OPIS: Stanisław Kamiński (1919-1986) był związany z Katolickim Uniwersytetem Lubelski. Przez wiele lat kierował Zakładem Logiki i Teorii Poznania, a także Sekcją Filozofii Teoretycznej. Związany był z dwoma kierunkami w filozofii: scholastycznym i szkoły lwowsko-warszawskiej. Zajmował się logiką i historią logiki, filozofią i metodologią nauki, w szczególności językiem i metodą klasycznej teorii bytu. Pielęgnował ideał poznania racjonalnego, nawiązując do dziedzictwa przeszłości i do najnowszych osiągnie logiki i filozofii nauki. Współtworzył tzw. lubelską szkołę filozoficzną. Autor przypomnianego artykułu próbuje wskazać drogę do odpowiedzi na pytanie: czy istnieją prawdziwie konieczne twierdzenia i jak one wyglądają? Nie chodzi tu tylko o istnienie koniecznych prawd, ale także o to, czy można bez wątpienia stwierdzić, że dane stwierdzenie jest prawdziwe. Po wstępnych wyjaśnieniach terminologicznych następuje historyczny zarys problemu. Następnie wskazane są przeszkody, jakie tradycja stawia na drodze do pozytywnego rozwiązania problemu istnienia koniecznych prawd. Są to głównie: 1) zbyt duża autonomia przyznana językowi, a także częściowo poznaniu; 2) nadmierna izolacja różnych rodzajów wiedzy, zwłaszcza zmysłowej i intelektualnej (tutaj również klasyczna kontrowersja między empiryzmem a aprioryzmem); wreszcie 3) zawężone lub przynajmniej niepewne pojęcie doświadczenia. Pozytywne rozwiązanie tego problemu wydaje się możliwe, pod warunkiem że uda się ustalić 1) istnienie stanów rzeczy koniecznych, 2) rodzaj wiedzy apodyktycznej i, co najważniejsze, kryteria jej rozpoznawania, 3) środki budowy aparatu narodowego pozwalającego na wyrażanie, przekazywanie i kontrolowanie konieczności wiedzy. Wszystkie te operacje przenikają się i kontrolują nawzajem, przy czym język jest najłatwiejszym środkiem rozpoznawania. „Zatem sąd oczywiście prawdziwy materialnie ma miejsce wtedy i tylko wtedy, gdy intelekt przez konieczny stan rzeczy (będący przedmiotem tego sądu) jest poruszony i zmuszony nieodwołalnie uznać prawdziwość tego sądu ze względu na treść poznawczą przedstawiającą się językowo analitycznie. Rozstrzyga się zaś o tym wszystkim równocześnie w trzech płaszczyznach i we wzajemnym ich powiązaniu: językowej (analityczność zdania), poznawczej (oczywistość intuicyjnego ujęcia) i ontycznej (konieczność stanu rzeczy). Praktycznie nie jest to jedynie spontaniczna i ‘błyskowa’ operacja. Aby do niej doszło trzeba ją gruntownie przygotować, powtarzać i semiotycznie skontrolować” (s. 71).
Spis treści: 1. Wstępne wyjaśnienia terminologiczne. 2. Bliskoznaczne terminy w stosunku do nazwy prawda konieczna. 3. Dzieje problemu prawdy koniecznej. 4. Potrzeba harmonijnie wielostronnego traktowania problemu prawd koniecznych. 5. Przeszkody utrudniające właściwe podejście do rozwiązania problemu prawd koniecznych. 6. Zarys drogi rozwiązania problemu istnienia prawd koniecznych.
Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.
English
Język Polski