Przestępczość, przemoc domowa i bezpieczeństwo rodziny w Polsce: tendencje w danych policyjnych z lat 2020–2023

Zbigniew Mikołajczyk

doi:10.21852/sem.1882

Opublikowane: 01.02.2026

Tom 47 Nr 1 (2026)

Przestępczość, przemoc domowa i bezpieczeństwo rodziny w Polsce: tendencje w danych policyjnych z lat 2020–2023

Zbigniew Mikołajczyk

Seminare. Poszukiwania naukowe

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21852/sem.1882

Abstrakt

Przestępczość wpływa na bezpieczeństwo rodziny poprzez bezpośrednią wiktymizację, lęk przed przestępczością oraz zakłócanie funkcjonowania rodziny. Celem artykułu jest analiza skali i tendencji przestępczości istotnych dla bezpieczeństwa rodzin w Polsce w latach 2020–2023. Zastosowano analizę opisową zagregowanych danych Krajowego Systemu Informacyjnego Policji (KSIP), obejmujących ogólne statystyki przestępczości w Polsce, dane dla obszaru stołecznego Warszawy, wskaźniki wykrywalności, wybrane przestępstwa pospolite i poważne oraz przemoc domową. Interpretację uzupełnia dwudziestopięcioletnia obserwacja uczestnicząca autora, wynikająca z pracy dochodzeniowej i prewencyjnej. Ogólne wskaźniki przestępczości odnotowanej przez Policję osiągnęły najwyższy poziom w 2022 r., a następnie spadły w 2023 r., podczas gdy wykrywalność utrzymywała się na względnie stabilnym poziomie, wynoszącym ok. 63–65%. W artykule przemoc domowa została wskazana jako najbardziej bezpośrednie zagrożenie dobrostanu rodziny: pomimo spadku liczby formularzy „Niebieska Karta” w analizowanym okresie liczba odnotowanych małoletnich dotkniętych przemocą wyraźnie wzrosła w 2023 r. Wyniki wskazują na potrzebę skoordynowanych działań organów ścigania, profilaktyki, edukacji i wsparcia społecznego, a także na potrzeby dalszych badań interdyscyplinarnych nad bezpieczeństwem rodziny.

Słowa kluczowe:

bezpieczeństwo rodziny, tendencje przestępczości, przemoc domowa, wiktymizacja dzieci, policyjne statystyki przestępczości, wykrywalność przestępstw, Krajowy System Informacyjny Policji (KSIP), Polska

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Mikołajczyk, Z. (2026). Przestępczość, przemoc domowa i bezpieczeństwo rodziny w Polsce: tendencje w danych policyjnych z lat 2020–2023. Seminare. Poszukiwania Naukowe, 47(1). https://doi.org/10.21852/sem.1882

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bałandynowicz, Andrzej. 1998. Zapobieganie przestępczości. Warszawa: Wydawnictwo Primum.
Google Scholar

Chrzanowski, Wiesław. 2015. “Zapobieganie negatywnym zjawiskom społecznym w działaniach prewencyjnych Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie.” Zeszyt Naukowy Międzynarodowego Centrum Dialogu Międzykulturowego i Międzyreligijnego, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie 3: 33-46.
Google Scholar

Dawidowicz, Aneta et al. 2007. Źródła zagrożeń i ich charakterystyka. Wrocław: WN Wersus Nauka.
Google Scholar

Decyzja nr 165 Komendanta Głównego Policji z dnia 25 lipca 2017 r. w sprawie funkcjonowania Krajowego Systemu Informatycznego Policji. Dz. Urz. KGP
Google Scholar

z 1 sierpnia 2017 r., poz. 51. [Decision No. 165 of the National Police Headquarters of July 25, 2017].
Google Scholar

Fehler, Włodzimierz. 2007. “Zagrożenie — kluczowa kategoria bezpieczeństwa.” In Współczesne postrzeganie bezpieczeństwa, edited by Kuba Jałoszyński, Bernard Wiśniewski and Tadeusz Wojtuszek, 34-42. Bielsko-Biała: Wyższa Szkoła Administracji.
Google Scholar

Hołyst, Brunon. 2007. Kryminalistyka. Warszawa: Lexis Nexis.
Google Scholar

Hołyst, Brunon. 2009. Kryminologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Hołyst, Brunon. 2013. Zagrożenia ładu społecznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Hołyst, Brunon. 2014. Bezpieczeństwo. Ogólne problemy badawcze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Hołyst, Brunon. 2015. Bezpieczeństwo społeczeństwa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Kaczmarczyk, Bartłomiej. 2013. “Zagrożenia i jego typologie, Regionalne Centrum Badań nad Bezpieczeństwem.” Zeszyty Naukowe SGSP 4 (48): 88-101.
Google Scholar

Komenda Główna Policji. Krajowy System Informacyjny Policji. [KGP, National Police Information System].
Google Scholar

Koral, Jarosław. 2009. Kulturowe aspekty polskiego bezrobocia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Google Scholar

