Godność ludzka jako nowy paradygmat w socjologii moralności

Janusz Mariański

Abstrakt


W kontekście poszukiwania nowych paradygmatów badania moralności należy uwzględnić ujęcie personalistyczne. Teza o godności osobowej człowieka powinna być traktowana jako ogólna teoretyczna podstawa socjologii moralności. Tylko człowiek jako osoba jest zdolny do przeżywania idei i norm moralnych oraz wartości związanych z sacrum (wartości religijne). Choć godność człowieka funkcjonuje, do pewnego stopnia, jako główne tabu współczesności, socjologowie zwracają uwagę na to, że jest ona w pewnym sensie funkcją kształtowania się świadomości. Zatem doświadczenie godności nie jest – w tym znaczeniu – ani powszechne, ani zawsze jednakowo wiążące. Procesy sekularyzacji i pluralizacji społeczno-kulturowej sprawiają, że religia i moralność tworzą coraz częściej odrębne systemy regulacji zachowań ludzkich. Empiryczna socjologia moralności bada przede wszystkim społeczne wymiary godności, w tym także warunki jej zachowania w społeczeństwie. Wskazuje na sytuacje moralnie degradujące człowieka. Dla tej subdyscypliny ważne jest nie tylko podejmowanie prób diagnozy, lecz także pokazywanie rozwiązań oraz kierunku społecznych przemian.

Słowa kluczowe


godność ludzka, nowy paradygmat, personalizm, socjologia moralności

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Anzenbacher A. (2006), Co oznacza „godność człowieka”?, M. Miś (tłum.). „Horyzonty Wychowania” 9(5).

Bauman Z. (2009), Nowoczesność i Zagłada, T. Kunz (tłum.). Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Bronk A. (2010), Pojęcie godności człowieka. Uwagi metodologa [w:] M. Nowak, P. Margier, I. Szewczak (red.), Antropologiczna pedagogika ogólna. Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium.

Chudy W. (2009), Filozofia wieczysta w czas przełomu. Gdańskie wykłady z filozofii klasycznej z roku 1991, M. Chuda (red.). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Godność czy sukces? Kulturowe dylematy współczesności, J. Mariański, S. Zięba (red.), Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin, 25-28 września 2008 r. Lublin 2009: Towarzystwo Naukowe KUL.

Kerkhofs J. (1994), Polityczna, gospodarcza i społeczna dynamika w dobie przełomu europejskiego. „Chrześcijanin w Świecie” 24(2-3).

Kojder A. (1995), Godność i siła prawa. Szkice socjologiczno-prawne. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Kołakowski L. (2006), O prawie naturalnym. „Gazeta Wyborcza” 210.

Mazurek F.J. (2007), Katolicka nauka społeczna – status metodologiczny i główne obszary problemowe [w:] S. Fel, J. Kupny (red.), Katolicka nauka społeczna. Podstawowe zagadnienia z życia społecznego i politycznego. Katowice: Księgarnia św. Jacka.

Nitecki P. (2003), Polityka [w:] A. Zwoliński (red.), Encyklopedia nauczania społecznego Jana Pawła II. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne „Polwen”.

Oleś P.K. (2012), Godność – zapoznana czy zapoznawana? [w:] H. Grzmil-Tylutki, Z. Marek (red.), Godność w perspektywie nauk. Kraków: Międzynarodowe Towarzystwo Naukowe „Fides et Ratio”.

Osiatyński W. (2002), Trzeźwość, uczciwość, godność. „Znak” 54(5).

Ossowska M. (1970), Normy moralne. Próba systematyzacji. Warszawa: PWN.

Ossowska M. (1983), O pojęciu godności [w:] M. Ossowska, O człowieku, moralności i nauce. Miscellanea. Warszawa: PWN.

Pharo P. (2008), Moralność a socjologia. Sens i wartości między naturą a kulturą. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Podrez E. (2003), Godność. Z historii teorii godności [w:] A. Maryniarczyk i in. (red.), Powszechna encyklopedia filozofii, t. 4. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.

Rodziński A. (1980), U podstaw kultury moralnej. O genezie i podstawowej strukturze wartości moralnej i wartościowania ściśle moralnego. Studium aksjologiczno-etyczne. Warszawa: Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych.

Rudniański J. (1981), Homo cogitans. O myśleniu twórczym i kryteriach wartości. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Spaemann R. (2006), Granice. O etycznym wymiarze działania, J. Merecki (tłum.). Warszawa: Oficyna Naukowa.

Suchocka H. (2006),O godności w polityce. „Horyzonty Wychowania” 5(9).

Sztompka P. (2009), Przestrzeń życia codziennego [w:] M. Bogunia-Borowska (red.), Barwy codzienności. Analiza socjologiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Sztumska B., Sztumski J. (2002), Człowiek w świecie wartości. Katowice: Wydawnictwo Gnome.

Sztumski J. (1994), Człowieczeństwo jako efekt rozwoju i alienacji gatunku ludzkiego, [w:] S. Folaron (red.), Człowieczeństwo – iluzja czy rzeczywistość. Częstochowa: Wydawnictwo WSP.

Webers T. (1994), Menschenrechte [w:] S.R. Dunde (Hrsg.), Wörterbuch der Religionssoziologie. Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.