Powrotna akulturacja, powrotny szok kulturowy i relacje rówieśnicze młodych reemigrantów powracających do Polski: trzy studia przypadków

Kinga Lisowska

doi:10.21852/sem.1892

Opublikowane: 30.06.2026

Tom 47 Nr 1 (2026)

Powrotna akulturacja, powrotny szok kulturowy i relacje rówieśnicze młodych reemigrantów powracających do Polski: trzy studia przypadków

Kinga Lisowska

Seminare. Poszukiwania naukowe

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21852/sem.1892

Abstrakt

Młodzi migranci powrotni mogą doświadczać powrotnej akulturacji i powrotnego szoku kulturowego, ponownie wchodząc w środowisko rówieśnicze i szkolne w kraju pochodzenia. Celem jakościowego badania jest ukazanie, w jaki sposób młodzi reemigranci powracający do Polski interpretują relacje rówieśnicze, kulturowe bycie pomiędzy oraz własne poczucie przynależności. W częściowo kierowanych wywiadach skoncentrowanych na problemie uczestniczyły trzy celowo dobrane osoby w wieku 15–18 lat, które powróciły z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Narracje przeanalizowano z wykorzystaniem przyjętych kategorii analitycznych oraz indukcji analitycznej. Studia przypadków pokazują, że środowisko rówieśnicze może zarówno wspierać integrację, jak i pogłębiać wykluczenie społeczne. Badani opisywali dystans społeczny, etykietowanie, trudności językowe i komunikacyjne, ograniczone możliwości wykorzystania kompetencji zdobytych za granicą oraz problemy z odbudowaniem przynależności społecznej i tożsamości kulturowej. Jeden przypadek wskazuje na częściową adaptację wspieraną przez zasoby rodzinne i zmianę środowiska szkolnego, natomiast dwa pozostałe ujawniają trwałą marginalizację i wycofanie z relacji rówieśniczych. Wyniki sugerują, że przebieg powrotnej akulturacji kształtują jakość relacji rówieśniczych, praktyki szkolne oraz dostępność wsparcia społecznego. Chociaż niewielka liczba przypadków wyklucza uogólnienia, badanie identyfikuje mechanizmy istotne dla wspierania młodych reemigrantów w środowisku edukacyjnym i społecznym.

Słowa kluczowe:

migracja powrotna, młodzi reemigranci, powrotna akulturacja, powrotny szok kulturowy, relacje rówieśnicze, kulturowe bycie pomiędzy, readaptacja szkolna

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Lisowska, K. (2026). Powrotna akulturacja, powrotny szok kulturowy i relacje rówieśnicze młodych reemigrantów powracających do Polski: trzy studia przypadków. Seminare. Poszukiwania Naukowe, 47(1). https://doi.org/10.21852/sem.1892

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Adamski, Jakub Krzysztof. 2020. Adaptacja i postrzeganie imigrantów w państwach europejskich: Studium porównawcze [Adaptation and Perceptions of Immigrants in European Countries: A Comparative Study]. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-253-3.
Google Scholar

Berry, John W. 1997. “Immigration, Acculturation, and Adaptation.” Applied Psychology: An International Review 46 (1): 5–34. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.1997.tb01087.x.
Google Scholar

Bron, Agnieszka. 2000. “Floating as an Analytical Category in the Narratives of Polish Immigrants to Sweden.” In Allvarlig debatt och rolig lek: En festskrift tillägnad Andrzej Nils Uggla [Serious Debate and Playful Fun: A Festschrift Dedicated to Andrzej Nils Uggla], edited by Elżbieta Szwejkowska-Olsson and Michał Bron Jr., 119–132. Uppsala University, Centre for Multiethnic Research.
Google Scholar

Demes, Kali A., and Nicolas Geeraert. 2015. “The Highs and Lows of a Cultural Transition: A Longitudinal Analysis of Sojourner Stress and Adaptation across 50 Countries.” Journal of Personality and Social Psychology 109 (2): 316–337. https://doi.org/10.1037/pspp0000046.
Google Scholar

Grzymała-Moszczyńska, Halina, Joanna Grzymała-Moszczyńska, Joanna Durlik-Marcinowska, and Paulina Szydłowska-Klakla. 2015. (Nie)łatwe powroty do domu? Funkcjonowanie dzieci i młodzieży powracających z emigracji [(Un)easy Returns Home? The Functioning of Children and Young People Returning from Emigration]. Fundacja Centrum im. prof. Bronisława Geremka. http://geremek.pl/assets/files/Powroty/nielatwe_powroty_raport_koncowy.pdf.
Google Scholar

Grzymała-Moszczyńska, Joanna. 2014. “Psychologiczne aspekty powrotów z emigracji – przegląd teoretyczny [Psychological Aspects of Returns from Emigration: A Theoretical Review].” Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny 40 (4 [154]): 51–74.
Google Scholar