Mikołajczyk, Zbigniew. 2014a. “Przestępczość jako konsekwencja braku pieniądza.” In Być człowiekiem stąd, edited by Artur Wysocki, 259-273. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Google Scholar

Mikołajczyk, Zbigniew. 2014b. “Koncepcja Ruchomych Przestrzeni.” Zeszyt Naukowy MCDMiM UKSW 2: 240-246.
Google Scholar

Mikołajczyk, Zbigniew. 2015. “Zapobieganie patologii i przestępczości wśród nieletnich w oparciu o założenia Koncepcji Ruchomych Przestrzeni.” Zeszyt Naukowy MCDMiM UKSW 3: 133-142.
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania przez Policję informacji o osobach. Dz.U. 2007 nr 170, poz. 1203. [Regulation of the Ministry of Internal Affairs and Administration of September 5, 2007]
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2015 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję. Dz.U. 2015 poz. 1564. [Regulation of the Ministry of Internal Affairs and Administration of September 29, 2015].
Google Scholar

Sienkiewicz-Małyjurek, Katarzyna and Zygmunt Niczyporuk. 2010. Bezpieczeństwo publiczne zarys problematyki. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej.
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Dz.U. z 1990 r., nr 30, poz. 179 z późn. zm. [Act of April 6, 1990 on the Police]
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego. Dz. U. z 1997, nr 89, poz. 555 z późn. zm. [Act of 6 June 1997, Code of Criminal Procedure].
Google Scholar

Wiśniewski, Bernard and Janusz Falecki. 2006. System zarządzania kryzysowego państwa, w tym Sił Zbrojnych RP. Bielsko-Biała: Wyższa Szkoła Administracji.
Google Scholar

Wykrywalność przestępstw. Dane statystyczne Komendy Głównej Policji. 2025. Accessed: 14.09.2025. http://statysty ka.policja.pl/st/ogolne-statystyki/47682,Postepowania-wszczete-przestepstwa-stwierdzone-i-wykrywalnosc-w-latach-1999-2014.html. [KGP, Crime Detection 1999-2014].
Google Scholar

Zając, Jerzy. 2015. “Tematyka bezpieczeństwa polskiej tożsamości kulturowej w ‘Aurorze Serafickiej’ – czasopiśmie braci franciszkańskiej z Granby (USA, stan Massachusetts).” Zeszyt Naukowy MCDMiM UKSW 3: 175-185.
Google Scholar

Zbigniew Mikołajczyk

z.mikolajczyk@uksw.edu.pl
https://orcid.org/0000-0003-3917-7033

Afiliacja:

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Polska

Biogram

dr hab. prof. ucz. Zbigniew Kazimierz MIKOŁAJCZYK, mł. insp. w st. spocz. – profesor Wydziału Studiów nad Rodziną, dyrektor Centrum Badań Bezpieczeństwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; Pełnomocnik Rektora ds. Bezpieczeństwa Uniwersytetu; komendant Gwardii Uniwersyteckiej UKSW. Zastępca Komendanta-Prorektor Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie (2017-2019) i Komendant Wojewódzki Policji z s. w Radomiu (2019-2020). Absolwent: Szkoły Chorążych Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim (1993), Wyższej Szkoły Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku (2004 – profilaktyka społeczna i resocjalizacja i 2006 – pedagogika ogólna), Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie (2007), Uniwersytetu Łódzkiego (2009 – Europejskie Studium Problematyki Przestępczości), Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2011 – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii)), Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie (2018 – doktor habilitowany nauk o bezpieczeństwie). Uczestnik szkoleń w Polizei Führungsakademie (2006), Deutsche Hochschule der Polizei w Münster (2007), Bundespolizeiakademie w Lubece (2008). Organizator i uczestnik licznych przedsięwzięć naukowych z wieloma ośrodkami naukowymi z kraju i zagranicy. Opiekun Koła Naukowego Bezpieczeństwa „Justycjariusze”. Interesuje się między innymi problematyką bezpieczeństwa wewnętrznego, bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego, szacowaniem i analizą zagrożeń, integracją działań instytucjonalnych, zapewnieniem bezpieczeństwa społeczości lokalnych oraz edukacją dla bezpieczeństwa. Autor: Koncepcji Ruchomych Przestrzeni, nowatorskiego narzędzia szacowania zagrożeń – e-Policjant oraz licznych publikacji z zakresu historii i bezpieczeństwa wewnętrznego, materiałów dydaktycznych, a także kierownik i uczestnik wielu projektów naukowych. Wielokrotnie wyróżniany i odzanczany za działania na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Członek Towarzystwa Naukowego Franciszka Salezego; współpracownik Międzynarodowego Centrum Dialogu Międzykulturowego i Międzyrligijnego w Warszawie; członek Polskiego Towarzystwa Nauk o Bezpieczeństwie oraz viceprezes Towarzystawa Naukowego Bezpieczeństwo i Ratownictwo.