliation:

Wydział Historii UW Pologne

Note biographique

Mikołaj Piotr Borkowski – ur. 25 VII 1990. Magisterium pt. Obraz Iranu w osiemnastowiecznej Polsce... obroniony 3 IX 2014 (promotor: prof. Dariusz Kołodziejczyk). Doktorat pt. Konfederacja barska w świetle korespondencji Józefa Zaremby obroniony 25 III 2024 (promotor: prof. Mirosław Nagielski). Zainteresowania badawcze: Konfederacja barska, obraz świata pozaeuropejskiego w nowożytnej Polsce i Europie, historia medycyny. Ulubiony tekst źródłowy: Liber Generationis Plebeanorum W. Nekandy Trepki.