Duchowość jako forma konstruowania porządku aksjonormatywnego

Halina Mielicka-Pawłowska

Abstrakt


Zmiany, które dokonują się w religijności Polaków na przełomie XX i XXI w., pozwalają przyjąć założenie o pojawieniu się nowej jej formy określanej pojęciem duchowości lub nowej duchowości. Jest to proces ciągły, aczkolwiek trudny analitycznie jako przedmiot badań socjologicznych ze względu na różnorodność postaw wobec religii zinstytucjonalizowanej. Można sformułować założenie, że zarówno proces sekularyzacji, jak i desekularyzacji jest obserwowany w sferze zachowań, emocji oraz dążenia do poznania porządku, ładu istniejącego w otaczającym człowieka świecie. Ponowoczesna duchowość jest dążeniem do poznania prawdy osadzonym w deterministycznie lub indeterministycznie rozumianych przyczynach istnienia rzeczywistości takiej, jaka jest doświadczana realnie przez człowieka. Deterministyczne przekonania o ładzie istniejącym w świecie mają podłoże religijne, które ma bezpośredni związek z wiarą w Boga lub bezosobowe siły nadprzyrodzone. Indeterministyczne przekonanie o porządku istniejącym w świecie wynika z założenia, że to człowiek ten porządek ustanawia i to dzięki jego wiedzy, dociekliwości i mądrości opartej na doświadczeniu możliwe jest odkrycie obiektywnej prawdy. Omówienie tych dwóch form duchowości ponowoczesnej, określanej jako sophia i logos, stanowi przedmiot analiz zawartych w tekście. Całość analizy bierze pod uwagę tylko system aksjonormatywny religijności ponowoczesnej określanej pojęciem duchowości.

Słowa kluczowe


religijność, duchowość, wiedza i wiara, system aksjonormatywny

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bainbridge W.S. (2007), New age religion and irreligion [w:] J.A. Backford, N.J. Demerath III (red.), The Sage handbook of the sociology of religion. London: Sage Publications, s. 248-266.

Bartnik C.S. (1999), Dogmatyka katolicka. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Boguszewski R. (2015), Religijność a zasady moralne. Komunikat z badań CBOS 15/2015, www.cbos.pl [dostęp: 10.09.2017].

Bréchon P. (2007), Cross-national comparisons of individual religiosity [w:] James A. Beckford, N.J. Demarath III (ed.), The Sage handbook of the sociology of religion. London: Sage Publications, s. 463-489.

Eliade M. (1988), Historia wierzeń i idei religijnych, t. 1, Od epoki kamiennej do misteriów eleuzyjskich, S. Tokarski (tłum.). Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Eliade M. (1994), Historia wierzeń i idei religijnych, t. 2, Od Gautamy Buddy do początków chrześcijaństwa. S. Tokarski (tłum.). Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Felmann F. (1993), Świat przeżywany i świat duchowy. Fenomenologiczne pojęcie świata a protestancka filozofia kultury, M. Łukasiewicz (tłum.) [w:] Z. Krasnodębski, K. Nellen (red.), Świat przeżywany. Fenomenologia i nauki społeczne. Warszawa: PIW, s. 48-102.

Hempoliński M. (1995), Racjonalność jako konstytutywna własność ludzkiego bytu [w:] M. Gołaszewska (red.), Oblicza nowej duchowości. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, s. 237-253.

Leonard B., Carlson D. (2015), Introduction to spirituality. Touro Institute with the University of Minnesota, https://pl.scribd.com/document/174071749/1/Introduction-to-Spirituality [dostęp: 28.03.2017].

Mariański J. (2015), Permisywizm moralny [w:] J. Mariański (red.), Leksykon socjologii moralności. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 561-565.

Mariański J., Wargacki S. (2016), Płynne sacrum w społeczeństwie ponowoczesnym. „Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne” 4, s. 7-27.

Mielicka H. (2009), Angelizm jako religia ponowoczesna [w:] H. Mielicka (red.), Folklor i folkloryzm w zglobalizowanym społeczeństwie polskim. Kielce: Wydawnictwo PanZet, s. 80-89.

Osmański M. (2002), Logos [w:] T. Gadacz, B. Milerski (red.), Religia. Encyklopedia PWN, t. 6. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 283-291.

Piwowarski W. (1971), Religijność wiejska w warunkach urbanizacji. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Stark R., Glock Ch.Y. (1998), Wymiary zaangażowania religijnego [w:] W. Piwowarski (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów, B. Kruppik (tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, s. 182-187.

Tyrała R. (2014), Bez Boga na co dzień. Socjologia ateizmu i niewiary. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.