ETYCZNE IMPLIKACJE (NIE)OSOBOWEGO TRAKTOWANIA CZŁOWIEKA

Kazimierz Gryżenia

Abstrakt


Boecjusza definicję osoby: Individua substantia rationalis naturae, uznano za klasyczną i nie straciła ona nic ze swego znaczenia, choć w ciągu wieków dostrzegano ciągle to nowe elementy, wskazujące na wyjątkowość i złożoność bytu osobowego. Podkreślano, że człowiek jako osoba góruje nad naturą i każdą społecznością. Współcześnie następuje ścieranie się dwóch radykalnie odmiennych stanowisk. Jedno, reprezentowane przez myśl klasyczną, metafizyczną, w której człowiek jest osobą z samego faktu istnienia. Zawsze, od początku do końca – niezależnie od wieku, posiadanych sprawności, kwalifikacji i wykonywanych funkcji – człowiek jest osobą, niezmiennie jest tym, czym jest, i dlatego przysługuje mu niepodważalny kanon praw, a z naszej strony obowiązek szacunku i miłości. Przedstawiciele drugiego stanowiska mnożą kryteria, które wyłączają z grona osób coraz więcej ludzi. Osobami nie są dzieci w okresie prenatalnym i noworodki oraz ludzie starsi, chorzy, dotknięci niepełnosprawnością i pozostający w obliczu śmierci. Pierwsza grupa istot ludzkich, to „jeszcze nie osoby”, a druga, to „byłe osoby”. Jakość ich życia jest niższa niż w przypadku życia zdrowego zwierzęcia. Status bycia osobą
przysługuje jedynie ludziom sprawnym, samodzielnym, aktywnie i twórczo uczestniczącym w życiu społecznym. Likwidacja najsłabszych, czyli aborcja i eutanazja, jest wymogiem wręcz niezbędnym, aby zapewnić wysoką jakość życia osobom „lepszym” i „silniejszym”. Wynika stąd jasno, że przy takim podejściu występuje realne niebezpieczeństwo „nieludzkiego” traktowania człowieka, dehumanizacji i barbarzyństwa.


Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Biesaga T., Osoba i natura w argumentacji bioetycznej, [w:] Substancja, natura, prawo naturalne. Zadania współczesnej metafizyki nr 8, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, P. Gondek, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2006, s. 411-418.

Biesaga T., Podmiotowość człowieka chorego i umierającego, „Medycyna praktyczna” 5(2005), s. 22-25.

Biesaga T., Podmiotowość człowieka w okresie prenatalnym, „Studia Ecologiae et Bioethicae” 2 (2004), s. 213-218.

Biesaga T., Podmiotowość osobowa i moralna pacjenta, „Medycyna Praktyczna” 10 (2005), s. 22-25.

Biesaga T., Status osobowy człowieka w okresie prenatalnym i jego prawa, „Rocznik Wydziału Filozoficznego WSFP Ignatianum w Krakowie” 15 (2009), s. 18-29.

Chudy W., Pedagogia godności. Elementy etyki pedagogicznej, oprac. A. Szudra, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2009.

Engelhard H. T., The foundations of bioethics, Oxford University Press, New York, 1996.

Gałkowski J. W., Kanafa Ł., Społeczeństwo obywatelskie a moralność, „ Annales. Etyka w życiu gospodarczym” 13 (2010) 1, s. 69-75.

Granat W., Personalizm chrześcijański. Teologia osoby ludzkiej, Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1985.

Gryżenia K., Zagrożenia podmiotowości człowieka, „Logos i Ethos” 30 (2011) 1, s. 215-234.

Harris J., Wonderwoman and Superman, Oxford University Press, Oxford 1992.

Jan Paweł II, Encyklika Evangelium vitae (1995).

Jaroszyński P., Personalizm filozoficzny – integralna wizja człowieka, [w:] Dusza Umysł Ciało. Spor o jedność bytową człowieka. Zadania współczesnej metafizyki nr 9, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2007, s. 473-485.

Kowalczyk S. Człowiek w myśli współczesnej. Filozofia współczesna o człowieku, Wydawnictwo „Michalineum”, Warszawa 1990.

Kowalczyk S., Człowiek w poszukiwaniu wartości. Elementy aksjologii personalistycznej, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2006.

Krąpiec M. A., Człowiek bytem osobowym, [w:] Osoba i realizm w filozofii. Zadania współczesnej metafizyki nr 3/4, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2002, s. 19-46.

Krąpiec M. A., Człowiek i prawo naturalne, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 21986.

Krąpiec M. A., Człowiek jako osoba, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2005.

Krąpiec M. A., Człowiek – kultura – uniwersytet, Redakcja

Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1998.

Krąpiec M. A., Ja-człowiek. Zarys antropologii filozoficznej, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 21979.

Krąpiec M. A., O człowieku jako osobie, [w:] Osoba i uczucia. Zadania współczesnej metafizyki nr 12, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, P. Gondek, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2010, s. 17-38.

Krąpiec M. A., Odzyskać świat realny, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Krąpiec M. A., O ludzką politykę!, Wydawnictwo „Tolek”, Katowice 1993.

Krąpiec M. A. Osoba ludzka i błędy w jej rozumieniu, [w:] Błąd antropologiczny. Zadania współczesnej metafizyki nr 5, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2003, s. 13-48.

Krąpiec M. A., Rozumienie człowieka – od hinduizmu do New Age, [w:] Dusza Umysł Ciało. Spor o jedność bytową człowieka. Zadania współczesnej metafizyki nr 9, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2007, s. 17-41.

Krąpiec M. A., Osoba i społeczność, „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego” 23(1980)4, s. 17-27.

Krąpiec M. A., Substancja – istota – natura. Ich rozumienie i funkcja w wyjaśnianiu rzeczywistości, [w:] Substancja Natura Prawo naturalne. Zadania współczesnej metafizyki nr 8, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, P. Gondek, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2006, s. 15-38.

Krąpiec M. A., Substancja-istota-natura, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 9, red. A. Maryniarczyk, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2008, s. 259-261.

Krąpiec M. A., Suwerenność – czyja? (Dzieła, t. XVI), Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 21996.

Maryniarczyk A., Aktualność tomizmu, [w:] Rozumieć filozofię i naukę (Wprowadzenie do filozofii. Przewodnik, t. 3), red. P. Gondek, Wydawnictwo Instytut Edukacji Narodowej, Lublin 2000, s. 255-293.

Rozkoš M., Prawo naturalne czy konwencja podstawą prawa stanowionego, [w:] Substancja Natura Prawo naturalne. Zadania współczesnej metafizyki nr 8, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, P. Gondek, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2006, s. 329-340.

Singer P., Etyka praktyczna, przeł. z ang. A. Sagan, Książka i Wiedza, Warszawa 22007.

Terlikowski T. P., Granice uporczywej terapii, „Fronda” 2009, nr 50, s. 231-244.

Wald B., Błąd antropologiczny i jego konsekwencje we współczesnej filozofii, tłum. z niem. A. Lekka-Kowalik, [w:] Błąd antropologiczny. Zadania współczesnej metafizyki nr 5, red. A. Maryniarczyk, K. Stępień, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2003, s. 123-138.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142