TRANSCENDENCJA W UJĘCIU MARGARET S. ARCHER

Ks. Artur Wysocki

Abstrakt


Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie koncepcji transcendencji opisanej przez  M. S. Archer i innych współautorów w książce Transcendence. Critical realism and God. W swych wyjaśnieniach starają się oni usunąć pewną asymetrię, która funkcjonuje w naukach społecznych przez ostatnie dwa wieki, a która przyznaje szczególną preferencję dla światopoglądu ateistycznego w badaniach naukowych, uznając go za obiektywny. M. S. Archer i współautorzy, opierając się na podejściu realistycznym, a zwłaszcza realizmie krytycznym, rozwiniętym przez Roya Bhaskara, wykazują nieuprawniony charakter takich założeń. Starają się oni przywrócić zagadnienie Boga w racjonalnej debacie i dyskusji. Jak to zostało pokazane przez M. S. Archer, założenia te wynikają z dwóch dominujących w naukach społecznych koncepcji człowieka, dwóch redukcjonizmów, które usunęły Boga z rzeczywistości w ogóle. W swym wywodzie  M. S. Archer korzysta z doświadczenia religijnego dwóch wielkich kontemplatyków Zachodu: św. Jana od Krzyża i św. Teresy od Jezusa. Dzięki temu studium pokazuje ona realną możliwość analizy naukowej doświadczenia religijnego, zwracając również uwagę na zastosowanie odpowiedniej metodologii dostosowanej do badanego zagadnienia.

Słowa kluczowe


transcendencja, M. S. Archer, realizm krytyczny, Bóg, koncepcje człowieka, doświadczenie religijne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Archer M. S., (2013) Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, Nomos, Kraków.

Archer M. S., A. Collier, D. V. Porpora, (2004) Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York.

Archer M. S., Collier A., Porpora D.V., (2004a) Introduction, w: Tenże, Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York: 1–23.

Archer M. S., Collier A., Porpora D.V., (2004b) What do we mean by God, w: Tenże, Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York: 24–40.

Archer M. S., (2004a) Models of man: the admission of transcendence, w: M. S. Archer, A. Collier, D. V. Porpora, Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York: 63–81.

Archer M. S., (2004b) Western mysticism and the limits of language, w: M.S. Archer, A. Collier, D. V. Porpora, Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York :92–108.

Archer M. S., (2004c) On understanding religious experience: St Teresa as a challenge to social theory, w: M. S. Archer, A. Collier, D. V. Porpora, Transcendence. Critical realism and God, Routledge, London-New York: 138–154.

Augustyn, (1999) Wyznania, Świat Książki, Warszawa.

Benedykt XVI, (2010) Meeting with the representatives of the British society including the diplomatic corps, politicians, academics and business leaders, 17.09.2010, http://w2.vatican.va/content/benedictxvi/en/speeches/2010/september/documents/hf_ben-xvi_spe_20100917_societacivile.html.

Bhaskar R., (2002) From East to West. Odyssey of a Soul, Routledge, London-New York.

Bhaskar R., (1998a) General introduction, w: M.S. Archer, R. Bhaskar, A. Collier, T. Lawson i A. Norrie (eds), Critical realism : essential readings, Routledge, London, s. IX-XXIV.

Bhaskar R., (1998b) Philosophy and scientific realism, [w:] M.S. Archer, R. Bhaskar, A. Collier, T. Lawson i A. Norrie (eds), Critical realism : essential readings, Routledge, London: 16–47.

Elders L.J., (1992) Filozofia Boga. Filozoficzna teologia św. Tomasza z Akwinu, MAG, Warszawa.

Franciszek, (2015) Laudato si. W trosce o wspólny dom, Watykan.

Garrigou-Lagrange R., (1998) Trzy okresy życia wewnętrznego, Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów.

Hartwig M. (ed.), (2007) Dictionary of Critical Realism, Routledge, New York.

Jan od Krzyża, (1995a) Droga na Górę Karmel, [w:] Dzieła, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków, s. 139–401.

Jan od Krzyża, (1995b) Noc ciemna, [w:] Dzieła, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków, s. 402–520.

Jan od Krzyża, (1995c) Żywy płomień miłości, w: Dzieła, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków, s. 715–803.

Jan Paweł II, (1998) Fides et ratio, Watykan.

Kowalczyk S., (2001) Filozofia Boga, KUL, Lublin.

Święcicka K., (1993) Transcendentalizm Husserla a filozofia dialogu, IFiS PAN, Warszawa.

Teresa od Jezusa, (1986) Twierdza wewnętrzna, [w:] Dzieła, t. 2, Wydawnictwo Karmelitów Bosych, Kraków, s. 219–446.

Tomasz z Akwinu, (1999) Traktat o Bogu. Summa teologii, kwestie 1-26, Znak, Kraków.

Tomasz z Akwinu, (2000) Suma teologiczna, Antyk, Kraków.

Tomasz z Akwinu, (2007) Summa contra gentiles, t. 2, „W drodze”, Poznań.

Zdybicka Z. J., (2000) Spełnienie się człowieka w religii, „Człowiek w Kulturze”, nr 13, s. 19–33.

Zdybicka Z. J., (1991) Człowiek i religia, w: M.A. Krąpiec, Ja-człowiek. Dzieła t. 9, KUL, Lublin: 355–400.

Żmudziński M., (2008) Pojęcie „śmierci Boga” i jego oświeceniowa geneza, [w:] J. Wiśniewski (red.), Laicyzacja i sekularyzacja społeczeństwa nowożytnego (XVI-XVIII w.), Hosianum, Olsztyn: 209– 217.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.