RYTUAŁ RELIGIJNY A KWESTIA RÓŻNORODNOŚCI KULTUROWEJ1

Maria Sroczyńska

Abstrakt


Rytuał religijny, ze względu na swoje odniesienie do sacrum, pozostaje w centrum każdej kultury. Przy całej złożoności interpretacji pojęcia różnorodności kulturowej może być ona rozpatrywana jako cecha konstytutywna społeczeństwa – co zakłada istnienie dominującej większości i grup mniejszościowych – lub jako cecha atrybutywna (wielokulturowość), łącząca się z możliwością budowania tożsamości, zgodnie z zasadą wolności i równości kultur. W artykule podjęto próbę przedstawienia problematyki znaczenia rytuałów religijnych dla nowoczesnego i ponowoczesnego porządku kulturowego, z uwzględnieniem wybranych perspektyw badawczych: „dramaturgicznej”, funkcjonalnej i komunikacyjnej.

Słowa kluczowe


rytuał religijny, różnorodność kulturowa, porządek wielokulturowy, perspektywa „dramaturgiczna”, perspektywa funkcjonalna, optyka komunikacyjna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adamczuk L., Firlit E., Zdaniewicz W., (red.), (2013) Postawy społeczno-religijne Polaków 1991-2012, ISKK SAC, Warszawa.

Baniak J., (2007) Desakralizacja kultu religijnego i świąt religijnych w Polsce. Studium socjologiczne, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Baniak J., (1992) Istota, funkcje i ewolucja rytuału religijnego, „Studia Socjologiczne” 1–2: 91–111.

Bauman Z., (1994) Ponowoczesne wzory osobowe, w: tenże, Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, Instytut Kultury, Warszawa, 7–39.

Bauman Z., (2003) Razem osobno, tłum. T. Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Bellah R.N., (2003) The Ritual Roots of Society and Culture, w: M. Dillon (red.), Handbook of the Sociology of Religion, Cambridge University Press, Cambridge, 31–44.

Berger P.L., (1988) Zaproszenie do socjologii, tłum. J. Stawiński, PWN, Warszawa.

Burszta J.W., (2004) Różnorodność i tożsamość. Antropologia jako kulturowa refleksyjność, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.

Ciupak E., (1990) Polimorfizm kulturowy religii i religijności, „Przegląd Humanistyczny” 8/9: 33–47.

Collins R., (2011) Łańcuchy rytuałów interakcyjnych, tłum. K. Suwada, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Durkheim E., (1990) Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, tłum. A. Zadrożyńska, PWN, Warszawa.

Dziadzia B., Kasperek A., (2006) La Pologne martyre w niewidzialnej dłoni Adama Smitha. Refleksje wokół powstawania kapitalizmu w Polsce współczesnej, „Kultura i Edukacja”, 2–3: 78–95.

Egley S., Sullivan D., (2010) Religion, Migration and European Identity, w: I. Borowik, M. Zawiła (red.), Religions and Identities in Transition, Zakład Wydawniczy Nomos: Kraków, s. 273–304.

Eliade M. (1999), Sacrum i profanum. O istocie religijności, tłum. R. Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa.

Filipiak M., Rajewski M., (red.) (2006) Rytuał. Przeszłość i teraźniejszość, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Geertz C., (2005) Interpretacja kultur. Wybrane eseje, tłum. M.M. Piechaczek, Wydawnictwo UJ, Kraków.

Grzymała-Kazłowska A., (2012) Paradoksy polskiej tolerancji. Postawy wobec mniejszości i imigrantów w Polsce na tle Europy, w: A. Jasińska-Kania (red.), Wartości i zmiany. Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, s.130-164.

Hannerz U., (2005) Siedem argumentów na rzecz różnorodności, w: Sztompka P., Kucia M., (red.), Socjologia. Lektury, Wydawnictwo Znak, Kraków, s. 708-715.

Hervieu-Léger D., (1999) Religia jako pamięć, tłum. M. Bielawska, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Huntington S. P., (2001) Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, tłum. H. Jankowska, Muza SA., Warszawa.

James W. (2001), Doświadczenie religijne, tłum. J. Hempel, Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Kołakowski L., (1984) Odwet sacrum w kulturze świeckiej, w: tenże, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Aneks, Londyn, s. 165-173.

Kołakowski L., (2011) Kościół w krainie wolności. O Janie Pawle II, Kościele i chrześcijaństwie, wybór i układ Z. Mentzel, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Luckmann T., (1996) Niewidzialna religia. Problem religii we współczesnym społeczeństwie, tłum. L. Bluszcz, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Malinowski B., (1990) Mit, magia, religia, w: Dzieła, t. 7, PWN, Warszawa.

