KONCEPCJA CZŁOWIEKA W TEORII SPOŁECZNEJ MARGARET S. ARCHER

Dorota Leonarska

Abstrakt


Margaret S. Archer rozwinęła ważną koncepcję osoby ludzkiej na gruncie socjologii. Koncepcja ta w sposób wyraźny wpisuje się w jej prace nad strukturą i sprawstwem. Ukazuje ona, iż osoba ludzka jest zarazem dzieckiem i ojcem społeczeństwa, co oznacza, że z jednej strony, struktury, socjalizacja i społeczeństwo wywierają ważny wpływ na nasz rozwój. Z drugiej zaś, osoby ludzkie są aktywnymi, nie pasywnymi podmiotami działania, które za sprawą swoich licznych ludzkich sił, jak np. refleksyjność, mają zdolność do zmiany, do pozostawiania swojego śladu w społeczeństwie. Rozpoznając te cechy osoby ludzkiej, M. S. Archer podważa dwa modele człowieka promowane w dzisiejszej socjologii, tj. „człowieka nowoczesności” i „istoty społecznej”, pierwszy będący zubożałym modelem człowieka, drugi natomiast jego przesocjalizowaną wersją. W niniejszym tekście przedstawiono zarys każdego z wyżej wymienionych modeli człowieka i opisano zaproponowaną przez M. S. Archer koncepcję podmiotu relacyjnego, który musi utrzymywać relacje ze wszystkimi porządkami społeczeństwa  i nie może uciec od żadnego z nich.

Słowa kluczowe


Margaret Archer, refleksyjność, relacje, społeczeństwo, sprawstwo, teoria społeczna, tożsamość

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Archer M., (2000) Being Human: the Problem of Agency, Cambridge University Press, Cambridge.

Archer M., (2006) Persons and Ultimate Concerns: Who We are is What We Care About [w:] Conceptualization of the Person in Social Sciences, Pontifical Academy of Social Sciences, “Acta 11”, Vatican City http://www.pass.va/content/dam/scienzesociali/pdf/acta11/acta11archer.pdf [dostęp 2015-06-14].

Archer M., (2012) The Reflexive Imperative in Late Modernity, Cambridge University Press, Cambridge.

Archer M., (2013) Człowieczeństwo: problem sprawstwa, tłum. A. Dziuban, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Domecka M., (2013) Wprowadzenie do polskiego tłumaczenia książki Margaret S. Archer Człowieczeństwo. Problem sprawstwa [w:] Archer M., Człowieczeństwo: problem sprawstwa, tłum. A. Dziuban, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Donati P., (2006) Understanding the Human Person as a Relational Subject: an ‘After’-Modern Paradigm for the Social Sciences [w:] Conceptualization of the Person in Social Sciences, Pontifical Academy of Social Sciences, “Acta 11”, Vatican City http://www.pass.va/content/dam/scienzesociali/pdf/ acta11/acta11-donati.pdf [dostęp 2015-06-14].

Donati P., Archer M. S. (2015), The Relational Subject, Cambridge Universtity Press, Cambridge.

Elster J., (1989) The Cement of Society, Cambridge University Press, Cambridge.

Foucault M., (2006) Słowa i rzeczy: archeologia nauk humanistycznych, tłum. T. Komendant Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk.

Lévi-Strauss C., (1969) Myśl nieoswojona, tłum. A. Zajączkowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Scott J., (2000) Rational Choice Theory [in:] Understanding Contemporary Society: Theories of The Present, red. G. Browning, A. Halcli, F. Webster, Sage Publications.

Taylor C., (2001) Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, tłum. M. Gruszczyński i in., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.