Janusz-Lorkowska, Monika. 2018. “Badania czytelnictwa w Polsce w kontekście wybranych paradygmatów nauk społecznych [Reading Research in Poland in the Context of Selected Paradigms in the Social Sciences].” Folia Bibliologica 60: 15–36. https://doi.org/10.17951/fb.2018.60.15-36.
Google Scholar

Jurek, Anna. 2015. “Psychologiczne aspekty doświadczeń migracyjnych u dzieci i młodzieży [Psychological Aspects of Migration Experiences in Children and Adolescents].” In Migracja, tożsamość, dojrzewanie: Adaptacja kulturowa dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracyjnym [Migration, Identity, and Growing Up: Cultural Adaptation of Children and Young People with Migration Experience], edited by Natalia Klorek and Katarzyna Kubin, 27–64. Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej.
Google Scholar

Kim, Young Yun. 1988. Communication and Cross-Cultural Adaptation: An Integrative Theory. Multilingual Matters.
Google Scholar

Lisowska, Kinga. 2025. “‘Z ziemi włoskiej do polskiej’ – powrotna akulturacja reemigranta w wieku późnej dorosłości [‘From Italian Soil to Polish Soil’: The Return Acculturation of a Re-emigrant in Late Adulthood].” Kultura i Edukacja 1 (147): 181–194. https://doi.org/10.15804/kie.2025.01.09.
Google Scholar

Łużniak, Magdalena, and Stanisław A. Witkowski. 2006. “Badania stylów radzenia sobie z szokiem kulturowym w organizacjach – problemy metodologiczne [Research on Styles of Coping with Culture Shock in Organizations: Methodological Problems].” Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu 1130: 477–490.
Google Scholar

Marx, Elisabeth. 2000. Przełamywanie szoku kulturowego: Czego potrzebujesz, aby odnieść sukces w międzynarodowym biznesie: Emocje, myślenie, tożsamość i umiejętności socjalne [Breaking Through Culture Shock: What You Need to Succeed in International Business]. Agencja Wydawnicza PLACET.
Google Scholar

McGovern, Frieda, and Dympna Devine. 2016. “The Care Worlds of Migrant Children: Exploring Intergenerational Dynamics of Love, Care and Solidarity across Home and School.” Childhood 23 (1): 37–52. https://doi.org/10.1177/0907568215579734.
Google Scholar

Rubacha, Krzysztof. 2016. Metodologia badań nad edukacją [Research Methodology in Education]. Editions Spotkania.
Google Scholar

Schutz, Alfred. 1945. “The Homecomer.” American Journal of Sociology 50 (5): 369–376. https://doi.org/10.1086/219654.
Google Scholar

Sussman, Nan M. 2000. “The Dynamic Nature of Cultural Identity throughout Cultural Transitions: Why Home Is Not So Sweet.” Personality and Social Psychology Review 4 (4): 355–373. https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0404_5.
Google Scholar

Szkudlarek, Betina. 2010. “Reentry: A Review of the Literature.” International Journal of Intercultural Relations 34 (1): 1–21. https://doi.org/10.1016/j.ijintrel.2009.06.006.
Google Scholar

Szydłowska, Paulina, Joanna Durlik, and Joanna Grzymała-Moszczyńska. 2019. “Returning Children Migrants: Main Challenges in School Environment.” Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny 45 (1 [171]): 171–192. https://doi.org/10.4467/25444972SMPP.19.008.10258.
Google Scholar

Tambyah, Siok Kuan, and Raymond Chng. 2006. “Revisiting the Cultural Identity Model: Sojourners’ Negotiations of Identity and Consumption Experiences.” Advances in Consumer Research 33 (1): 464–465.
Google Scholar

Titzmann, Peter F., and Richard M. Lee. 2018. “Adaptation of Young Immigrants: A Developmental Perspective on Acculturation Research.” European Psychologist 23 (1): 72–82. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000313.
Google Scholar

Ward, Colleen, and Nicolas Geeraert. 2016. “Advancing Acculturation Theory and Research: The Acculturation Process in Its Ecological Context.” Current Opinion in Psychology 8: 98–104. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2015.09.021.
Google Scholar

Ward, Colleen, Stephen Bochner, and Adrian Furnham. 2001. The Psychology of Culture Shock. 2nd ed. Routledge.
Google Scholar

Zakrzewska, Kornelia. 2010. “Trudny powrót do domu – co przeżywają osoby doświadczające szoku powrotnego? [A Difficult Return Home: What Do People Experiencing Re-entry Shock Go Through?]” Psychiatria i Psychoterapia 6 (2): 44–50.
Google Scholar

Żaliński, Adam. 2022. “Akulturacja [Acculturation].” In Słowniki społeczne: Studia kulturowe [Social Dictionaries: Cultural Studies], edited by Leszek Korporowicz, Agnieszka Knap-Stefaniuk, and Łukasz Burkiewicz, 129–145. Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie. https://doi.org/10.35765/slowniki.245.
Google Scholar