Mariański J., (2013) Kościół katolicki w Polsce w przestrzeni życia publicznego. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Mariański J., (2010) Religie w społeczeństwie ponowoczesnym. Studium socjologiczne, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Merton R. K., (1982) Teoria socjologiczna i struktura społeczna, tłum. E. Morawska i J. WertensteinŻuławski, PWN, Warszawa.

Mielicka H., (2006) Antropologia świąt i świętowania, Akademia Świętokrzyska, Kielce.

Mielicka-Pawłowska H., (2012) Obyczajowość religijna Polaków, w: Firlit E., Hainz M., LibiszowskaŻółtkowska M., Pickel G., Pollack D., (red.), Pomiędzy sekularyzacją i religijnym ożywieniem. Podobieństwa i różnice w przemianach religijnych w Polsce i w Niemczech, Akademia IGNATIANUM, Wydawnictwo WAM, Kraków, s. 383-402.

Modood T., (2014) Multikulturalizm, tłum. I. Kołbon, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, Poznań.

Niżnik J., (1985) Symbole a adaptacja kulturowa, Centralny Ośrodek Metodyki i Upowszechniania Kultury, Warszawa.

Olejnik M., Boniecki A., (2011) Zakaz i kropka, http:// tygodnik.onet.pl/30,0,72022, 1, artykuł, z dn. 20.12.2011,1-9.

Parsons T., (1969) Struktura społeczna a osobowość, tłum. M. Tabin, PWE, Warszawa.

Pickel G., (2012), Religie Niemiec, Polski i Europy w porównaniu. Empiryczny test teorii socjologii religii, w: Firlit E., Hainz M., Libiszowska-Żółtkowska M., Pickel G., Pollack D., (red.), Pomiędzy sekularyzacją i religijnym ożywieniem, Akademia IGNATIANUM, Wydawnictwo WAM, Kraków, s. 135–152.

Piwowarczyk B., (1992) Odczytać Kołakowskiego. Problem Boga, człowieka, religii, Kościoła…, Edycja Paulińska, Częstochowa.

Piwowarski W., (1996) Socjologia religii, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin.

Piwowarski W., (1983) Socjologia rytuału religijnego. Zarysproblematyki, „Roczniki Nauk Społecznych KUL” t. XI, z.1: 5–85.

Pollack D., Müller O., Pickel G., (red.) (2012) The Social Significance of Religion in the Enlarged Europe: Secularization, Individualization and Pluralization, Ashgate, Farnham/Burlington.

Rappaport R. A., (2007) Rytuał i religia w rozwoju ludzkości, tłum. A. Musiał, T. Sikora, A. Szyjewski, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Rothenbuhler E.W., (2003) Komunikacja rytualna. Od rozmowy codziennej do ceremonii medialnej, tłum. J. Barański, Uniwersytet Jagielloński, Kraków.

Sadowski A., (2006) Wielokulturowe społeczeństwa regionalne (jako pożądany kierunek przeobrażeń społeczności lokalnych i regionalnych w Polsce), w: Jałowiecki B., Łukowski W., (red.), Społeczności lokalne. Teraźniejszość i przyszłość, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Wydawnictwo Academica, Warszawa s. 129–144.

Sroczyńska M., (2013a) Rytuały w młodzieżowym świecie. Studium socjologiczne, Wydawnictwo FALL, Kraków.

Sroczyńska M., (2013b) Rytuał w perspektywie metodologicznej badań społecznych, „Pedagogika. Badania. Dyskusje. Otwarcia”, z. 2 (Specyfika pomiaru w badaniach społecznych), s. 85–100.

Szafrański A.A., (2000) „Nowa antropologia” wobec dawniejszych koncepcji religii i magii, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.

Szczepański M.S., (2006) Tożsamość europejska i lokalne rewindykacje, w: Jałowiecki B., Łukowski W., (red.), Społeczności lokalne. Teraźniejszość i przyszłość, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Wydawnictwo Academica, Warszawa, s. 39-56.

Świątkiewicz W., (2009), Praktyki religijne w kulturowych kostiumach, w: Zaręba S.H. (red.), Socjologia życia religijnego w Polsce, UKSW, Warszawa, s. 209–234.

Świątkiewicz W., (2012) Religijne praktyki i zwyczaje w pejzażu kultury polskiej rodziny, w: Borowik I., (red.), W poszukiwaniu ciągłości i zmiany. Religia w perspektywie socjologicznej, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków, s. 263–287.

Tibi B., (1997) Fundamentalizm religijny, tłum. J. Danecki, PIW, Warszawa.

Znaniecki F., (1974) Ludzie teraźniejsi a cywilizacja przyszłości, PWN, Warszawa.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.