Wykorzystywanie mediacji w praktyce pedagogicznej

Ewa Trojanowska

doi:10.21697/fp.2025.2.11

Opublikowane: 2025-12-30

Tom 15 Nr 2 (2025)

Wykorzystywanie mediacji w praktyce pedagogicznej

Ewa Trojanowska

Forum Pedagogiczne

Dział: Dział tematyczny

https://doi.org/10.21697/fp.2025.2.11

Abstrakt

Wciąż poszukuje się skutecznych form oddziaływań wychowawczych i resocjalizacyjnych. Jedną z nich jest mediacja, której przypisuje się istotne walory pedagogiczne. Celem artykułu jest próba określenia roli mediacji w praktyce pedagogicznej, ze szczególnym uwzględnieniem jej zastosowania w środowisku szkolnym oraz w pracy resocjalizacyjnej z nieletnimi i dorosłymi sprawcami przestępstw. W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania mediacji w sprawach karnych, w tym również po wydaniu wyroku, mediacji w sprawach nieletnich oraz mediacji szkolnych o charakterze wychowawczym i resocjalizacyjnym. Udział w mediacjach sprzyja przede wszystkim uczeniu się odpowiedzialności za własne działania oraz rozwijaniu empatii u stron konfliktu.

Słowa kluczowe:

mediacja, mediacje szkolne, mediacje w sprawach karnych, mediacje po wyroku, nieletni, sprawcy przestępstw

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Trojanowska, E. (2025). Wykorzystywanie mediacji w praktyce pedagogicznej. Forum Pedagogiczne, 15(2). https://doi.org/10.21697/fp.2025.2.11

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bieńkowska E. (2011). Mediacja w sprawach karnych. Stan prawny na 1 września 2011 r. Ministerstwo Sprawiedliwości.
Google Scholar

Bieńkowska, E. (2012). Mediacja w projekcie nowelizacji kodeksu postępowania karnego, "Prokuratura i Prawo", no. 11, pp. 44–63.
Google Scholar

Bieńkowska, E. (2013). Mediacja w polskim systemie prawa karnego. Czy rzeczywiście jest instytucja dla ofiary przestępstwa? [In:] Mazowiecka L. (ed.), Mediacja karna jako instytucja ważna dla pokrzywdzonego (p. 35–55). Warszawa: Wolters Kluwer business.
Google Scholar

Chmielewski, S. (2013). Mediacja karna jako instytucja ważna dla pokrzywdzonego. [In:] Mazowiecka L. (ed.), Mediacja karna jako instytucja ważna dla pokrzywdzonego (p. 17–21). Warszawa: Wolters Kluwer business.
Google Scholar

Cieślak M. (1995). Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze PWN.
Google Scholar

Consedine J. (2004). Sprawiedliwość naprawcza. Przywrócenie ładu społecznego. Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej.
Google Scholar

Czarnecka-Dzialuk B. (2014). Profilaktyczne aspekty sprawiedliwości naprawczej – prezentacja wyników badań nieletnich uczestników mediacji. [In:] Plucińska M. (ed.), Rozwiązywanie sytuacji konfliktowych w wymiarze jednostkowym i społecznym (p. 275–284). Poznań: Wyd. Naukowe Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza.
Google Scholar

Czarnecka-Dzialuk B. (2022). Czy zmieni się przestrzeń dla mediacji w sprawach nieletnich? "Forum Polityki Kryminalnej", no. 2(4), pp. 1–16. DOI: https://doi.org/10.31261/FPK.2022.04.04
Google Scholar

Duda A. K. (2019a). Zarys pracy mediatora szkolnego. Warszawa: Scholar.
Google Scholar

Duda A. K. (2019b). Mediacja rówieśnicza jako element kultury szkoły. [In:] Duda A. K., Skrzypek W., Mróz A., Koperna P., Sobieszczańska K., Zawisza-Wilk E. (eds.), Mediacja rówieśnicze w praktyce szkolnej. Implikacje i rekomendacje (pp. 13–20). Warszawa: Scholar.
Google Scholar

Grudziecka M., Książek J. (2013). Mediacja sprawdziła się jako instytucja dla pokrzywdzonego. [In:] Mazowiecka L. (ed.), Mediacja karna jako instytucja ważna dla pokrzywdzonego (pp. 64–80). Warszawa: Wolters Kluwer business.
Google Scholar

Grudziewska E., Lewicka A. (2010). Mediacja sądowa. Alternatywna metoda resocjalizacyjna? Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Kalisz A., Zienkiewicz A. (2009). Mediacja sa̜dowa i pozasa̜dowa: Zarys wykładu. Warszawa: Kluwer.
Google Scholar

Karbarz-Górka J. (2009). Rozważania na temat pozytywnych aspektów mediacji po wyroku. [In:] Gretkowski A., Karbarz D. (eds.), Mediacja w teorii i w praktyce (p. 167–174). Stalowa Wola: Drukarnia Offsetowa Marlex.
Google Scholar

Konarska-Wrzosek V. (2000). Postępowanie mediacyjne w sprawach nieletnich. "Przegląd Sądowy", no. 4, pp. 62–69.
Google Scholar

Lelental S. (2012). Kodeks karny wykonawczy. Komentarz. Warszawa: C. H. Beck.
Google Scholar

