Abstrakt

Artykuł proponuje spojrzenie na początki filozofii greckiej przez pryzmat dwóch motywów: Logosu i Erosa. Choć pozornie wzajemnie się wykluczają, a zarazem fundamentalnie dopełniają, elementy te konstytuują wewnętrzną naturę kosmosu. Obydwa ujawniły się już wcześniej w myśli „filozoficznej” (jakkolwiek wyrażanej w kategoriach mitologicznych) wielkich poetów greckich, Homera i Hezjoda. Narodziny filozofii greckiej wiążą się z tym, co można (z pewnym przybliżeniem) określić mianem demitologizacji oraz, równocześnie, racjonalizacji greckiego oglądu świata przyrody i bogów. Procesy te nie wyeliminowały pierwiastka boskiego ze świadomości Greków ani z filozofii. „Boskość” w niej pozostała – aczkolwiek w rozmaitych postaciach: od boskości ujmowanej immanentnie jako element wewnętrznej natury świata, po boskość pojmowaną jako jego transcendentny stwórca – zawsze jednak jako ostateczne źródło „racjonalnych” („logicznych”) praw rządzących jego bytem. Obydwa wspomniane motywy, Logos i Eros, również odnajdą tu swoje miejsce.