Abstrakt

Wnikliwy znawca dzieła i biografii Swedenborga prowadzi czytelnika – w sposób eseistyczny i poniekąd impresjonistyczny – przez gąszcz faktów biograficznych oraz niezwykłych dokonań szwedzkiego uczonego i mistyka, prawdziwego polihistora. Osiągnięcia Swedenborga odcisnęły piętno na licznych dziedzinach nauki i techniki, jak również w sferze jego mistycznych doświadczeń – unikalnych w swoim rodzaju, budzących zarówno kontrowersje, jak i fascynację. Autor – skrupulatny badacz i profesor uniwersytecki – sytuuje relacje teozofa na tle oraz w kontekście innych tekstów kultury. Jonsson bada intrygujące figury literackie i toposy (topoi) obecne w mistycznych dziełach Swedenborga, opisujących sceny, których był świadkiem w niebie i w świecie duchów, zastanawiając się nad ich funkcją i umiejscowieniem w kontekście literackim i kulturowym; przywołuje także aspekty zasady wzajemnej korespondencji. Wnika w specyfikę zawiłego, powtarzalnego stylu bohatera swojej narracji, obecnego w jego pismach mistycznych. Wskazuje kartezjańskie inspiracje Swedenborga naukowca, który rozwijał filozofię przyrody, prowadził badania z zakresu anatomii i fizjologii oraz podejmował dociekania kosmogoniczne. Znakomicie ukazuje, jak wcześniejsza formacja naukowa Swedenborga i jego mechanistyczne koncepcje przełożyły się na poszukiwania podejmowane po przełomie mistycznym, dostrzegając kluczowe ogniwo (iunctim) łączące te pozornie odległe sfery eksploracji.