OPIS: Teresa Grabińska jest doktorem fizyki teoretycznej i doktorem habilitowanym nauk filozoficznych, profesorem w Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu. Opublikowała około 400 prac naukowych, publikowanych w Polsce i za granicą, poświęconych fizyce kwantowej, kosmologii fizycznej, filozofii przyrody, filozofii nauki, personalizmowi, transhumanizmowi i sekuritologii. W przypomnianym artykule autorka omawia fraktalną konceptualizację zjawisk naturalnych i jej związek z iteracyjnymi rozwiązaniami nieliniowych równań różniczkowych. Jej zdaniem tradycyjny związek między determinizmem a redukcjonizmem należy ponownie zrewidować, biorąc pod uwagę modele fraktalne: preferowane jest holistyczne połączenie części i całości. Rozważania dotyczące regularnych rozwiązań nieliniowych równań różniczkowych i ich chaotycznych odpowiedników implikują twierdzenie Metallmana o ścisłym i statystycznym determinizmie. Nie można jednak podważać indeterminizmu chaosu. „Przyjęcie tezy Metallmanna o determinizmie uwalniania nas od kłopotliwej (także z punktu widzenia opisu fraktalnego) relacji między determinizmem (ścisłym) a redukcjonizmem: związek między kolejnymi stanami obiektu może być także holistyczny lub strukturalistyczny. W pierwszym przypadku gwarantuje go procedura konstrukcji (fragmentacji), w drugim – procedura symulacji lub procedura iteracji. Nie możemy jednak zaakceptować stanowiska Metallmanna odnośnie odrzucenia indeterminizmu. Przebieg zjawisk nieliniowych może się stać chaotyczny w sensie silnym. Wtedy zdeterminowanie statystyczne nie występuje ze względów zasadniczych: podstawowy wyróżnik zdeterminowania zjawiska, który podał Metallmann nie ma w tym wypadku zastosowania. Obiekt w stanie silnego chaosu zachowuje się niedeterministycznie: nie można określić związku między kolejnymi stanami. Prawdą jest, że stan silnego chaosu (atraktor dziwny) jest spowinowacony matematycznie ze słabym chaosem (w którym opis statystyczny jest możliwy), że chaos ma naturę fraktalną, że można badać jego strukturę jako strukturę obiektu matematycznego. Nie zmienia to wszakże faktu, że gdy a traktor dziwny wystąpi w procesie naturalnym, to proces ten staje się indeterministyczny” (s. 29).
Spis treści: 1. Regularność rozwiązań równań różniczkowych a determinizm zjawisk fizycznych. 2. Związek między determinizmem a redukcjonizmem. 3. Holistyczna koncepcja struktury obiektu w świetle geometrii fraktalnej. 4. Deterministyczny przebieg procesów w świetle teorii atraktorów. 5. Nowa rola matematyki wobec fraktalnych i atraktorowych modeli zjawisk. 6. Determinizm opisu fraktalnego i indeterminizm chaosu.
Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.
English
Język Polski