Opublikowane: 2026-07-29

Zanieczyszczenia górnicze i odpowiedzialność środowiskowa w ekosystemach słodkowodnych: makrobezkręgowce bentoniczne w zbiorniku Lokpanta w Nigerii

Gabriel Oyediran Profil ORCID autora Gabriel Oyediran , Adiaha Ugwumba Profil ORCID autora Adiaha Ugwumba
Studia Ecologiae et Bioethicae
Dział: Artykuły naukowe
DOI https://doi.org/10.21697/seb.5901

Abstrakt

Zbiornik wodny Lokpanta, położony w Ishiagu w stanie Ebonyi (Nigeria), stanowi przykład ekosystemu słodkowodnego poddanego narastającej presji antropogenicznej. Uprawa roślin oraz działalność związana z wydobyciem kamienia wpływają na jakość wody, bioróżnorodność organizmów wodnych oraz relacje między lokalnymi społecznościami a ich środowiskiem naturalnym. Celem badań było określenie zależności między parametrami fizykochemicznymi wód powierzchniowych a przestrzennym rozmieszczeniem i liczebnością makrobezkręgowców bentosowych (BMs) w pięciu stanowiskach badawczych zbiornika. Oznaczono parametry fizykochemiczne wody, natomiast makrobezkręgowce bentosowe pobierano przy użyciu chwytacza Van Veena o powierzchni 0,6 m² i identyfikowano na podstawie standardowych kluczy. Dane analizowano z wykorzystaniem statystyki opisowej oraz analizy wariancji (ANOVA), natomiast do oceny różnorodności makrobezkręgowców zastosowano wskaźnik Shannona-Wienera, a do określenia zależności między badanymi zmiennymi – analizę głównych składowych (PCA). Najwyższe wartości parametrów fizykochemicznych, w tym stężeń azotanów, fosforanów oraz metali ciężkich, odnotowano na stanowisku 4 (wyrobisko górnicze). Dla większości parametrów stwierdzono istotne zróżnicowanie przestrzenne, z wyjątkiem temperatury i fosforanów. Wartość wskaźnika różnorodności Shannona-Wienera wynosząca 1,63 przy dopływie do zbiornika wskazywała na umiarkowany stopień zanieczyszczenia. Analiza PCA wykazała, że ślimaki (Gastropoda) były najbardziej wrażliwe na twardość ogólną wody, stężenie żelaza, siarczanów oraz zawartość tlenu rozpuszczonego (DO). Badanie potwierdziło toksyczny wpływ metali w obrębie stanowiska zlokalizowanego przy wyrobisku górniczym, gdzie stężenia większości metali przekraczały dopuszczalne wartości określone przez USEPA i NESREA, co negatywnie oddziaływało na różnorodność i liczebność makrobezkręgowców bentosowych. Uzyskane wyniki wskazują, że zbiornik Lokpanta pozostaje pod istotnym wpływem zanieczyszczeń pochodzenia antropogenicznego. Oprócz degradacji ekologicznej podkreślają one potrzebę odpowiedzialnego zarządzania działalnością człowieka, ochrony bioróżnorodności ekosystemów wodnych oraz wdrażania zrównoważonych rozwiązań uwzględniających współzależność między lokalnymi społecznościami a ekosystemami słodkowodnymi.

Słowa kluczowe:

odpowiedzialność środowiskowa, relacje człowiek–natura, ekosystemy słodkowodne, zanieczyszczenie górnicze, jakość wody, makrobezkręgowce bentoniczne, bioróżnorodność wodna, zrównoważone zarządzanie wodą, SDG 6 – Czysta woda i warunki sanitarne

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Oyediran, G., & Ugwumba, A. (2026). Zanieczyszczenia górnicze i odpowiedzialność środowiskowa w ekosystemach słodkowodnych: makrobezkręgowce bentoniczne w zbiorniku Lokpanta w Nigerii. Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5901

Cited by / Share

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.