Supporting Student Autonomy in Early School Education: Teaching Strategies, Challenges, and Conclusions from Pilot Studies

Katarzyna Błażejewska

doi:10.21697/fp.2025.2.29

Opublikowane: 2025-12-30

Tom 15 Nr 2 (2025)

Wspieranie autonomii uczniów edukacji wczesnoszkolnej: strategie nauczycielskie, wyzwania i wnioski z badań pilotażowych

Katarzyna Błażejewska

Forum Pedagogiczne

Dział: Colloquia

https://doi.org/10.21697/fp.2025.2.29

Abstrakt

Celem artykułu jest omówienie sposobów reagowania, sposobów działania oraz stylów wspierania autonomii uczniów przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Omawiane badania pilotażowe zostały przeprowadzone metodą winietową z wykorzystaniem Kwestionariusza Problemów Szkolnych. Najwyższymi wynikami charakteryzował się styl wysoce wspierający autonomię, najniższymi natomiast styl wysoce kontrolujący. W artykule podkreślono potrzebę pogłębiania wiedzy i umiejętności nauczycieli w zakresie nowoczesnych metod motywowania uczniów, nawiązywania z nimi relacji, utrzymywania równowagi między wspieraniem uczniów a stawianiem im wymagań, stosowania metod aktywizujących oraz redukcji wysoce kontrolującego stylu nauczania.

Słowa kluczowe:

autonomia, styl nauczania, nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej, uczeń

Inne teksty tego samego autora

Katarzyna Błażejewska, Praca domowa uczniów w edukacji wczesnoszkolnej , Forum Pedagogiczne: Tom 10 Nr 1 (2020)

Pobierz pliki

pdf (English)

Zasady cytowania

Błażejewska, K. (2025). Wspieranie autonomii uczniów edukacji wczesnoszkolnej: strategie nauczycielskie, wyzwania i wnioski z badań pilotażowych . Forum Pedagogiczne, 15(2). https://doi.org/10.21697/fp.2025.2.29

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Deci E.L., Ryan R.M. (2000a). The „what” and „why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. „Psychological Inquiry”, 11, pp. 227–268. DOI: https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
Google Scholar

Deci E.L., Ryan R.M. (2000b). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. „American Psychologist”, 55, pp. 68–78. DOI: https://doi.org/10.1037//0003-066X.55.1.68
Google Scholar

Deci E.L., Ryan R.M. (2002). Overview of self-determination theory: An organismic dialectical perspective. In: Deci E.L., Ryan R.M. (Eds.). Handbook of self-determination research. New York: The University of Rochester Press, pp. 3–33.
Google Scholar

Deci E.L., Schwartz A.J., Sheinman L., Ryan R.M. (1981). An instrument to assess adults’ orientations toward control versus autonomy with children: Reflections on intrinsic motivation and perceived competence. „Journal of Educational Psychology”, 73, pp. 642–650. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-0663.73.5.642
Google Scholar

Filipiak E. (2025). Samoregulacja w uczeniu się. (Nie)możliwa w kulturze współczesnej szkoły na etapie klas początkowych? „Problemy Wczesnej Edukacji”, No 60, pp. 7–21. DOI: https://doi.org/10.26881/pwe.2025.60.01
Google Scholar

Jezierska B. (2003). Autonomia. In: Pilch T. (Ed.). Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak, pp. 244–246.
Google Scholar

Kordziński J. (2022). Nowoczesne nauczanie. Warszawa: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Kwieciński Z. (2021). Edukacja w galaktyce znaczeń. In: Kwieciński Z., Śliwerski B. (Eds.). Pedagogika. Podręcznik akademicki. Warszawa: PWN, pp. 41–53.
Google Scholar

Lejzerowicz M., Galbarczyk M. (2020). Autonomia ucznia a proces indywidualizacji w edukacji włączającej. „Rozprawy Społeczne”, 14(3), pp. 49–62. DOI: https://doi.org/10.29316/rs/125029
Google Scholar

Nowakowska-Siuta R. (2006). Style nauczania. In: Pilch T. (Ed.). Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak, pp. 1105–1107.
Google Scholar

Reeve J., Bolt E., Cai Y. (1999). Autonomy-supportive teachers: How they teach and motivate students. „Journal of Educational Psychology”, 91, pp. 537–548. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-0663.91.3.537
Google Scholar

Ryan, R. M., Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. „Contemporary Educational Psychology”, 61, 101860. Accessed April 6, 2025, from https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0361476X20300254?via%3Dihub DOI: https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
Google Scholar

Szymański M.J. (2014). Edukacyjne problemy współczesności. Kraków – Warszawa: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Google Scholar

Uszyńska-Jarmoc J. (2011). Rodzaje motywacji w procesie uczenia się przez całe życie – nowe perspektywy teoretyczne i metodologiczne. In: Cudowska A. (Ed.). Kierunki rozwoju edukacji w zmieniającej się przestrzeni społecznej. Księga Jubileuszowa dedykowana profesorowi doktorowi habilitowanemu Michałowi Balickiemu. Białystok: Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana, pp. 506–516.
Google Scholar