Lewicka A. (2006). Rozwijanie empatii u studentów pedagogiki specjalnej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Lewicka-Zelent A. (2014). Klimat szkół gimnazjalnych. Diagnoza weryfikacyjna programu „Mediacja w szkole”. Opole: SCRIPTORIUM.
Google Scholar

Lewicka-Zelent A. (2016). Gotowość osób pozbawionych wolności do zadośćuczynienia osobom pokrzywdzonym. "Lubelski Rocznik Pedagogiczny", no. 35(2), pp. 115–1529. DOI: https://doi.org/10.17951/lrp.2016.35.2.115
Google Scholar

Lewicka-Zelent A. (Red.). (2022). Implementacja modelu mediacji po wyroku na przykładzie pilotażowego programu wdrażającego ideę sprawiedliwości naprawczej na terenie Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Lublinie. Warszawa: Szkoła Wyższa Wymiaru Sprawiedliwości. DOI: https://doi.org/10.52694/MSWWS.29
Google Scholar

Lewicka-Zelent A., Parcheta-Kowalik M. (2014). Mediacja sądowa w opinii nieletnich przejawiających i doświadczających przemocy. "Resocjalizacja Polska", no. 2, pp. 157–172.
Google Scholar

Lewicka-Zelent A., Trojanowska E. (2022). Skuteczność autorskiego programu mediacyjnego w zakresie zwiększania gotowości do zadośćuczynienia u skazanych mężczyzn. "Resocjalizacja Polska", no. 24, pp. 275–288.
Google Scholar

Lewicka-Zelent A., Trojanowska E., Bochniewicz A. (2023). Mediacje po wyroku w praktyce penitencjarnej. [In:] Romanowski M. (ed.), Mediacja-sztuka kompromisu (pp. 121–133). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.
Google Scholar

Moore, C. W. (2012). Mediacje. Praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów. Warszawa: Wolters Kluwer business.
Google Scholar

Płatek M. (2005). Teoria sprawiedliwości naprawczej. [In:] Płatek M., Fajsta M. (eds.), Sprawiedliwość naprawcza. Idea. Teoria. Praktyka. (p. 71–107). Warszawa: Liber.
Google Scholar

Purc-Kurowicka K. (2023). Korzyści wynikające z mediacji karnej dla pokrzywdzonego i sprawcy przestępstwa. "Acta Iuridica Resoviensia", no. 41(2), pp. 97–106. DOI: https://doi.org/10.15584/actaires.2023.2.7
Google Scholar

Raszewska-Skałecka R. (2013). Mediacje rówieśnicze jako instrument przeciwdziałania agresji i rozwiązywania konfliktów w szkole. [In:] Tabernacka (ed.) M., Mediacje ponad podziałami (p. 71–83). Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Uniwersytet Wrocławski.
Google Scholar

Rękas A. (2011). Mediacja w polskim prawie karnym. Ministerstwo Sprawiedliwości.
Google Scholar

Rękas A. (2015). Mediacja w polskim prawie karnym. [In:] Mazowiecka L. (ed.), Unijne standardy programów sprawiedliwości naprawczej (p. 139–156). Warszawa: Wolters Kluwer business.
Google Scholar

Rogula C., Zemke-Górecka A. (eds.). (2021). Mediacja w praktyce mediatora i pełnomocnika (Stan prawny na 1 kwietnia 2021 r). Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Suchorska, A. (2015). Mediacja w postępowaniu z nieletnimi jako niewykorzystany środek wychowawczy ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. [In:] Malinowski P.,. Duszka-Jakimko H, Suchorska A. (eds.), Wokół praktycznych i teoretycznych aspektów mediacji (p. 153–166). Poznań: AW Wydawnictwo.
Google Scholar

Szczepanik R., Jaros A., Staniaszek M. (ed.). (2018). Sąd nad demoralizacją nieletnich: Konteksty wychowawcze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8142-125-6
Google Scholar

Trojanowska E. (2020). Gotowość do zadośćuczynienia sprawców przemocy w rodzinie jako podstawa do udziału w mediacjach po wyroku. Probacja, no. 1, pp. 119-140.
Google Scholar

Wajerowska-Oniszczuk B. (2011). Mediacja w polskim prawie nieletnich (Stan prawny na 1 września 2011 r). Ministerstwo Sprawiedliwości.
Google Scholar

Waluk J. (2008). Mediacja jako forma sprawiedliwości naprawczej. Korzyści dla stron. "Archiwum Kryminologii", XXIX–XXX, pp. 871–883. DOI: https://doi.org/10.7420/AK2007-2008BQ
Google Scholar

Wojcieszczak A. (2017). Mediacja rówieśnicza jako metoda kształtowania postaw prospołecznych i przeciwdziałania agresji wśród dzieci i młodzieży. [In:] Czapska J., Mączyński P., Struzińska K. (eds..), Bezpieczne miasto. W poszukiwaniu wiedzy przydatnej praktyk (pp. 221–236). Kraków: Wydawnictwo Jak.
Google Scholar

Legal acts
Google Scholar

Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. 2024 r. poz. 978, 1228).
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. 2024 r. poz. 17, 1228).
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. 2024 r. poz. 706).
Google Scholar