Religion, Modernity, Democracy, and Ecological Wisdom. A Review Article of “Religion and Ecological Crisis: Christian and Muslim Perspectives from John B. Cobb and Seyyed Hossein Nasr,” by Md. Abu Sayem

Grzegorz Francuz

doi:10.21697/seb.5898

Opublikowane: 2026-07-28

Religia, nowoczesność, demokracja i ekologiczna mądrość. Recenzja książki autorstwa Md. Abu Sayema pt. „Religion and Ecological Crisis: Christian and Muslim Perspectives from John B. Cobb and Seyyed Hossein Nasr”

Grzegorz Francuz

Studia Ecologiae et Bioethicae

Dział: Artykuły recenzyjne

https://doi.org/10.21697/seb.5898

Abstrakt

Niniejszy artykuł recenzyjny omawia książkę Md. Abu Sayema Religion and Ecological Crisis: Christian and Muslim Perspectives from John B. Cobb and Seyyed Hossein Nasr jako ważny wkład we współczesne badania na styku religii i ekologii. Przedstawia Johna B. Cobba Jr. jako myśliciela, którego teologia procesu łączy odpowiedzialność ekologiczną ze współzależnością, dobrem wspólnym i krytyką ekonomizmu, podczas gdy Seyyed Hossein Nasr zostaje ukazany jako metafizyczny krytyk nowoczesności, diagnozujący dewastację ekologiczną w kategoriach desakralizacji i duchowej alienacji. Artykuł recenzyjny dowodzi, że książka Sayema jest szczególnie cenna, ponieważ ukazuje religię zarówno jako potencjalnie współodpowiedzialną za dominację nad przyrodą, jak i jako zdolną do dostarczania moralnych i duchowych zasobów niezbędnych dla ekologicznego samoograniczenia, troski i odpowiedzialności. Jednocześnie tekst rozwija argumentację Sayema, umieszczając ją w szerszym kontekście dyskusji o demokracji, pluralizmie, rozumie publicznym i legitymizacji ekologicznej. Odwołując się do Johna Rawlsa i Bryana G. Nortona, autor sugeruje, że odpowiedzialność ekologiczna we współczesnych społeczeństwach musi być również formułowana w sposób zgodny z demokratycznym pluralizmem i częściowo nakładającym się konsensusem. Artykuł dochodzi do wniosku, że znaczenie książki Sayema polega na ukazaniu, w jaki sposób różne tradycje religijne mogą zbiegać się we wspieraniu ekologicznej mądrości bez zacierania ich teologicznych i filozoficznych różnic.

Słowa kluczowe:

religia i ekologia, kryzys ekologiczny, John B. Cobb Jr., Seyyed Hossein Nasr, demokracja, rozum publiczny, mądrość ekologiczna, etyka środowiskowa, SDG 4 – Dobra jakość edukacji, SDG 17 – Partnerstwa na rzecz celów

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Francuz, G. (2026). Religia, nowoczesność, demokracja i ekologiczna mądrość. Recenzja książki autorstwa Md. Abu Sayema pt. „Religion and Ecological Crisis: Christian and Muslim Perspectives from John B. Cobb and Seyyed Hossein Nasr”. Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5898

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Cobb, John B., Jr. 1972. Is It Too Late? A Theology of Ecology. Beverly Hills, CA: Bruce.
Google Scholar

Francuz, Grzegorz. 2008. “Ecological Values and Liberal Democracy.” In American and European Values: Contemporary Philosophical Perspectives, edited by Matthew Caleb Flamm, John Lachs, and Krzysztof Piotr Skowroński, 207–216. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.
Google Scholar

Francuz, Grzegorz. 2018. “Pytanie o człowieka i jego miejsce w epoce antropocenu [The question of man and his place in the Anthropocene era].” Humanistyka i Przyrodoznawstwo 24: 609–619. https://doi.org/10.31648/hip.2642. DOI: https://doi.org/10.31648/hip.2642
Google Scholar

Francuz, Grzegorz. 2019. “Antropocentryzm jako postawa zarazem szkodliwa i wartościowa [Anthropocentrism as an attitude that is both harmful and valuable].” Kultura—Historia—Globalizacja 26: 23–41.
Google Scholar

Francuz, Grzegorz. 2020. “Nature and Intrinsic Value.” Principia 67. https://www.ejournals.eu/Principia/2020/Tom-67-2020/art/18369/.
Google Scholar

Nasr, Seyyed Hossein. 2007. The Essential Seyyed Hossein Nasr. Bloomington, IN: World Wisdom.
Google Scholar

Norton, Bryan G. 1991. Toward Unity among Environmentalists. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Norton, Bryan G. 2003. Searching for Sustainability: Interdisciplinary Essays in the Philosophy of Conservation Biology. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Ophuls, William. 1996. “Unsustainable Liberty, Sustainable Freedom.” In Building Sustainable Societies: A Blueprint for a Post-Industrial World, edited by Dennis C. Pirages, 33–49. Armonk, NY: M. E. Sharpe.
Google Scholar

Plumwood, Val. 2002. Environmental Culture: The Ecological Crisis of Reason. London: Routledge.
Google Scholar

Rawls, John. 1996. Political Liberalism. New York: Columbia University Press.
Google Scholar

Rawls, John. 1999. A Theory of Justice. Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press.
Google Scholar

Sayem, Md. Abu. 2023. Religion and Ecological Crisis: Christian and Muslim Perspectives from John B. Cobb and Seyyed Hossein Nasr. London and New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003287285. DOI: https://doi.org/10.4324/9781003287285
Google Scholar

Skolimowski, Henryk. 1992. Living Philosophy: Eco-Philosophy as a Tree of Life. London: Arkana.
Google Scholar

Thompson, Allen. 2017. “Anthropocentrism: Humanity as Peril and Promise.” In The Oxford Handbook of Environmental Ethics, edited by Stephen M. Gardiner and Allen Thompson, 77–90. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

White, Lynn, Jr. 1967. “The Historical Roots of Our Ecologic Crisis.” Science 155 (3767): 1203–1207. DOI: https://doi.org/10.1126/science.155.3767.1203
Google Scholar