METODOLOGIA TEORII UGRUNTOWANEJ A TEORIA MARGARET S. ARCHE

Izabela Bukalska

Abstrakt


W artykule postawiono pytanie o możliwość wykorzystania teorii Margaret S. Archer  w procesie generowania teorii ugruntowanej. Szczególnie interesuje mnie możliwość przyjęcia założeń krytycznego realizmu (zakładającego m.in. istnienie obiektywnej rzeczywistości  i możliwość jej poznania) i koncepcji człowieka zawartej w pismach brytyjskiej socjolog. Zalecenie ograniczenia prekonceptualizacji, które leży u podstaw metodologii zdaje się wykluczać taką możliwość. Jednak prace tzw. teoretyków ugruntowanych drugiej generacji pisane są już  z pełną świadomością istnienia podobnych założeń, przynajmniej na poziomie ontologicznym  i epistemologicznym. Wspomniane prace zmierzają jednak w stronę konstruktywizmu  i postmodernizmu. Założenia na wybranych poziomach możemy również zidentyfikować  u teoretyków ugruntowanych pierwszej generacji – Straussa i Glasera. Pierwszy z nich, ukierunkowany przez interakcjonizm symboliczny jest bardziej podatny na tendencje postmodernistyczne (zdaniem A. Clarke’a), drugi, pozostaje na stanowisku realizmu, wierząc  w istnienie obiektywnego świata i możliwość jego poznania.  Rozważania na temat wykorzystania koncepcji refleksyjności M. S. Archer zilustruję przykładem własnych badań przeprowadzonych zgodnie z metodologią teorii ugruntowanej wśród liderów organizacji węgierskich mniejszości narodowych. W efekcie analizy powstała tzw. koncepcja kondycji mniejszościowej, będąca ukształtowaną przez warunki sytuacyjne tendencją do działania w określony sposób, zaobserwowaną właśnie u członków wspólnot mniejszościowych. Jednak uporządkowana analiza brytyjskiej socjolog pokazała, które elementy kondycji mniejszościowej nie były doprecyzowane i jakie pytania nie zostały zadane. Taka konfrontacja potrzebna jest przede wszystkim na etapie tzw. powrotu do biblioteki. Jest  z pewnością pouczająca i uwrażliwiająca, należy wystrzegać się przy tym oczywiście nadmiernego sugerowania się gotową teorią, podtrzymując rekomendowany przez Straussa i Glasera „kontekst odkrycia”.

Słowa kluczowe


Realizm krytyczny, refleksyjność, metodologia teorii ugruntowanej, kondycja mniejszościowa

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Annells, M., (1996) Grounded theory method: Philosophical perspectives, paradigm of inquiry and postmodernism. Qualitative Health Research, 6, 379–93.

Archer M. S., (2012) The Reflexive Imperative in Late Modernity, Cambridge University Press.

Archer M. S., (2013) Człowieczeństwo, problem sprawstwa, NOMOS, Kraków.

Birks M. Mills J., (2012) Grounded theory. A practical guide, Sage, Los Angeles.

Charmaz K., (2009) Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, PWN, Warszawa.

Clarke A., (2005) Situational analysis. Grounded theory after postmodern turn, Sage, Thousand Oaks, London, New Delhi.

Glaser B. G. Strauss A.L., (2009) Odkrywanie teorii ugruntowanej, NOMOS, Kraków 2009.

Glaser B. G., (2005) The Grounded Theory Perspective III, Theoretical Coding, Mill Valley CA: Sociology Press.

Gorzko M., (2008) Procedury i emergencja. O metodologii klasycznych odmian teorii ugruntowanej, Szczecin

Konecki K., Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, PWN, Warszawa 2000.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.